شب بو صحرایی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی گیاه‌شناسی

Malcolmia africana با نام فارسی «شب‌بو صحرایی» یک گونه علفی از تیرهٔ شب‌بویان (Brassicaceae) است؛ تیره‌ای که با گل‌های چهارگلبرگی، پرچم‌های معمولاً شش‌تایی و میوه‌های خورجینی/نیامی شناخته می‌شود. این گونه در جنس Malcolmia قرار می‌گیرد که مجموعه‌ای از گیاهان یک‌ساله یا کوتاه‌عمرِ سازگار با اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک را دربر می‌گیرد. ویژگی‌های تیرهٔ Brassicaceae در این گونه، ارزش شناسایی و رده‌بندی آن را تقویت می‌کند.

منطقه بومی و پراکنش

بر پایه داده‌های فلوریستی، این گونه در پهنه‌ای از شمال آفریقا و بخش‌هایی از جنوب‌غرب آسیا گزارش شده و در نواحی پیرامون مدیترانه نیز حضور دارد. پراکنش آن معمولاً با مناطق دارای زمستان‌های ملایم‌تر و فصل رشد کوتاه در بهار همبستگی دارد. گسترهٔ پراکنش، نشان‌دهندهٔ سازگاری این گونه با رژیم بارش فصلی و خشکی تابستان است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه‌های رایج Malcolmia africana شامل خاک‌های سبک و کم‌مواد آلی، اراضی شنی یا ریگزارها، دامنه‌های باز، حاشیه دشت‌ها و نواحی آشفته (مانند کناره راه‌ها) است. این گیاه اغلب به‌صورت یک‌ساله در فصل مرطوب جوانه می‌زند، در بهار گل می‌دهد و با تولید بذر فراوان چرخه زندگی را پیش از گرمای شدید تکمیل می‌کند. راهبرد «فرار از خشکی» از طریق چرخهٔ زندگی کوتاه، کلید موفقیت آن در زیستگاه‌های بیابانی است.

تاریخچه و نام‌گذاری

نام علمی Malcolmia در ادبیات گیاه‌شناسی برای گروهی از شب‌بویان به‌کار رفته و گونهٔ africana به ارتباط تاریخیِ گزارش‌های اولیه با قلمروهای آفریقایی اشاره دارد. این گونه در فلورهای منطقه‌ای به‌عنوان بخشی از رویش‌های بهاره مناطق خشک ثبت شده و در مطالعات فلوریستیک و اکولوژی گیاهان بیابانی اهمیت دارد. ثبت‌های فلوریستی، مبنای شناخت تغییرات پراکنش و حفاظت از تنوع گیاهی این گونه‌اند.

خصوصیات - معرفی

شب بو صحزایی گیاهی یکساله از خانواده براسیکاسه می باشد. گل ها ساده (صلیبی فرم) به رنگ صورتی، بنفش تا زرد هستند. طول گل ها 6 سانتی متر می باشد و گل ها عصر ها و شب ها عطر دلنشینی از خود آزاد می کنند. ساقه ها کرک دار و ایستا هستند. بذرها در مموعه خورجین قرار دارند و برگ ها نیز پرزدار هستند. 

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 18-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز کوهپایه ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

بذر و میوه این گیاه جنبه خوراکی و دارویی دارد. شب بو صحرایی موسیلاژدار است و برای بیماری های تنفسی بسیار مناسب می باشد. مقوی و ضدعفونی کننده است. رفع کننده نفخ شکم و دم کرده آن برای تقویت اعصاب مناسب می باشد. 

مقابله به آفات شب بو صحرایی

آفات رایج Malcolmia africana و نشانه‌ها

در شب‌بو صحرایی، شته‌ها با تجمع روی سرشاخه‌ها باعث پیچیدگی برگ و ترشح عسلک می‌شوند. تریپس‌ها لکه‌های نقره‌ای و بدشکلی گل ایجاد می‌کنند و کنه تارتن با زردی نقطه‌ای و تارهای ظریف روی برگ شناخته می‌شود. لاروهای برگ‌خوار نیز با سوراخ‌کردن برگ‌ها رشد گیاه را کند می‌کنند.

روش‌های مدیریت و کنترل آفات

پایش هفتگی و حذف بخش‌های آلوده، نخستین و کم‌هزینه‌ترین اقدام است. شست‌وشوی بوته با آب (خصوصاً پشت برگ) جمعیت شته و کنه را کاهش می‌دهد. برای کنترل نرم، از صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی طبق برچسب استفاده کنید و در ساعات خنک اسپری انجام دهید. کاهش تنش خشکی و پرهیز از کوددهی نیتروژنه زیاد، شدت شته را کم می‌کند.

امراض قارچی و باکتریایی محتمل

سفیدک سطحی با پوشش سفید آردی روی برگ‌ها دیده می‌شود و لکه‌برگی‌ها با نقاط قهوه‌ای تا سیاه گسترش می‌یابند. در رطوبت بالا و زهکشی ضعیف، پوسیدگی طوقه و ریشه باعث پژمردگی ناگهانی و سیاه‌شدن پایه ساقه می‌شود.

پیشگیری و درمان بیماری‌ها

تهویه مناسب، فاصله کشت کافی و آبیاری از پای بوته مهم‌ترین راه پیشگیری است. برگ‌های آلوده را جمع‌آوری و دور از مزرعه دفع کنید. در سفیدک و لکه‌برگی، قارچ‌کش‌های مجاز بر پایه گوگرد یا مس (مطابق برچسب) قابل استفاده‌اند. برای پوسیدگی ریشه، آبیاری را کاهش داده و خاک را با مواد سبک‌کننده و زهکشی بهتر اصلاح کنید.

نحوه تکثیر شب بو صحرایی

تکثیر این گیاه از طریق بذر انجام می شود. 

رشاد قفقازی خردل سفید ترب وحشی قدومه