اسپرک باغی - معرفی و راهنمای پرورش و نگهداری گیاهان زینتی آپارتمانی

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1395/02/16
اسپرک باغی - معرفی و راهنمای پرورش و نگهداری گیاهان زینتی آپارتمانی
اسپرک باغی (*Reseda odorata*) گیاهی علفی و معمولاً یک‌ساله (گاه دوساله) از تیرهٔ Resedaceae است که به‌طور گسترده به‌عنوان گیاه زینتیِ معطر کشت می‌شود.

**شرایط دما، رطوبت و نور (محیط رشد):**
به هوای خنک تا معتدل سازگار است و در دمای حدود 10–25°C بهترین رشد و گلدهی را دارد؛ گرمای شدید تابستان می‌تواند گلدهی را کاهش دهد. رطوبت متوسط را می‌پسندد و در خاک با زهکشی خوب و آبیاری منظم (بدون ماندابی‌شدن) عملکرد بهتری دارد. نور مناسب آن آفتاب کامل تا نیم‌سایه است؛ در آفتاب بیشتر معمولاً عطر و گلدهی بهتر می‌شود.

**بومی و زیستگاه:**
خاستگاه آن عمدتاً نواحی مدیترانه‌ای و جنوب اروپا (و بخش‌هایی از شمال آفریقا/غرب آسیا) گزارش می‌شود و امروزه در بسیاری از مناطق جهان به‌صورت زینتی در باغ‌ها و فضاهای سبز کاشته می‌شود.

**خصوصیات ظاهری اندام گیاه:**
ارتفاع معمولاً حدود 20 تا 60 سانتی‌متر است. برگ‌ها ساده و باریک تا نیزه‌ای‌اند و در بخش‌های بالایی ساقه کوچک‌تر می‌شوند. گل‌ها بسیار ریز، متراکم و سنبله‌ای/خوشه‌ای هستند و رنگ آن‌ها غالباً سفید مایل به کرم یا سبز-زرد دیده می‌شود؛ ویژگی شاخص گیاه، **رایحهٔ قوی و خوشایند گل‌ها** است.

**نام رایج (ایران و جهان):**
در ایران بیشتر با نام‌های **اسپرک** یا **اسپرک باغی** شناخته می‌شود. در جهان رایج‌ترین نام انگلیسی آن **Mignonette** (گاهی *Sweet mignonette*) است.

**کاربرد شاخص:**
این گیاه بیش از هر چیز به‌خاطر **عطر قوی گل‌ها** در باغبانی زینتی و گاه در صنعت عطرسازی/استخراج رایحه مورد توجه بوده است.

Nargil_Reseda Odorata
نام علمي
Reseda Odorata
نام لاتين
garden mignonette
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

دانستنی های علمی:

جنس گیاه اسپرک با نام Reseda یکی از جنس های گیاهان علفی و معطر و بومی نواحی مدیترانه و جنوب غرب آسیا می باشد. گونه های مختلف این جنس شامل گیاهان یکساله، دوساله و چندساله به ارتفاع 40 تا 130 سانتیمتر می باشند. برگ ها در ابتدا به صورت روزت بوده و سپس دارای آرایش مارپیچی و روی ساقه دیده می شوند، این برگ ها در گونه های مختلف می توانند دارای حاشیه ای یکپارچه یا دندانه دار یا پرمانند و به طول 1 تا 15 سانتیمتر باشند. گل ها در خوشه های بلند و باریک تشکیل شده و کوچک (به قطر 4 تا 6 میلیمتر)، به رنگ های سفید، زرد، نارنجی یا سبز و با چهار تا شش گلبرگ وجود دارند. میوه ها کوچک و به صورت کپسول خشک بوده که هر میوه حاوی چندین بذر می باشند. 

اسپرک باغی

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه اسپرک باغی
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  اسپرک باغی
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  اسپرک باغی
نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  اسپرک باغی
خاک های به خوبی آبیاری شده و کمی قلیایی


گیاه "اسپرک باغی" یا "اسپرک معمولی" با نام علمی Reseda odorata یکی از گونه های جنس Resada و بومی حوزه مدیترانه می باشد، اما برخی از گونه های وحشی آن در بخش های دیگر جهان نیز یافت شده اند. از این گیاهان به دلیل عطر خوش گل ها، اغلب به عنوان گیاهی زینتی استفاده می شود. همچنین از اسانس آنها برای تهیه انواع عطرها و خوشبو کننده ها استفاده می شود.  
این گیاه یکساله و علفی بوده که ساقه هایی به ارتفاع حداکثر 80 سانتیمتر تولید خواهد کرد. گل ها به صورت گل آذین های خوشه ای و هر خوشه دارای تعدادی گل می باشد. این گل ها معطر بوده و دارای شش گلبرگ سفید تا مایل به زرد یا مایل به سبز هستند. در سطح رویی گلبرگ ها سه خط جدا از هم و لوب هایی انگشت مانند دیده می شود. در مرکز هر گل بیش از 25 پرچم با بساک هایی نارنجی رنگ و آویزان وجود دارد. 

garden mignonette

شرایط محیط رشد


اسپرک باغی گیاهی است با شرایط رشدی آسان که به راحتی می تواند در خاک های به خوبی آبیاری شده و کمی قلیایی و مکان های آفتابی یا کمی سایه (در تابستان های گرم و طولانی) رشد کند. 

Reseda Odorata

مقابله به آفات اسپرک باغی


آفات رایج اسپرک باغی (Reseda odorata)

شته‌ها با مکیدن شیره گیاه باعث پیچیدگی برگ‌ها و ترشح عسلک می‌شوند؛ کنترل با شست‌وشوی گیاه با آب، حذف سرشاخه‌های آلوده و استفاده از صابون حشره‌کش مؤثر است. تریپس‌ها لکه‌های نقره‌ای و بدشکلی گل ایجاد می‌کنند؛ نصب کارت زرد، افزایش رطوبت محیط و در صورت شدت، محلول‌پاشی حشره‌کش‌های کم‌خطر توصیه می‌شود. مینوز برگ با ایجاد دالان‌های روشن در برگ‌ها دیده می‌شود؛ جمع‌آوری برگ‌های آلوده و استفاده از تله‌های زرد به کاهش آن کمک می‌کند. حلزون و لیسه در شرایط مرطوب برگ و جوانه‌ها را می‌جوند؛ جمع‌آوری دستی، طعمه‌گذاری و خشک نگه‌داشتن سطح خاک راهکارهای مناسب‌اند.


بیماری‌های مهم و نشانه‌ها

سفیدک پودری با پوشش سفید روی برگ‌ها و کاهش رشد همراه است؛ تهویه مناسب، پرهیز از آبیاری بارانی و حذف اندام‌های آلوده پایه کنترل است. پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب در خاک‌های سنگین) باعث زردی و پژمردگی می‌شود؛ اصلاح زهکشی، آبیاری منظم ولی کم‌حجم و ضدعفونی بستر کاشت توصیه می‌گردد. لکه‌برگی قارچی با نقاط قهوه‌ای و هاله‌دار مشاهده می‌شود؛ حذف بقایای آلوده، فاصله‌گذاری بوته‌ها و محلول‌پاشی قارچ‌کش‌های مجاز در صورت نیاز مفید است.


اصول پیشگیری و مدیریت تلفیقی

بهترین راه کاهش آفات و بیماری‌ها، پیشگیری با خاک سبک و زهکش‌دار، نور کافی، و پایش هفتگی است. تغذیه متعادل (پرهیز از ازت زیاد) و حذف علف‌های هرز، فشار آفت را کم می‌کند. در صورت استفاده از سموم، تناوب ماده مؤثره و رعایت برچسب، از مقاومت و آسیب به گرده‌افشان‌ها جلوگیری می‌کند.

اسپرک باغی

نحوه تکثیر اسپرک باغی


تکثیر این گیاهان از طریق کشت بذر در بهار و به صورت سطحی و در زمین اصلی صورت می گیرد. این گیاهان برای انتقال و کشت غیرمستقیم بسیار حساس بوده و نباید پس کشت آنها را منتقل نمود. بذرها معمولاً حدود دو هفته پس از کشت، جوانه خواهند زد. کشت پاییزه این گیاهان در مناطقی دمای زمستان به کمتر از منفی 10 درجه سانتیگراد نمی رسید، انجام می شود. 

garden mignonette

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس اسپرک و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره رسداسه و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.53 از ۵، بر اساس 17 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید