چرا نهال بادامی که از بذر کاشته‌اید بعد از ۵ سال هنوز گل نداده و چطور وادارش کنیم سال بعد گل بدهد؟

اول از همه خيالتان راحت: بادامِ بذري هم مي‌تواند کاملاً مثمر شود و حتي بعضي وقت‌ها درخت‌هاي خيلي جان‌دار و مقاومي هم از آب درمي‌آيند. اما يک «ولي» بزرگ دارد: چون از بذر است، مثل بچه‌هاي يک خانواده نيست که همه شبيه هم باشند؛ ممکن است يکي زودگل و پربار شود و يکي هم فقط قد بکشد و ژست جنگلي بگيرد 😄

در مورد سن باردهي: بادام‌هاي پيوندي معمولاً از ۲ تا ۴ سالگي وارد باردهي مي‌شوند، اما بادام بذري غالباً ۴ تا ۷ سال (گاهي هم بيشتر) طول مي‌کشد تا به سن گلدهي برسد. پس اينکه نهال شما در ۵ سالگي هنوز گل نداده، لزوماً عجيب نيست؛ مخصوصاً اگر رشد رويشي (شاخه و برگ) خيلي قوي بوده باشد.

يکي از مهم‌ترين دلايل گل ندادن همين است: وقتي درخت بيش از حد «سرحالِ رشد» باشد، انرژي‌اش را مي‌گذارد براي شاخه و برگ، نه براي گل. کود کامل و ورمي‌کمپوست اگر زياد يا ديرهنگام داده شود (به‌خصوص کودهاي ازته)، درخت را هل مي‌دهد به سمت رشد رويشي. پيشنهاد عملي: از اواخر بهار به بعد کودهاي ازته را کم کنيد و به جاي آن اگر لازم بود (با آزمون خاک بهتر است) تغذيه را ببريد سمت پتاس و عناصر ريزمغذي تا کمک کند جوانه‌هاي گل تشکيل شوند.

موضوع خيلي مهم بعدي هرس و نوع شاخه‌ها است. بادام بيشتر روي شاخه‌هاي يک‌ساله‌ي قوي و اسپورها/شاخه‌هاي کوتاه بارده شکل مي‌دهد. اگر هر سال هرس سنگين کرده باشيد يا مدام سرشاخه‌ها را کوتاه کرده باشيد، درخت مي‌گويد «باشه، پس من هم هي شاخه مي‌زنم!» و وارد فاز باردهي نمي‌شود. اگر هرس مي‌کنيد: هرس سبک، فرم‌دهي ملايم، حذف شاخه‌هاي خيلي عمودي و نرک‌ها و حفظ شاخه‌هاي مايل و متعادل را در اولويت بگذاريد.

يک ترفند باغباني که روي خيلي از درخت‌هاي جوان جواب مي‌دهد اين است که زاويه شاخه‌ها را از حالت عمودي به مايل‌تر تبديل کنيد (با طناب/وزنه يا فاصله‌دهنده). شاخه عمودي معمولاً «نرک‌ساز» و رشدي است، اما شاخه‌اي که زاويه‌اش بازتر شود، راحت‌تر وارد فاز زايشي و گلدهي مي‌شود. يعني به زبان ساده: شاخه‌ها را از حالت «موشک» به حالت «بالدار» تبديل کنيد 😄

آبياري هم نقش دارد: آبياري زياد و خيلي منظم در تابستان مي‌تواند رشد رويشي را تشديد کند و تشکيل جوانه گل را عقب بيندازد. البته تنش شديد هم خوب نيست؛ هدف اين است که درخت «متعادل» باشد. اگر باغچه‌اي است، بررسي کنيد خاک خيلي سنگين و هميشه خيس نباشد و زهکشي مناسب باشد. غرقابي ماندن ريشه هم مي‌تواند درخت را از نظر فيزيولوژيک بدحال کند و گلدهي را کم کند.

نکته بعدي سرما و اقليم است: بادام براي شکستن خواب جوانه‌ها نياز به ساعت سرمايي دارد. اگر منطقه‌تان زمستان‌هاي خيلي گرم دارد، ممکن است جوانه‌هاي گل به‌خوبي بيدار نشوند يا اساساً تشکيل‌شان ضعيف باشد. از طرف ديگر سرمازدگي ديررس بهاره هم ممکن است گل‌ها را هر سال از بين ببرد و شما اصلاً گل را نبينيد. اگر در منطقه‌اي هستيد که سرماي ديررس مي‌زند، اين احتمال را هم جدي بگيريد.

و اما سؤال طلايي: «براي اينکه سال بعد گل بدهد چه کار کنيم؟» جمع‌بندي نسخه‌ي عملي: ۱) کود ازته را کنترل کنيد (به‌خصوص از نيمه دوم فصل رشد)، ۲) هرس را سبک و اصولي کنيد و نرک‌ها را حذف کنيد، ۳) شاخه‌هاي اصلي را مايل کنيد تا تمايل به گلدهي بالا برود، ۴) آبياري را متعادل کنيد (نه خشکي شديد، نه پرآبي)، و اگر امکانش هست ۵) آزمون خاک بدهيد تا تغذيه دقيق شود. اين‌ها معمولاً بيشترين اثر را دارند.

اگر با همه اين کارها باز هم چند سال ديگر خبري از گل نشد، راه ميان‌بُر و مطمئن اين است که درخت بذري را پيوند بزنيد (پيوند روي همين پايه‌ي قوي و ريشه‌دار). اين کار هم رقم دلخواه و پربار به شما مي‌دهد، هم زمان رسيدن به محصول را کوتاه مي‌کند. خيلي وقت‌ها «راز باردهي» همين يک جمله است: بادام بذري قابل باردهي هست، ولي تضمين رقم و زمان باردهي با پيوند خيلي بيشتره 🙂

براي مطالعه نکات تکميلي درباره تغذيه، هرس، پيوند و مشکلات گلدهي درختان، پيشنهاد مي‌کنم مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.