پنیرباد

دانستنیهای علمی

پنیرباد گیاهی از جنس Withania بومی جنوب ایران، افغانستان ، پاکستان و شبه قاره هند است. در هند با نام Paneer phool पनीरफूल شناخته میشود و علت اینکه گیاه پنیر نامیده میشود، استفاده از آن از دیرباز در ساخت پنیر است. این گونه حاوی یک پروتئاز شبه مایه هستند که می تواند برای لخته شدن شیر برای تولید پنیر استفاده شود.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 15 تا 40 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک معمولی

میوه های آن زرد رنگ و کروی به اندازه آلبالو است که پوسته های غشایی نازک داشته و در داخل آن تعداد زیادی دانه های قلوه ای شکل بصورت پراکنده وجود دارد. این گونه گیاهب از تیره سیب زمینی (Solanaceae) است. شاخه ها منشعب و سفید رنگ , برگهای چرمی , سخت و نیزه ای و میوه ها ی کروی و زرد رنگ از مشخصات بارز آن است.

درختچه پنیرباد به ارتفاع حدود ۱ متر میرسد. برگها و ساقه های آن خاکستری و کاسه گل گوشتی می باشد. زمان گلدهی اواسط بهمن تا اواخر اسفند است

شرایط محیط رشد

این گونه در نواحی جنوبی ایران (هرمزگان، کرمان و سیستان و بلوچستان) پراکنش دارد. عمدتا در خاکهای عمدتاً لومی- ماسه ای با pH متمایل به قلیایی ۷٫۸-۷٫۵ رویش دارد. این گونه مقاوم به خشکی بوده (xerophyte) و در نواحی با میزان بارش سالیانه ۱۵۰ میلیمتر رویش دارد. در نواحی مختلف بویژه حاشیه و بستر آبراهه های فصلی، کنار جاده ها و همچنین در مناطق صخره ای با شیب های تند نیز رویش دارد.

مقابله به آفات پنیرباد

مهم‌ترین آفات پنیرباد (Withania coagulans)

شته‌ها و تریپس‌ها از آفات رایج پنیرباد هستند که با مکیدن شیره گیاهی موجب پیچیدگی برگ، زردی و کاهش رشد می‌شوند. کنه‌های تارعنکبوتی نیز در شرایط گرم و خشک با ایجاد لکه‌های زرد و تارهای نازک خسارت می‌زنند. در خاک‌های سنگین و مرطوب، نماتدهای ریشه‌گرهی باعث گال‌های ریشه و ضعف عمومی گیاه می‌شوند.

بیماری‌های مهم و نشانه‌های آنها

بیماری بوته‌میری و پوسیدگی ریشه ناشی از قارچ‌هایی مانند Rhizoctonia و Pythium در بسترهای غرقاب‌شده دیده می‌شود و به صورت سیاه شدن طوقه، پژمردگی ناگهانی و خوابیدگی بوته‌ها بروز می‌کند. سفیدک پودری به شکل گرد سفید روی برگ‌ها ظاهر شده و در ادامه باعث ریزش برگ و کاهش قدرت فتوسنتز می‌گردد.

روش‌های پیشگیری و مبارزه

مدیریت زراعی و بهداشت مزرعه اساس کنترل آفات و امراض پنیرباد است. استفاده از بذر سالم، تناوب زراعی با گیاهان غیرمیزبان، زهکشی مناسب و اجتناب از آبیاری غرقابی توصیه می‌شود. برای کنترل شته و تریپس، کاربرد صابون‌های حشره‌کش و روغن‌های گیاهی و حفظ دشمنان طبیعی کافی است. علیه بیماری‌های قارچی، استفاده از قارچ‌کش‌های مسی کم‌خطر و حذف بقایای آلوده مؤثر است.

نحوه تکثیر پنیرباد

یکی از روشهای تکثیر پنیرباد، بذر می باشد که به میزان زیاد در گیاه تولید می شود. تیمار بذر با اسید جیبرلیک، سرمادهی مرطوب و ضدعفونی با هیپوکلریت سدیم باعث افزایش درصد جوانه زنی بذر می شود. این گونه از طریق بذر در گلخانه تکثیر و سپس منتقل میشود

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

ریشه پنیر باد برای تهیه داروی مسکن و مدر آیورودایی به نام آش واگاندا استفاده می‌شود که البته آداپیتوژن (باعث عادت کردن به محیط و عوامل زندگی) هم است. قسمت‌های دیگر گیاه (مانند دانه و برگ) تسکین‌دهنده و از بین برنده شپش است و در ساخت صابون نیز به کار می‌رود. دانه‌های تازه گیاه به‌عنوان داروی استفراغ آور کاربرد داشته است.
ماده مؤثّره: از مهمترین ترکیبات این گیاه ویتانوزیدها می‌باشد، همچنین ریشه حاوی آلکالوئیدهای نیکوتین و در برگ‌ها گلوکزیدهای فلاونولی و اسیدهای فنلی وجود دارد.

خواص درمانی مهم: ضد باکتری، ضد قارچ، ضد کم‌خونی، ضد آرتریت، ضد باروری، ضد التهاب، ضد درد، ضد ویروس تبخال، ضد تومور، ضد تب، ضد تشنج، ضد اسپاسم، التیام‌بخش زخم معده، تقویت‌کننده قوای جنسی، کاهش‌دهنده ضربان قلب، کاهش‌دهنده پرفشاری خون، خواب‌آور، ادرارآور، شیرافزا، محافظ کبد، تقویت‌کننده حافظه.

عوارض جانبی - هشدار

سمیت و عوارض جانبی: پنیرباد ممکن است اثر خواب‌آورها را تشدید کند. دانه‌های گیاه ممکن است باعث دردهای شدید روده و معده شوند، به همین دلیل بهتر است خورده نشوند. با توجه به اینکه تعداد کمی ماده‌ی سمی در گیاه وجود دارد، لذا در کتب معتبر دارویی، مصرف فراورده‌های این گیاه زیاد توصیه نمی‌شود. تأثیر عصاره‌ی پنیر باد در کند کردن ضربان قلب، کاهش فشارخون و تحریک تنفسی، نصف تأثیر مجموع آلکالوئیدهای آن است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس آشواغاندا و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره بادنجانیان - سیب‌زمینیان و جنس های آن