این پرسش در زیر مطلب راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - افرا پالماتوم شیشیگاشیرا (بونسای) مطرح شده است. راهنمای قدمبهقدم تبدیل افراهای خودرو به بنسای شیشیگاشیرا (و بقیه افراها) پرسیده شده توسط: مريم جمشيدي ۸ خرداد ۱۳۹۳، ساعت ۱۵:۱۴ وضعیت: آفلاین بازدید: ۲۶۴ امتیاز سوال: -۱ ▲ ▼ × سلام من چند تا افرا دارم كه تعدادي امسال و نعدادي سال گذشته به صورت خودرو تو باغ خونمون دراومده اما نمي دونم از چه نوعي هست . من هم خيلي علاقه دارم تا اونها را تبديل به بنساي كنم اينو ميدونم كه چند سال طول ميكشه ولي در مورد نحوه پرورش و نگهداري اون هيچ اطلاعي ندارم لطغا اگر ميشه فدم به فدم منو راهنمايي كنيد. ممنونم
محسن شهاب الدین تهران | آفلاین | پستها: ۱۵۸۹۶ | امتیاز کاربر: ۷۵۷۴ پاسخ منتخب ۵ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۳۷ امتیاز پاسخ: ۱ ▲ ▼ × سلام خيلي کارت قابل احترامه که به افراهاي خودرو باغتون اهميت دادي 😊 افراهايي که خودبهخود دراومدن، اگرچه شايد «ژاپني اصيل» يا «شيشيگاشيرا» نباشن، ولي براي شروع بنساي کاملاً مناسب هستن. مهمتر از نژاد، اينه که حوصله، علاقه و کمي دقت داشته باشي؛ که هر سه رو داري. فقط يک نکته مهم: شيشيگاشيرا (Acer palmatum 'Shishigashira') يک رقم خاص از افرا ژاپنيه که برگهاي فشرده، چروکمانند و شبيه گيسگيس داره. براي اينکه مطمئن بشي افراهاي باغت شيشيگاشيرا هستن يا نه، بايد به شکل برگ، رنگ و رشدش دقت کني. اما حتي اگر شيشيگاشيرا هم نباشن، روش کلي بنساي کردن افراها تقريباً مشابهه. حالا بريم سراغ قدمبهقدم کار 👇 قدم ۱ – انتخاب نهال مناسب از بين افراهاي باغ چندتا از نهالها رو انتخاب کن که: • تنه نسبتاً صاف يا با قوس ملايم داشته باشن. • ريشههاشون سطحي و گسترده باشه، نه يک ريشه عمودي و خيلي عميق. • سالم باشن؛ يعني لکهي قهوهاي روي برگها، پوسيدگي طوقه يا زخمهاي عميق نداشته باشن. بهتره اول روي ۲–۳ تا نهال کار بنساي رو شروع کني تا اگر توي فرمدهي يا هرس اشتباه کردي، همه رو از دست ندي 🙂 قدم ۲ – زمان مناسب جابهجايي از باغ به گلدان افراها رو آخر زمستان تا اوايل بهار، قبل از باز شدن کامل جوانهها جابهجا کن. اين زمان، بهترين موقع براي: • درآوردن بوته از خاک باغ • هرس ريشهها • کاشتن در گلدان مخصوص بنساي اگر الان وسط تابستونه، فقط بيزحمت صبر کن؛ وسط فصل گرم جابهجايي مساوي است با استرس شديد و احتمال خشک شدن. قدم ۳ – درآوردن نهال از خاک بدون آسيب به ريشه با بيلچه يا بيل، حدود ۲۰–۳۰ سانت دورتر از تنه را دايرهوار بکن تا ريشههاي جانبي زيادي همراه نهال بيرون بياد. • تا حد امکان خاک اطراف ريشه رو نگهدار، کامل نشور. • ريشهي اصلي عمودي اگر خيلي بلند بود، ميتوني در همين مرحله کمي کوتاهش کني، ولي نه خيلي شديد. هدف اينه کمکم ريشهها سطحي و گسترده بشن تا مناسب بنساي بشن. قدم ۴ – انتخاب گلدان (فعلاً نه گلدان بنساي نهايي) اشتباه رايج اينه که از همون اول نهال رو ببريم توي يک گلدان بنساي کمعمق. اولش بايد بهش گلدان آموزشي بدي: • گلدان کمي عميقتر با سوراخهاي زهکش خوب. • زير گلدان حتماً لايهاي از پوکه، ليکا يا سنگريزه براي زهکش بريز. بعد از ۲–۳ سال که ريشهها تنظيم شد و درخت قوي شد، ميتوني منتقلش کني به گلدان بنساي کمعمق و شيک 😎 قدم ۵ – خاک مناسب براي افرا بنساي افراها عاشق خاک سبک، زهکشدار و کمي اسيدي هستن. براي شروع ميتوني از اين ترکيب استفاده کني: • ۴۰٪ خاک برگ يا پيتماس • ۳۰٪ پرليت يا پوکه ريز • ۳۰٪ ماسه شسته (دانه متوسط) اصلاً از خاک باغ تنها استفاده نکن، چون هم سفت ميشه، هم زهکشش ضعيفه و هم ريشهها خفه ميشن. قدم ۶ – هرس اوليه ريشه و تنه وقتي نهال رو آوردي بيرون: • ريشههاي خيلي بلند و خيلي نازک و درهمتنيده رو کمي کوتاه کن. • هدف اينه که ريشهها شعاعي و پخش بشن، نه عمودي و گرهخورده. • از بالا، ميتوني کمي ارتفاع درخت رو کوتاه کني تا شروع کني به ساختن فرم (مثل سبک ايستاده، مورب، خميده و ...). فقط يادت باشه: هرس شديد رو يکباره انجام نده، مخصوصاً اگر تازه جابهجا شده. قدم ۷ – آبياري اصولي؛ نه غرقاب، نه تشنگي افراها ريشهي ظريف دارن و هم از خشکي زياد بدشون مياد، هم از غرق شدن توي آب. • هر وقت لايهي بالايي خاک (حدود ۱–۲ سانت) خشک شد، آبياري کن. • آب بايد از سوراخ زهکش گلدان خارج بشه؛ يعني کامل سيرابش کن. • زير گلدان آب جمع نشه؛ زيرگلداني پر آب، يعني دعوتنامه براي پوسيدگي ريشه. قدم ۸ – نور و دما؛ افرا آفتابدوسته اما نسوخته! افرا ژاپني و ارقام زينتي مثل شيشيگاشيرا، نور زياد غيرمستقيم و آفتاب ملايم صبح رو دوست دارن. • آفتاب تند ظهر تابستون ميتونه برگها رو بسوزونه، مخصوصاً اگر توي گلدونه. • جاي ايدهآل: جايي که صبح آفتاب ملايم داره و بعدازظهر نيمسايه يا نور فيلترشده. • باد شديد و خشک هم برگها رو لبسوخته و قهوهاي ميکنه. قدم ۹ – کوددهي درست؛ کم ولي منظم از بهار تا اواخر تابستون: • هر ۳–۴ هفته يکبار ميتوني از کود کامل (مثلاً ۲۰–۲۰–۲۰) با غلظت نصف مقدار پيشنهادي روي بسته استفاده کني. • روي خاک مرطوب کود بده، نه خاک خشک. پاييز و زمستان، کوددهي رو متوقف کن تا گياه استراحت کنه. قدم ۱۰ – فرمدهي با هرس شاخهها وقتي درخت توي گلدان جا افتاد (معمولاً از سال دوم به بعد)، کمکم ميتوني فرمسازي کني: • شاخههاي رو به داخل، رو به پايين خيلي تيز، يا شاخههايي که تقارن رو به هم زدن رو هرس کن. • براي بنساي افرا، معمولاً فرمهاي طبيعيتر (مثل سبک ايستاده غيررسمي) قشنگتر ميشن. • هرس اصلي شاخهها رو در اواخر زمستان انجام بده و در طول فصل رشد، فقط هرس اصلاحي و کوتاه کردن سرشاخهها براي ريز نگه داشتن برگ و شاخهها. قدم ۱۱ – استفاده از سيم (در صورت نياز) براي خم دادن شاخهها ميتوني از سيم آلومينيومي مخصوص بنساي استفاده کني: • سيم رو خيلي سفت دور شاخه نپيچ؛ چون جاي سيم روي پوست ميمونه و زخم ميزنه. • هر چند هفته يکبار چک کن؛ اگر شاخه ضخيم شد و سيم داشت فرو ميرفت، بازش کن و در صورت نياز، دوباره سيمکشي کن. اگر تازهکاري، بهتره اول بيشتر با هرس فرم بدهي تا با سيم، چون خطاي سيمکشي گاهي دردناک ميشه براي درخت 😅 قدم ۱۲ – مراقبت از آفات و بيماريها افراها ممکنه با اينها درگير بشن: • شتهها (روي جوانه و پشت برگها) • کنهها (برگهاي ريز، کمرنگ و تار عنکبوت ريز زير برگ) • قارچها (لکههاي قهوهاي، سياه يا پودر سفيد روي برگها) هر از گاهي برگها و ساقه رو نگاه کن. اگر مورد مشکوکي ديدي: • ميشه با شستوشوي برگها، صابون حشرهکش يا سم ملايم کنترلشون کرد. • در مورد قارچها، تهويه خوب، آبياري درست و عدم خيس ماندن طولاني برگها خيلي کمک ميکنه. قدم ۱۳ – صبر… مهمترين کود بنساي! بنساي يک پروژهي «امروز بکار، چند سال ديگه کيفشو ببر» هست. حداقل ۳–۵ سال زمان ميبره تا شکل جدي و حرفهاي بگيره. ولي خوبياش اينه که توي همين مسير، هر سال يکجور زيبايي و انرژي ازش ميگيري. هر سال، تنه کمي کلفتتر، شاخهها مرتبتر و برگها قشنگتر ميشن. اين خود فرايند، لذت اصلي کاره 🌱 اگر خواستي دقيقتر بدوني که افراهاي تو چه رقمي هستن (شيشيگاشيرا، پالوماتوم معمولي يا نوع ديگه)، ميتوني يکسري عکس واضح از برگ، تنه و کل درخت بگيري و با ارقام مختلف مقايسه کني يا از يک کارشناس بخواي شناسايي کنه. براي اطلاعات بيشتر درباره نگهداري افرا، بنساي و کلي گياه ديگه، پيشنهاد ميکنم مقالات سايت نارگيل رو هم حتماً بخوني؛ حسابي به کارت مياد و تجربيات خوب و عملي اونجا جمع شده.