۱۴۰۴ ششم دی

بوته کریوزوت

این گیاه با نام علمی Larrea tridentata و نام مرسوم (Creosote Bush) که به فارسي بوته کریوزوت ناميده ميشود، گياهي از خانواده Zygophyllaceae بومي بومی بیابان‌های جنوب‌غرب ایالات متحده و شمال مکزیک؛ به‌ویژه بیابان‌های موهاوی، سونوران و چیواوا، در مناطق بسیار خشک و گرم رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک شنی یا سنگریزه‌ای با زهکشی عالی؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های فقیر؛ pH خنثی تا قلیایی حدود 7 تا 8.5

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری

گیاه Larrea tridentata با نام فارسی «لارئا سه‌دندانه» از خانواده Zygophyllaceae (سه‌پَرکانیان) و جنس Larrea است. این گونه یکی از شناخته‌شده‌ترین اعضای جنس خود در آمریکای شمالی به شمار می‌رود. نام گونه‌ای tridentata به معنای «سه‌دندانه» به شکل سه‌لوبه برگ‌ها اشاره دارد. در منابع انگلیسی بیشتر با نام Creveosote bush شناخته می‌شود.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زادگاه اصلی لارئا سه‌دندانه، بیابان‌های جنوب‌غربی آمریکای شمالی است؛ از جمله صحرای موهاوی، سونورا و چیواوا در ایالات متحده و شمال مکزیک. این گیاه در نواحی کم‌باران با زمستان‌های معتدل و تابستان‌های بسیار گرم رشد می‌کند. پراکنش وسیع آن، توان بالای سازگاری‌اش با تنش‌های محیطی مانند شوری و خشکی را نشان می‌دهد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه اصلی لارئا سه‌دندانه، اراضی شنی، سنگریزه‌ای و دامنه‌های خشک است. این گونه ریشه‌های عمیق و گسترده‌ای دارد که به آن امکان می‌دهد آب را از لایه‌های زیرین خاک جذب کند. لارئا سه‌دندانه به‌صورت بوته‌ای همیشه‌سبز ظاهر می‌شود و اغلب پوشش غالب چشم‌اندازهای بیابانی است. این گیاه به‌عنوان گونه‌ای کلیدی، در تثبیت خاک و فراهم کردن سرپناه برای بی‌مهرگان و مهره‌داران کوچک نقش مهمی دارد.

تاریخچه و اهمیت علمی

بومیان آمریکا هزاران سال است که این گیاه را می‌شناسند و از آن در طب سنتی استفاده می‌کنند؛ همین امر موجب جلب توجه گیاه‌شناسان و فارماکولوژیست‌ها شده است. نخستین توصیف‌های علمی از جنس Larrea در قرن هجدهم در متون گیاهشناسی اروپا ثبت شد. پایداری طولانی‌مدت کلون‌های لارئا سه‌دندانه، آن را به یکی از نمونه‌های کلاسیک مطالعه طول عمر گیاهان و اکوسیستم‌های بیابانی تبدیل کرده است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و فرم رویشی

بوته Larrea tridentata گیاهی بوته‌ای، چندساله و به‌شدت چوبی است که معمولاً ۱ تا ۳ متر ارتفاع دارد. ساقه‌ها منشعب، نامنظم و به‌صورت توده‌ای متراکم رشد می‌کنند و ظاهری نیم‌کره‌ای به بوته می‌دهند. بافت ساقه سخت، فیبری و به رنگ قهوه‌ای تیره تا خاکستری است و در سنین بالاتر پوسته‌پوسته می‌شود. شاخه‌های جوان‌تر باریک، زاویه‌دار و به رنگ سبز مایل به زرد تا سبز زیتونی هستند که نقش مهمی در فتوسنتز در شرایط کم‌برگی دارند.

برگ‌ها

برگ‌ها کوچک، چرمی و همیشه‌سبز هستند و به‌صورت برگ‌های مرکب دوتایی (دو برگچه روبه‌رو) روی بندهای کوتاه قرار می‌گیرند. هر برگچه حدود ۳ تا ۸ میلی‌متر طول دارد و شکلی بیضوی تا تخم‌مرغی با رأس تقریباً نوک‌تیز دارد. سطح برگ‌ها براق، چرب و پوشیده از رزین معطر است که به رنگ سبز تیره تا سبز زیتونی دیده می‌شود. این پوشش واکسی-رزینی تبخیر را کاهش می‌دهد و در لمس، احساس چسبندگی خفیف ایجاد می‌کند.

گل‌ها

گل‌ها نسبتاً درشت و نمایان هستند و معمولاً به صورت انفرادی در انتهای شاخه‌های کوتاه قرار دارند. قطر گل کامل حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر است. گل دارای پنج گلبرگ باز و ستاره‌ای‌شکل به رنگ زرد روشن براق است که در برابر پس‌زمینه خاک بیابانی بسیار جلب توجه می‌کند. کاسبرگ‌ها سبز، پایا و کمی کرک‌دارند و چندین پرچم باریک زردرنگ در مرکز گل قرار می‌گیرد.

میوه و بذر

میوه کپسولی کروی تا بیضوی کوچک است، معمولاً ۴ تا ۶ میلی‌متر قطر دارد و با کرک‌های نرم سفید تا خاکستری پوشیده شده است که ظاهری پرمانند ایجاد می‌کند. هر میوه به چند خانه تقسیم می‌شود که در هر کدام یک بذر کوچک قهوه‌ای تا تیره وجود دارد. سطح بذرها نسبتاً سخت و سازگار با شرایط خشکی است.

شرایط نگهداری بوته کریوزوت

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک شنی یا سنگریزه‌ای با زهکشی عالی؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های فقیر؛ pH خنثی تا قلیایی حدود 7 تا 8.5

معرفی کلی شرایط رویش بوته کریوزوت (Larrea tridentata)

بوته کریوزوت یکی از شاخص‌ترین گونه‌های بیابانی در آمریکای شمالی است که به سازگاری فوق‌العاده با خشکی و گرما شهرت دارد. درک دقیق شرایط محیطی مطلوب این گونه برای موفقیت در کشت و نگهداری آن ضروری است.

دما و دامنه تحمل حرارتی

کریوزوت بومی بیابان‌های گرم است و در تابستان دمای بالای ۴۰ درجه سانتی‌گراد را به‌خوبی تحمل می‌کند. دمای مناسب رشد فعال حدود ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه به سرمای شدید حساس است و در دماهای مداوم زیر منفی ۷ تا منفی ۱۰ درجه سانتی‌گراد آسیب می‌بیند، هرچند یخ‌بندان‌های کوتاه‌مدت را می‌تواند تحمل کند.

رطوبت هوا و نیاز آبی

کریوزوت یک گونه کاملاً زرو‌فیت است و با رطوبت نسبی پایین (زیر ۳۰ درصد) نیز سازگار است. نیاز آبی آن بسیار کم است و آبیاری باید عمیق ولی با فواصل زمانی طولانی انجام شود. رطوبت زیاد و آبیاری مکرر خطر پوسیدگی ریشه و بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد.

نور و شدت تابش

این بوته به نور کامل نیاز دارد و در نیم‌سایه رشد مطلوبی نخواهد داشت. حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای حفظ فرم متراکم و برگ‌های سالم ضروری است. در محیط‌های داخلی یا گلخانه‌ای، تأمین نور شدید یا استفاده از نور مصنوعی با شدت بالا توصیه می‌شود.

خاک، زهکشی و شوری

کریوزوت در خاک‌های شنی، شنی‌لومی و گاهی سنگلاخی با مواد آلی بسیار کم رشد می‌کند. مهم‌ترین ویژگی خاک برای این گیاه، زهکشی عالی است. غرقاب شدن یا ماند آب در اطراف ریشه به‌سرعت موجب زوال گیاه می‌شود. pH خاک از کمی اسیدی تا قلیایی (حدود ۶/۵ تا ۸) قابل‌تحمل است و گیاه نسبتاً نسبت به شوری متوسط نیز مقاوم است، به‌شرط آنکه زهکشی خوبی وجود داشته باشد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

خارخاسک قیچ

  محسن شهاب الدین