نام علمي
Terminalia catappa
نام لاتين
tropical almond
دانستنیهای علمی
ردهبندی گیاهشناسی
Terminalia catappa L. با نام رایج «بادام گرمسیری» از تیرهٔ Combretaceae (گزَنَگَران) است و در جنس Terminalia قرار میگیرد؛ جنسی که گونههای متعددی از درختان گرمسیری و نیمهگرمسیری را در بر میگیرد. این گونه یک درخت پهنبرگ است که بهسبب معماری لایهای شاخهها و ریزش فصلی برگها در برخی اقلیمها شناخته میشود.
منطقه بومی و پراکنش جهانی
خاستگاه دقیق T. catappa در منابع مختلف بهصورت گسترده برای منطقه هند-مالزیایی (Indo-Malesia) و بخشهایی از آسیای جنوبشرقی و مجمعالجزایر اقیانوسیه ذکر میشود. امروزه این گونه بهطور وسیع در کمربندهای گرمسیری جهان، بهویژه در سواحل آفریقا، قاره آمریکا و جزایر اقیانوسی، کشت و گاه طبیعیشده است.
زیستگاه و بومشناسی
بادام گرمسیری غالباً در زیستگاههای ساحلی، حاشیهٔ جنگلهای کمارتفاع و مناطق شهری گرمسیری رشد میکند. تحمل نسبتاً بالایی به شوری، بادهای ساحلی و خاکهای شنی دارد و همین ویژگیها آن را برای کاشت در نوارهای ساحلی مناسب کرده است. میوهٔ شفتمانند آن در برخی مناطق میتواند از طریق آب پراکنده شود و به گسترش در امتداد خطوط ساحلی کمک کند.
تاریخچه نامگذاری و کاربردهای تاریخی
نام جنس Terminalia به قرارگیری برگها و گلآذینها در انتهای شاخهها اشاره دارد و صفت گونهای catappa از نامهای محلی در نواحی استوایی الهام گرفته است. این درخت از دیرباز در سامانههای سکونتی گرمسیری بهعنوان درخت سایهدار و برای تثبیت خاکهای ساحلی معرفی و جابهجا شده و همین انتقال انسانساخت، نقش مهمی در پراکنش امروزی آن داشته است.
![بادام گرمسیری]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های به خوبی آبیاری شده با مواد غذایی کافی
|
گیاه "بادام گرمسیری" یا "بادام دریا" یکی از درختانی است که عموماً در نواحی گرمسیری آسیا، آفریقا و استرالیا می روید.
این درخت دارای رشد قائم و شاخه هایی با رشد افقی است که تا حدود 35 متر ارتفاع نیز می تواند رشد کند.
بادام گرمسیری دارای میوه هایی کرکدار است که معمولاً توسط آب پراکنده می شوند.
بذرهای میوه ها، زمانی که کاملاً بالغ و رسیده شدند، قابل خوردن هستند و طعمی مشابه طعم و مزه ی بادام دارند.
این درخت با افزایش سن، تاجی گسترده تر و شکلی مشابه گلدان پیدا می کند.
برگ ها بزرگ، به طول 15 تا 25 سانتیمتر و پهنای 10 تا 14 سانتیمتر، تخم مرغی شکل، به رنگ سبز تیره، براق و چرمی است. این برگ ها در طول فصل خشک، خزان می کنند. برگ ها قبل از خزان کردن، به رنگ قرمز مایل صورتی یا قهوه ای مایل به زرد تغییر رنگ می دهد و حاوی رنگیزه هایی نظیر ویولازانتین (Violaxanthin)، لوتئین (Lutein) و زآزانتین (Zeaxanthin) می باشد.
این درخت، درختی یکپایه بوده که گل های نر و ماده به صورت مجزا روی یک درخت تشکیل می شوند.
گل ها حدود یک سانتیمتر قطر داشته و به رنگ سفید تا سفید مایل به زرد، نامشخص و فاقد گلبرگ است. و به صورت جانبی یا انتهایی تشکیل می شود.
میوه از نوع میوه های شفت، به طول 5 تا 7 سانتیمتر و پهنای 3 تا 5.5 سانتیمتر است. این میوه ها در ابتدا به رنگ سبز، به مرور زمان به رنگ زرد و در نهایت، میوه های رسیده به رنگ قرمز مشاهده می شوند. هر میوه شامل یک بذر می باشد.
![tropical almond]()
شرایط محیط رشد
از نظر نیاز نوری به آفتاب کامل نیاز دارد.
معمولاً در انواع خاک ها (رسی، شنی، لومی، قلیایی و اسیدی) می روید. ولی به خاک های به خوبی آبیاری شده و دارای مواد غذایی کافی را ترجیح می دهد.
نسبت به باد، خشکی و شوری نیز بسیار متحمل است.
![Terminalia catappa]()
مقابله به آفات بادام گرمسیری
نسبت به اکثر بیماری ها و آفات مقاوم است. ولی تریپس یکی از آفات رایج این گیاه می باشد. همچنین بیماری اسپات برگ ها نیز در این درخت، مشکل ایجاد می کند.
![بادام گرمسیری]()
نحوه تکثیر بادام گرمسیری
تکثیر گیاه بادام گرمسیری یا بادام دریا از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد.
Terminalia catappa (بادام گرمسیری) در زیستگاههای گرمسیری عمدتاً از راه بذر تولیدمثل میکند و در بسیاری از مناطق بهعنوان درخت زینتی و سایهدار در خانه و باغ کاشته میشود؛ بنابراین تکثیر آن هم بهصورت طبیعی و هم با روشهای باغبانی انجامپذیر است. موفقترین و رایجترین روش تکثیر این گونه، کشت بذر تازه و سالم است.
این درخت گلهای کوچک و معمولاً نر و دوجنسی تولید میکند و گردهافشانی غالباً توسط حشرات انجام میشود. میوهها شفتمانند بوده و هسته سختی دارند. پراکنش طبیعی بذر هم از طریق جانوران (با حمل میوه) و هم از طریق آب ممکن است، زیرا میوه/هسته میتواند روی آب جابهجا شود. هسته سخت، بذر را در برابر تنشهای محیطی محافظت میکند و به بقای آن در پراکنش کمک میکند.
برای تکثیر، بذرهای تازه از میوههای رسیده انتخاب و پوسته گوشتی جدا میشود. سپس هسته در بستر سبک و زهکشدار (مثلاً ترکیب ماسه و کوکوپیت/خاکبرگ) در دمای گرم کاشته میشود. تازگی بذر و رطوبت یکنواخت، کلید جوانهزنی بهتر است. خراشدهی ملایم یا خیساندن میتواند به کاهش تأخیر جوانهزنی کمک کند، ولی باید از پوسیدگی در بسترهای خیس جلوگیری شود.
تکثیر رویشی ممکن است، اما نسبت به بذر کمتر رایج است. قلمههای نیمهخشبی در شرایط گلخانهای، با رطوبت بالا و استفاده از هورمون ریشهزا، شانس ریشهدهی بیشتری دارند. پیوند (بهویژه برای حفظ صفات یک درخت برتر) میتواند بهکار رود، اما نیازمند مهارت و تهیه پایه مناسب است. اگر هدف یکنواختی صفات زینتی یا میوه باشد، روشهای رویشی برتری دارند.
این درختان به صورت خودرو در نواحی گرمسیری جهان و به عنوان یک گیاه زینتی رشد می کند.
همچنین میوه های خوراکی با طعم کمی ترش و اسیدی و بذوری مشابه طعم بادام تولید می کنند که مصرف خوراکی دارند.
این درخت در شرایط فاقد نور و سایه، برگ های بزرگتری تولید می کند.
برگ ها حاوی چندین فلاونوئید (مانند کمفرول و کوئرستین)، چندین تانن (مانند پانیکالین، پانیکالاجین یا ترکاتین)، ساپونین ها و استرول های گیاهی است. به دلیل وجود این ترکیبات ارزشمند در برگ ها و همچنین در پوست این درختان، از آنها به منظور اهداف دارئیی استفاده می شود.
به عنوان مثال در تایوان، برگ های ریزش کرده برای درمان بیماری های کبدی استفاده می شود.
در برخی کشورها، از برگ های آن یک نوع چای برای درمان اسهال و اسهال خونی تهیه می شود.
برگ های این گیاه دارای خواص آنتی اکسیدانی بوده و به عنوان یکی از کاندیداهای پیشگیری از سرطان مطرح می شود.
قرار دادن برگ ها در آکواریوم های نگهداری ماهی، سبب کاهش پی اچ و نیز کاهش عناصر سنگین آب می گردد. همچنین سبب جلوگیری بیماری های قارچی روی تخم ماهی ها نیز می گردد. از این روش، سال ها در پرورش ماهی های زینتی استفاده می شده است.