علت لکه‌های سیاه و سوختگی روی برگ‌های بونسای فیکوس چیه؟

غبار پاشی و کود دهی را تا بهبود علائم متوقف کنید ،آبیاری را با آب تصفیه شده یا آبی که 24 ساعت در دمای محیط مانده و به روش زیر انجام دهید .
يکي از روشهاي تشخيص ميزان رطوبت بستر خاک بونساي استفاده از چوبهاي غذا خوري ژاپني Chopstick است. اين چوبها را مي‌توان در خاک گلدان البته در جايي نزديک لبه گلدان که به ريشه ها نيز آسيب نرسد، فرو کرد و بعد از 20-15 دقيقه آنها را بيرون کشيد. اگر بر روي چوبها رطوبت مشاهده کرديد نياز به آبياري نيست. اگر متوجه کمبود ميزان رطوبت در خاک گلدان شديد زمان مناسبي براي آبياري خاک بونساي است.در هر آبياري کاملا گياه را سيراب کنيد تا چند قطره آب اضافه از زير گلدان خارج شود.اگر علائم گسترش پیدا کرد و روی سایر برگ ها هم این علائم را نشان دادند از قارچ کش مانکوزب استفاده کنید .

سلام

از روي عکس‌ها و توضيحات‌تون، گياه‌تون يک بونساي فيکوس به نظر مياد و اين لکه‌هاي قهوه‌اي–سياه که کم‌کم مثل سوختگي مي‌شن، معمولا ترکيبي از دو مشکل هست: رطوبت زياد روي برگ‌ها + احتمال بيماري قارچي (لکه برگي) و کمي هم استرس محيطي. نگران نباشيد، آخر دنيا نيست، ولي بايد دست به کار بشيم 😉

اول از همه: شما گفتيد روزي دو سه بار غبارپاشي مي‌کنيد و برگ‌ها تو عکس کاملا خيس هستند. براي فيکوس، اين مقدار غبارپاشي (آن هم داخل آپارتمان، با تهويه کم) خيلي زياده و بهترين شرايط رو براي قارچ‌ها فراهم مي‌کنه. قطره‌هاي آب روي برگ، مثل عدسي عمل مي‌کنن و هم مي‌تونن باعث سوختگي نقطه‌اي بشن، هم رشد قارچ‌ها رو تقويت کنن. نتيجه همون لکه‌هاي قهوه‌اي گرد و بعد سياه شدن تدريجيه که مي‌بينيد.

دومين نکته، بيماري قارچي لکه برگي هست. اين قارچ‌ها معمولا اول به صورت لکه‌هاي کوچک قهوه‌اي، گِرد يا نامنظم شروع مي‌شن، کم‌کم بزرگ مي‌شن و گاهي وسط‌شون خشکي و سوختگي به وجود مياد. اگر برگ را لمس کنيد، اون قسمت اغلب نرم‌تر يا لهيده هست يا بعداً خشک و شکننده مي‌شه. اين دقيقا با چيزي که روي برگ‌هاي بونساي شماست هماهنگه.

در مورد آبياري: هفته‌اي دو بار براي فيکوس بونساي، اگر خاکش زهکش خوب داشته باشه، معمولا مناسبه؛ ولي ملاک اصلي خشک شدن سطح خاکه، نه روزِ ثابت. اگر قبل از خشک شدن ۲–۳ سانتي‌متر بالاي خاک، دوباره آب بديد، ريشه در رطوبت موندگار مي‌مونه و اين خودش استرس و ضعف ريشه ايجاد مي‌کنه و گياه رو حساس‌تر به قارچ‌ها مي‌کنه.

کود هم هر دو هفته يک‌بار اشکالي نداره، به شرط اين‌که کود رو بيش از حد غليظ نکنيد. تجمع املاح در خاک و حتي روي برگ (اگر محلول‌پاشي کنيد يا موقع کوددهي روي برگ‌ها بريزه) مي‌تونه باعث سوختگي حاشيه و لکه‌هاي قهوه‌اي بشه. اگر حس مي‌کنيد شايد کمي زياده‌روي شده، يک‌بار آبياري سنگين براي شست‌وشوي خاک انجام بديد تا کود اضافي خارج بشه.

حالا چي کار کنيد که اوضاع بهتر بشه؟ اول، غبارپاشي مکرر رو کاملاً قطع کنيد. اگر دوست داريد رطوبت گياه بالا باشه، به‌جاش از زيرگلداني سنگريزه‌اي استفاده کنيد: يک زيرگلداني، سنگ‌ريزه، کمي آب تا زير سطح سنگ‌ها؛ گلدان روي سنگ‌ها قرار بگيره، نه داخل آب. اين کار رطوبت هوا رو بالا مي‌بره، بدون اينکه برگ‌ها خيس بشن 🌿

دوم، برگ‌هاي شديدا لکه‌دار يا لهيده رو با قيچي تميز جدا کنيد. حتما قيچي رو قبل و بعدش با الکل يا الکل‌سوز تميز کنيد تا اگر قارچي هست، منتقل نشه. برگ‌هاي آلوده رو توي سطل زباله بيرون از گلدان بريزيد، نه اين‌که روي خاک گلدان رها کنيد.

سوم، براي کنترل قارچ: اگر لکه‌ها در حال گسترش‌اند، بهتره ۲–۳ بار از يک قارچ‌کش سيستميک ملايم مثل کاربندازيم يا مانکوزب (طبق دوز نوشته‌شده روي بسته) استفاده کنيد. معمولا هر ۷–۱۰ روز يک‌بار، ۲ يا ۳ نوبت کافيه. موقع مصرف، برگ‌ها و خاک هر دو خوب خيس بشن (اما بعدش ديگه غبارپاشي جداگانه نکنيد).

چهارم، شرايط نوري شما (پشت پنجره شمالي) براي فيکوس بد نيست، به شرطي که نور واقعا خوب و فيلترشده باشه. اگر فاصله بونساي تا پنجره زياده، کمي نزديک‌ترش کنيد. فيکوس نور کم رو تحمل مي‌کنه، ولي در نور کم‌تر هم ضعيف‌تر و حساس‌تر به بيماري‌ها مي‌شه. هواي اطراف هم تا حد امکان کمي در جريان باشه (مثلا گاهي پنجره باز بشه اما بدون کوران شديد).

پنجم، در مورد آبياري، از اين به بعد اين‌طور عمل کنيد: قبل از هر آبياري، ۲ بند انگشت خاک را چک کنيد؛ اگر خشک بود آبياري کنيد، اگر هنوز مرطوب بود، يکي دو روز صبر کنيد. هر بار هم آن‌قدر آب بديد که چند قطره از زير گلدان خارج شود؛ اين کار هم املاح اضافي رو مي‌شوره، هم ريشه رو تشويق مي‌کنه عميق‌تر رشد کنه.

اگر بعد از انجام اين کارها، لکه‌هاي جديد کم شدند يا متوقف شدند، يعني مسيرتون درسته و برگ‌هاي قديمي فقط يادگار روزهاي «خيلي مهربانانه خيس کردن» شما هستند 😄 و کم‌کم با رشد برگ‌هاي جديد، ظاهر گياه بهتر مي‌شه. اگر با وجود رعايت همه موارد، لکه‌ها بيشتر شد، مي‌شه به عوامل ديگه مثل سخنگي بالاي آب، آفت مکنده (شته، شپشک آردآلود) يا نور نامناسب هم شک کرد که اون مرحله لازمه با جزئيات بيشتري بررسي بشه.

براي مطالعه بيشتر درباره نگهداري بونساي و بيماري‌هاي برگ، پيشنهاد مي‌کنم حتما مقالات سايت نارگيل رو ببينيد؛ آموزش‌ها و تجربه‌هاي مفيدي درباره گياهان آپارتماني و بونساي‌ها اونجا جمع شده که خيلي کمک مي‌کنه 🌱