مامِيا

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی

گونه Mammea silvestre که در فارسی با نام «مامِیا» شناخته می‌شود، به خانواده Clusiaceae (گارسنیاها) تعلق دارد. این خانواده شامل درختان همیشه‌سبز گرمسیری با شیره لاتکسی و میوه‌های گوشت‌دار است. جنس Mammea از نظر ریخت‌شناسی به جنس Garcinia نزدیک است، اما با ساختار گل و میوه متمایز می‌شود.

منطقه بومی و پراکنش

Mammea silvestre بومی نواحی گرم و مرطوب مناطق استوایی است و به‌ویژه در جنگل‌های ساحلی و جنگل‌های بارانی پست‌ارتفاع رشد می‌کند. این گونه بیش‌تر در خاک‌های عمیق، خوب‌زهکشی‌شده و غنی از مواد آلی استقرار می‌یابد. وابستگی آن به اقلیم بدون یخبندان از عوامل محدودکننده پراکنش طبیعی آن است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این درخت معمولاً در لایه میانی جنگل‌های بارانی رشد کرده و تاجی متراکم ایجاد می‌کند. برگ‌های چرمی و براق آن با کاهش تعرق اضافی، سازگاری خوبی با رطوبت بالا نشان می‌دهند. گل‌های معطر، گرده‌افشان‌های حشره‌دوست را جذب کرده و میوه‌ها منبع غذایی برای پرندگان و پستانداران کوچک هستند.

تاریخچه علمی و مطالعه

Mammea silvestre در سده‌های اخیر توسط گیاه‌شناسان استوایی توصیف شده و در فلورهای منطقه‌ای به عنوان بخشی از تنوع خانواده Clusiaceae ثبت گردیده است. مطالعات تاکسونومیک جدید، جایگاه آن را در میان گونه‌های نزدیک با استفاده از داده‌های مولکولی و ریختی بازنگری کرده‌اند.

خصوصیات - معرفی

ساقه و فرم کلی گیاه

مامِیا (Mammea silvestre) درختی همیشه‌سبز با قامت متوسط تا بلند است که ارتفاع آن معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ متر متغیر است. ساقه راست، استوانه‌ای و دارای پوستی خاکستری تا قهوه‌ای تیره است. پوست تنه ضخیم، کمی زبر و حاوی مجاری رزینی معطر است که در صورت خراش‌دادن، شیره‌ای زرد تا نارنجی ترشح می‌کند. تاج درخت متراکم و گرد تا تخم‌مرغی‌شکل است و شاخه‌ها نسبتاً منظم و افراشته رشد می‌کنند.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، چرمی و همیشه‌سبز هستند و به صورت متقابل روی شاخه قرار می‌گیرند. شکل برگ‌ها بیضوی تا واژتخم‌مرغی با نوک کمی تیز است و طول آن‌ها معمولاً 8 تا 15 سانتی‌متر است. سطح برگ براق، سبز تیره و یکنواخت است و رگبرگ میانی کاملاً مشخص و برجسته می‌باشد. لبه برگ صاف و بدون دندانه است و دمبرگ کوتاه ولی محکم دارد.

گل‌ها

گل‌های مامِیا معمولاً منفرد یا به صورت گروه‌های کوچک در زاویه برگ‌ها ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها سفید مایل به کرم است و دارای ۴ تا ۶ گلبرگ نسبتاً ضخیم و مومی‌شکل هستند. گل‌ها خوش‌بو بوده و اندام‌های زایشی (پرچم‌ها و مادگی) در مرکز گل متراکم و برجسته‌اند. قطر هر گل حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر است.

میوه و دانه

میوه‌ها کروی تا تخم‌مرغی‌شکل و نسبتاً درشت‌اند و رنگ آن‌ها در رسیدگی از سبز به زرد یا زرد نارنجی تغییر می‌کند. پوست میوه ضخیم و نسبتاً چرمی است. گوشت میوه نارنجی، معطر و گوشتی بوده و معمولاً یک تا چند دانه بزرگ قهوه‌ای در مرکز دارد.

شرایط نگهداری مامِيا

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 20 تا 32 سانتيگراد درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومي با زهکشي‌خوب؛ از خاک‌هاي خيلي سنگين اجتناب شود

دمای مناسب برای رشد Mammea silvestre

این گیاه گرمسیری در دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. سرما و دمای زیر ۱۰ درجه می‌تواند به بافت‌های جوان آسیب برساند، بنابراین در مناطق سرد باید در گلخانه یا فضای محافظت‌شده نگهداری شود.

رطوبت و آبیاری

Mammea silvestre به رطوبت نسبی بالا (۶۰ تا ۸۰٪) نیاز دارد. خاک باید همواره کمی مرطوب باشد اما از غرقابی‌شدن پرهیز شود. آبیاری منظم با زهکش خوب برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه ضروری است.

نور و شدت تابش

این گیاه نور زیاد و غیرمستقیم را ترجیح می‌دهد. در اقلیم‌های گرم، نور فیلترشده یا سایه‌روشن برای جلوگیری از سوختگی برگ‌ها توصیه می‌شود. کمبود نور باعث کاهش رشد و تضعیف گیاه می‌شود.

خاک و ویژگی‌های بستر کشت

خاک ایده‌آل برای مامیا، خاکی عمیق، غنی از مواد آلی، با بافت لومی تا لومی‌ماسه‌ای و زهکش مناسب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (۵.۵ تا ۷) مناسب است. افزودن کمپوست و کود دامی کاملاً پوسیده به بهبود رشد و گلدهی کمک می‌کند.

سیب مامی