۱۴۰۴ ششم دی

چوب‌آهن سیاه (آیرونوود)

این گیاه با نام علمی Krugiodendron ferreu و نام مرسوم (Black Ironwood) که به فارسي چوب‌آهن سیاه (آیرونوود) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rhamnaceae بومي بومی مناطق گرمسیری آمریکای مرکزی، جنوب فلوریدا، کارائیب (باهاما، کوبا، جامائیکا) و شمال آمریکای جنوبی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های شنی تا لومی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خاک‌های آهکی؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی علمی و نام‌ها

Krugiodendron ferreum تنها گونهٔ سردهٔ Krugiodendron در تیرهٔ Rhamnaceae (تیرهٔ عناب) است و به‌دلیل یکتابودن سرده، از نظر رده‌بندی گیاهی اهمیت ویژه‌ای دارد. نام گونه‌ای ferreum در لاتین به‌معنای «آهنی» است و به چوب فوق‌العاده سخت آن اشاره دارد. این گیاه در منابع انگلیسی با نام‌های Black Ironwood و Leadwood و در منابع اسپانیایی با نام‌هایی مانند palo de hierro شناخته می‌شود.

منطقه بومی و گستره پراکنش

زیستگاه بومی Krugiodendron ferreum مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری قاره آمریکا است. گسترهٔ اصلی آن از فلوریدای جنوبی و کیز (Florida Keys) در ایالات متحده آغاز می‌شود و تا باهاما، کوبا، جامائیکا، هیسپانیولا، جزایر کارائیب دیگر و بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی امتداد دارد. این گونه عموماً در جنگل‌های خشک، جنگل‌های سخت‌چوب همیشه‌سبز ساحلی و حاشیه صخره‌های آهکی رشد می‌کند.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این درختچه یا درخت کوچک همیشه‌سبز، اغلب در خاک‌های آهکی، کم‌عمق و نسبتاً فقیر به مواد غذایی دیده می‌شود و به خشکی و بادهای ساحلی مقاوم است. Krugiodendron ferreum در جنگل‌های خشک کارائیب نقشی کلیدی در ایجاد ساختار پایدار جنگل و فراهم‌کردن پناهگاه برای پرندگان و بی‌مهرگان دارد. میوه‌های سیاه و گوشتی آن منبع غذایی برای پرندگان بومی‌اند و در پراکنش بذر نقش دارند.

ویژگی‌های چوب و تاریخچه استفاده

چوب این گونه بسیار متراکم، سنگین و به‌شدت سخت است؛ چنان‌که در آب فرو نمی‌رود و در آزمون‌های چگالی، از سخت‌ترین چوب‌های نیم‌کره غربی به‌شمار می‌آید. همین ویژگی باعث شده که از گذشته تا امروز، چوب آن برای ساخت ابزارهای کوچک، سرنیزه، دستهٔ ابزار و قطعاتی که به سایش و فشار مقاوم باشند، استفاده شود. در برخی جوامع کارائیبی، به‌دلیل استحکام و دیرپایی، این چوب نماد استقامت و پایداری تلقی شده است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Krugiodendron ferreum

Krugiodendron ferreum درختچه‌ای تا درخت کوچک همیشه‌سبز است که معمولاً بین ۲ تا ۸ متر ارتفاع دارد. تنه و شاخه‌ها بسیار فشرده و سنگین‌اند و به دلیل چگالی بالا به «چوب‌آهن سیاه» معروف شده‌اند. تاج گیاه متراکم و نسبتاً گرد بوده و شاخه‌بندی آن فشرده و نزدیک به هم است.

ساقه و تنه

ساقه‌ها محکم، سخت و کندرشد هستند. پوست تنه در سنین جوانی خاکستری تا قهوه‌ای روشن و نسبتاً صاف است، اما با افزایش سن، تیره‌تر شده و ترک‌های ریز طولی در آن پدید می‌آید. چوب داخلی بسیار تیره، تقریباً سیاه و فوق‌العاده سنگین و سخت است و با برش، سطحی صیقلی و متراکم نشان می‌دهد.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، کامل و همیشه‌سبز هستند و به صورت متناوب روی شاخه قرار می‌گیرند. شکل برگ‌ها بیضوی تا تخم‌مرغی با انتهای گرد تا کمی نوک‌تیز است. طول برگ‌ها معمولاً ۲ تا ۵ سانتی‌متر و عرض آن‌ها ۱ تا ۳ سانتی‌متر است. رنگ سطح رویی برگ‌ها سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشن‌تر و مات است. دمبرگ کوتاه و رگبرگ میانی برجسته اما ظریف است و حاشیه برگ کاملاً صاف و بدون دندانه است.

گل‌ها

گل‌ها کوچک، نامشخص و اغلب به رنگ سفید مایل به سبز تا سبز مایل به زرد هستند. گل‌آذین‌ها معمولاً به صورت خوشه‌های کوتاه یا مجموعه‌های کوچک در کناره برگ‌ها تشکیل می‌شوند. هر گل دارای چند گلبرگ باریک و ظریف است و قطر آن‌ها معمولاً کمتر از ۵ میلی‌متر است. ظاهر گل‌ها نسبتاً ساده و کم‌جلوه است اما برای شناسایی گیاه در زمان گلدهی اهمیت دارد.

میوه و بذر

میوه‌ها سته‌های کوچک، گرد تا تخم‌مرغی و معمولاً با قطر حدود ۵ تا ۸ میلی‌متر هستند. در ابتدا سبز رنگ بوده و با رسیدن، به رنگ بنفش تیره تا سیاه در می‌آیند. گوشت میوه نسبتاً گوشتی و درون آن یک یا دو بذر سخت دیده می‌شود. کنتراست میوه‌های تیره‌رنگ در میان برگ‌های سبز براق، ویژگی ظاهری شاخص این گونه است.

شرایط نگهداری چوب‌آهن سیاه (آیرونوود)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های شنی تا لومی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خاک‌های آهکی؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

شرایط دمایی و اقلیمی مناسب

Krugiodendron ferreum یا چوب‌آهن سیاه گیاهی همیشه‌سبز و گرمادوست است که بومی مناطق نیمه‌گرمسیری آمریکای مرکزی و کارائیب است. دمای مطلوب رشد آن حدود ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه به یخبندان حساس است و دماهای زیر ۲ تا ۳ درجه سانتی‌گراد می‌تواند به بافت‌های آن آسیب بزند. در مناطق با زمستان‌های سرد، باید در فضای محافظت‌شده یا گلدان قابل جابجایی نگهداری شود.

نور و شدت تابش

چوب‌آهن سیاه در آفتاب کامل تا نیم‌سایه رشد می‌کند، اما برای بیشترین تراکم برگ و چوب سخت، دریافت حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز توصیه می‌شود. در مناطق بسیار گرم و خشک، وجود سایه ملایم بعدازظهر می‌تواند از سوختگی برگ‌ها جلوگیری کند. در فضای داخلی باید در محل بسیار روشن و نزدیک پنجره جنوبی یا غربی قرار گیرد.

رطوبت هوا و نیاز آبی

این گونه به خشکی متحمل است، اما رشد بهینه در خاک یکنواخت مرطوب حاصل می‌شود. آبیاری منظم در فصل رشد ضروری است، به‌ویژه در سال‌های اولیه استقرار. بین دو آبیاری باید سطح خاک کمی خشک شود تا از ماندابی شدن و پوسیدگی ریشه جلوگیری گردد. رطوبت نسبی متوسط (۴۰ تا ۶۰٪) برای آن کافی است و نیازی به مه‌پاشی مداوم ندارد.

خاک، زهکشی و pH

Krugiodendron ferreum خاک‌های سبک تا متوسط با زهکشی عالی را ترجیح می‌دهد. ترکیبی از خاک باغچه، ماسه و مقدار کمی مواد آلی برای آن مناسب است. زهکشی خوب مهم‌ترین عامل موفقیت در کشت این گیاه است. pH کمی اسیدی تا خنثی (تقریباً ۶ تا ۷) ایده‌آل است، اما در خاک‌های کمی قلیایی نیز می‌تواند خود را تطبیق دهد، مشروط بر آن‌که خاک فشرده و سنگین نباشد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

عناب چای نیوجرسی سیاه توسه کنار - سدر

  محسن شهاب الدین