از ملک - عشبه

دانستنیهای علمی

گیاهی است پایا، دارای گل‌های سبز خوشه‌ای، برگ‌های دام‌دار و قلبی‌شکل، ساقهٔ گوشه‌دار، بالارونده و خاردار. این گیاه بیشتر در جنگل‌ها می‌روید.

رده‌بندی گیاه‌شناسی

Smilax aspera L. با نام‌های رایج «سارسپاریلای مدیترانه‌ای» و در برخی منابع محلی «ازمَک/عِشبه»، به تیرهٔ Smilacaceae (سمیلاسیه) تعلق دارد. این گونه در جنس Smilax قرار می‌گیرد؛ جنسی از گیاهان بالارونده و اغلب خاردار که به‌واسطهٔ ساختارهای پیچنده و برگ‌های چرمی شناخته می‌شوند.

ویژگی‌های ریخت‌شناسی کلیدی

این گیاه معمولاً یک بالاروندهٔ همیشه‌سبز با ساقه‌های بندبند و اغلب خاردار است. برگ‌ها غالباً چرمی، براق و دارای رگبرگ‌های برجسته‌اند. گل‌ها معمولاً کوچک و سبزفام بوده و میوه‌ها به‌صورت سته‌های قرمز تا سیاه در زمان رسیدگی دیده می‌شوند؛ ویژگی‌هایی که در شناسایی میدانی گونه کمک‌کننده‌اند.

منطقهٔ بومی و پراکنش

Smilax aspera بومی حوضهٔ مدیترانه است و در جنوب اروپا، شمال آفریقا و بخش‌هایی از غرب آسیا پراکنش طبیعی دارد. حضور آن در چشم‌اندازهای مدیترانه‌ای، به‌ویژه در نواحی با زمستان‌های ملایم و تابستان‌های خشک، بسیار رایج گزارش شده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه اصلی این گونه شامل بوته‌زارهای مدیترانه‌ای (ماکی)، حاشیهٔ جنگل‌ها، پرچین‌ها و دامنه‌های سنگلاخی است. به‌عنوان یک گیاه بالارونده، از درختچه‌ها و درختان مجاور برای بالا رفتن بهره می‌گیرد و در خاک‌های نسبتاً زهکش‌دار عملکرد بهتری دارد.

تاریخچه و نام‌گذاری

نام علمی توسط کارل لینه در سدهٔ هجدهم تثبیت شد. صفت گونه‌ای aspera به معنی «زبر/خشن» است و به بافت خشن یا خارهای گیاه اشاره دارد. این گونه در متون گیاه‌شناسی مدیترانه‌ای به‌عنوان یکی از بالارونده‌های شاخص رویشگاه‌های طبیعی ثبت شده است.

خصوصیات - معرفی

گیاهی چندساله از خانواده ی مارچوبه است. یک تا دو متر طول دارد ،‌برگ هایش متناوب و سبز رنگ و گاهی به شکل قلب هستند. رگ برگ ها موازی بوده و گاهی توسط چند انشعاب به یکدیگر متصل می شوند. گل آذین آن چتری است و گل های سفید تا صورتی ریزی دارد و میوه های آن براق و درخشان و قرمز هستند و شکلی گرد دارند.

این گیاه بالا رونده است و بر روی ساقه ی آن ریشه های هوایی دیده می شود.

برگ ها چرمی مانند و سبز تیره هستند و به صورت متناوب بر روی ساقه قرار گرفته اند. از برگ های جوان آن به آن سبزی خوراکی استفاده می شود و می توان آن را نوعی جایگزین مارچوبه دانست.

شرایط نگهداری از ملک - عشبه

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 30 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز گلدان با زهکشی بالا

ویژگی‌های کلی محیط رشد Smilax aspera

Smilax aspera یک لiana همیشه‌سبز مدیترانه‌ای است که در طبیعت در حاشیه جنگل‌ها و بوته‌زارهای نیمه‌سایه رشد می‌کند. تقلید از شرایط جنگل‌های مدیترانه‌ای کلید موفقیت در کاشت این گیاه است.

دما و رطوبت

دمای مناسب رشد بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و گیاه سرماهای کوتاه‌مدت تا حدود ۵- درجه را تحمل می‌کند. در دوره رشد فعال، وجود رطوبت نسبی متوسط تا بالا مفید است، اما خاک نباید باتلاقی شود. در فصول بسیار گرم، مه‌پاشی ملایم روی اندام هوایی به حفظ طراوت کمک می‌کند.

نور

این گیاه نور فیلترشده و نیم‌سایه را ترجیح می‌دهد. تابش مستقیم و شدید آفتاب، به‌ویژه در تابستان، باعث سوختگی برگ‌ها می‌شود. کاشت در زیر سایه درختان یا در ضلع شرقی و شمالی باغ بهترین نتیجه را می‌دهد.

خاک و آبیاری

Smilax aspera به خاک‌های سبک تا متوسط، غنی از مواد آلی و با زهکش خوب نیاز دارد؛ ترکیبی از خاک باغچه، کود دامی پوسیده و کمی ماسه مناسب است. pH کمی اسیدی تا خنثی ایده‌آل است. آبیاری منظم اما متوسط انجام شود و بین دو آبیاری، سطح خاک کمی خشک گردد تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

از ریشه ی آن برای کاهش درد های رماتیسمی و بسیاری از بیماری ها مانند (آنفلوانزا، بی اشتهایی، نقرس، بیماری های تنفسی، بیماری های مقاربتی) استفاده می شود.

بخش های خوراکی این گیاه برگ و ریشه ی آن است. محرک و مقوی است و برای برخی از بیماری های کلیه ، مناسب است.

نحوه تکثیر از ملک - عشبه

گل های این گیاه معطر هستند. برای تکثیر این گیاه می توان از قلمه های ساقه که دارای ریشه های هوایی است استفاده نمود. همچنین می توان بذرهای این گیاه را نیز کشت داد.