آیا همه بلوطها بدون نیاز به سرمادهی جوانه میزنند؟ 🌱 پرسیده شده توسط: علی مرتضوی ۶ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۱۱:۴۸ وضعیت: آفلاین بازدید: ۲۰ امتیاز سوال: ۰ ▲ ▼ × سلام . من در کتاب بلوط های ایران خواندم که همه انواع بلوط به محض رسیدن قابل کاشت هستند و نیاز به سرمادهی ندارند . آیا این درست است ؟
محسن شهاب الدین تهران | آفلاین | پستها: ۱۵۸۹۳ | امتیاز کاربر: ۷۵۷۱ پاسخ منتخب ۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۱۳ امتیاز پاسخ: ۱ ▲ ▼ × سلام در مورد بلوطها (گونههاي مختلف Quercus) ماجرا کمي پيچيدهتر از يک «بله» يا «خير» ساده است. اما خلاصهاش اين است که: بخش زيادي از بلوطهاي ايران بعد از رسيدن، بدون نياز به سرمادهي ميتوانند جوانه بزنند، اما اين قانون براي «همه» انواع بلوط دنيا صدق نميکند و حتي در ايران هم بسته به گونه و شرايط منطقه، تفاوتهايي وجود دارد. بلوطها دو تيپ کلي از نظر بذر دارند: بعضيها خواب بذر کمي دارند يا تقريبا بدون خواب هستند و وقتي ميرسند، اگر رطوبت و دماي مناسب داشته باشند، سريع شروع به جوانهزني ميکنند. اينها معمولاً همانهايي هستند که شما در پاييز زير درخت ميبينيد که حتي در همان خاک جنگل شروع کردهاند ريشه دادن. اين تيپ، در خيلي از بلوطهاي ناحيه زاگرس و بعضي گونههاي ايران ديده ميشود، براي همين در منابع داخلي نوشتهاند «به محض رسيدن قابل کاشتاند و نياز به سرمادهي ندارند». اما از طرف ديگر، در جهان گونههايي از بلوط وجود دارند که خواب بذر عميقتر دارند و براي اينکه بذر از خواب دربيايد و جوانه بزند، قرار گرفتن در دورهاي از سرما (سرمادهي يا استراتيفيکاسيون سرد) کمک خيلي زيادي ميکند يا حتي لازم است. در بعضي منابع علمي خارجي، توصيه ميشود که بلوطها مثلاً ۱ تا ۳ ماه در دماي حدود ۱ تا ۵ درجه سانتيگراد (يخچال) در محيط مرطوب نگهداري شوند تا جوانهزني يکنواخت و مطمئنتر شود. پس اين جمله که «همه انواع بلوط به محض رسيدن قابل کاشت هستند و نياز به سرمادهي ندارند» به احتمال زياد بيشتر ناظر به گونههاي شايع بلوط ايران است، نه همه گونههاي بلوط در دنيا. حتي در ايران هم: ممکن است سرمادهي الزامي نباشد ولي انجامش باعث شود درصد جوانهزني بالاتر، يکنواختتر و قويتر شود. يعني اگر هم «لازم» نباشد، در عمل ميتواند «مفيد» باشد 😉. چند نکته کاربردي براي شما اگر قصد کاشت بلوط داريد: ۱. زمان برداشت: بلوطها بايد کاملاً رسيده باشند (معمولاً پاييز). بذرهاي کرمخورده، خيلي سبک، يا با سوراخ روي پوسته را کنار بگذاريد. يک تست ساده اين است که بلوطها را در ظرف آب بيندازيد؛ آنهايي که روي آب ميمانند معمولاً پوک يا آسيبديدهاند. ۲. خشکي دشمن بلوط: بلوطها از آن دسته بذرهايي نيستند که بتواني مثل بعضي بذرها خشک کني و سالها نگه داري. خشک شدن شديد، قوه ناميه را از بين ميبرد. بنابراين يا سريع بکاريد، يا در محيط مرطوب و خنک (مثل مخلوط پيت موس/کوکوپيت مرطوب در کيسه پلاستيکي در يخچال) نگهداري کنيد. ۳. کاشت مستقيم بدون سرمادهي: اگر بلوط تازه و سالم باشد، ميتوانيد در پاييز مستقيم در خاک (گلدان يا زمين) بکاريد. عمق کاشت حدوداً به اندازه يک تا يک و نيم برابر طول بلوط کافي است. در بسياري از گونههاي ايراني، همين روش بدون سرمادهي جواب ميدهد و در اواخر زمستان تا بهار، جوانه ظاهر ميشود. ۴. سرمادهي اختياري اما مفيد: اگر ميخواهيد کنترل بيشتري روي جوانهزني داشته باشيد، يا گونهتان نامشخص است، ميتوانيد بلوطها را بعد از جمعآوري، در يک بستر مرطوب (مثلاً کوکوپيت يا ماسه مرطوب) درون کيسه سوراخدار گذاشته و ۱ تا ۲ ماه در يخچال نگهداري کنيد. بعد آنها را بکاريد. اين کار الزاماً هميشه ضروري نيست، ولي براي خيليها نتيجه را قابلاعتمادتر ميکند. ۵. نکته درباره تجربههاي ميداني: در طبيعت ايران هم شما ميبينيد که بسياري از بلوطها همان پاييز شروع به ريشهدهي ميکنند و در خاک نيمهمرطوب جنگل، زمستان را با ريشه گذرانده و بهار جوانه هوايي ميدهند. اين دقيقاً تأييد ميکند که در شرايط اقليمي ايران، خيلي از بلوطها بدون سرمادهي مصنوعي هم کار خودشان را بلدند و جوانه ميزنند. ما فقط گاهي ميخواهيم با روشهاي علمي کمي «ترتيبشان را بدهيم» 😄. پس جمعبندي: براي بسياري از گونههاي بلوط ايران، کاشت بلافاصله بعد از رسيدن و بدون سرمادهي، امکانپذير و معمولاً موفق است، اما از ديد علمي، اين حرف را نبايد بهصورت مطلق براي «همه» بلوطها در همه جا تعميم داد. اگر ميخواهيد شانس خودتان را بالا ببريد، توجه به تازگي بذر، رطوبت مناسب، نگهداري در خنکي، و در صورت نياز سرمادهي ملايم، بهترين کار است. براي اطلاعات بيشتر درباره تکثير و نگهداري گياهان مختلف، ميتوانيد مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد. 🌳