چلیپای مرتفع

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Matthiola alyssifolia با نام فارسی «چلیپای مرتفع» در خانوادهٔ Brassicaceae (شب‌بویان/کلمیان) قرار می‌گیرد؛ خانواده‌ای که با گل‌های چهارگلبرگی صلیبی‌شکل و میوه‌های خورجین‌مانند (سیلیک/سیلیکول) شناخته می‌شود.

این گونه متعلق به سردهٔ Matthiola است؛ سرده‌ای شامل گیاهان علفی یک‌ساله تا چندساله که در بسیاری از اعضای آن، ترکیبات گوگرددار موجب بوی ویژه و نقش دفاع شیمیایی در برابر گیاه‌خواران می‌شود.

منطقهٔ بومی و پراکنش

چلیپای مرتفع به‌طور کلی به ناحیهٔ مدیترانه‌ای و جنوب‌غرب آسیا وابسته دانسته می‌شود و پراکنش طبیعی آن در بخش‌هایی از خاورمیانه و پیرامون مدیترانه گزارش شده است. الگوی پراکنش آن با اقلیم‌های دارای زمستان‌های ملایم و دوره‌های خشکی تابستانه همخوانی دارد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گیاه معمولاً در دامنه‌های سنگلاخی، خاک‌های سبک و آهکی، بسترهای کم‌عمق و زیستگاه‌های باز و آفتاب‌گیر یافت می‌شود؛ مکان‌هایی که رقابت گیاهی کمتر است و زهکشی بالا به استقرار آن کمک می‌کند.

گرده‌افشانی در Matthiola غالباً توسط حشرات انجام می‌شود و ساختار گل‌ها با جذب گرده‌افشان‌ها سازگار است. همچنین شکل میوه و دانه‌ها با پراکنش تدریجی در زیستگاه‌های باز و بادگیر تناسب دارد.

تاریخچهٔ نام‌گذاری و اهمیت علمی

نام سردهٔ Matthiola به افتخار پزشک و گیاه‌شناس رنسانسی، «پیترو آندرئا ماتیولی» (Pietro Andrea Mattioli) برگزیده شده است. مطالعهٔ این گونه از دیدگاه سازگاری با تنش خشکی و خاک‌های آهکی، برای بوم‌شناسی مناطق نیمه‌خشک ارزشمند است.

خصوصیات - معرفی

گیاه چلیپای مرتفع، گیاهی است معطر با برگ های زبر و کرک دار،به ارتفاع 35 سانتیمتر، که در دامنه های کوهستانی و مناطق مرتفع اغلب نقاط کشور می روید. 

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز در دشت ها و کوهپایه ها

شب بوی معمولی

کلزا شب بو صحرایی ایبریس یکساله خردل وحشی