معرفی و راهنمای پرورش قارچ ها - قارچ یال شیر

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/12/22
معرفی و راهنمای پرورش قارچ ها - قارچ یال شیر
قارچ یالِ شیر (*Hericium erinaceus*) یک قارچ خوراکی–دارویی از گروه قارچ‌های دندانه‌دار است که در طبیعت روی تنه و چوب درختان پهن‌برگ (به‌ویژه راش و بلوط) رشد می‌کند. در ایران بیشتر با نام‌های «قارچ یال شیر» یا گاهی «قارچ کله‌میمونی» شناخته می‌شود. نام‌های رایج جهانی آن شامل Lion’s Mane، Monkey Head و Pom-pom mushroom است.

از نظر شرایط محیطی، برای رشد میسلیوم معمولاً دمای حدود 20 تا 25 درجهٔ سانتی‌گراد مناسب است و برای تشکیل اندام بارده (میوه‌دهی) دمای خنک‌تر، حدود 14 تا 18 درجه، ترجیح داده می‌شود. رطوبت نسبی بالا (حدود 85 تا 95٪) برای جلوگیری از خشک‌شدن اندام بارده ضروری است. نور مستقیم نیاز ندارد، اما نور ملایم و غیرمستقیم در مرحله میوه‌دهی به شکل‌گیری بهتر کمک می‌کند؛ تهویه مناسب نیز مهم است.

ویژگی ظاهری شاخص آن، توده‌ای سفید تا کرم‌رنگ با رشته‌های آویزان و «خارمانند» (دندانه‌ها) است که ظاهری شبیه یال یا پوم‌پوم ایجاد می‌کند و با افزایش سن ممکن است کمی زرد یا کرم‌تر شود. این قارچ به دلیل ترکیباتی مانند هریسنون‌ها و اریناسین‌ها در پژوهش‌ها به‌عنوان دارای پتانسیل اثرات نوروتروفیک و حمایت از سلامت عصبی مطرح شده و در صنعت مکمل‌های غذایی و فرآورده‌های دارویی–عملکردی شهرت دارد.

Nargil_Hericium erinaceus
نام علمي
Hericium erinaceus
نام لاتين
Lion's Mane Mushroom
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی


قارچ یال شیر یکی از قارچ های خوراکی است که دارای ارزش دارویی نیز می باشد.
این قارچ از گروه قارچ های دندانه دار می باشد. و بومی شمال آمریکا، اروپا و آسیا است. 
دارای پایه های بلند و باریکی (بیش از یک سانتیمتر طول) است که تقریباً هماهنگ با هم رشد کرده و روی درختان چوب سخت مانند بلوط، ماهون و غیره ظاهر می شوند.
قارچ یال شیر ممکن است با انواع دیگر قارچ های این جنس (Hericium) اشتباه گرفته شود. همه ی گونه های این جنس خوراکی می باشند.

در نواحی جنگلی، این قارچ ها عموماً در اواخر تابستان و پاییز روی درختان به خصصوص درختان راش آمریکایی تشکیل می شوند. در شرایط اب و هوای گرم در بهار و زمستان نیز تولید صورت می گیرد.
اندام میوه دهنده ی ان حدود 8 تا 40 سانتیمتر عرض دارد. و به صورت آویزان از یک بستر سفت و محکم دیده می شود.

این قارچ به رنگ سفید است که با افزایش سن به رنگ ها زرد یا مایل به قهوه ای تغییر رنگ می دهد.
کمی معطر بوده و دارای مزه ای ملایم می باشد.
اسپورهای این قارچ حدود 4-5.5 × 5-6.5 میکرومتر، بیضی شکل یا نیمه گرد، آمیلوئید، صاف یا کمی زبر می باشند.
در تولید تجاری این قارچ، آن را روی کنده های درختان یا خاک اره استریل پرورش می دهند.
این قارچ به صورت تازه یا خشک شده در فروشگاه های آسیایی در دسترس می باشد.

قارچ یال شیر

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه قارچ یال شیر
متوسط
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  قارچ یال شیر
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  قارچ یال شیر
معتدل و مرطوب
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  قارچ یال شیر
خاک اره یا کنده درختان

ریخت‌شناسی کلی قارچ یال شیر

Hericium erinaceus یک قارچ چوب‌زی است و اندامی شبیه ساقه، برگ و گلِ گیاهان عالی ندارد. کل اندام بارده به صورت توده‌ای سفید تا کرم‌رنگ، متراکم و آویزان رشد می‌کند و معمولاً قطری حدود ۵ تا ۲۰ سانتی‌متر دارد. سطح خارجی در جوانی سفید خالص است و با افزایش سن به کرم مایل به زرد یا اندکی قهوه‌ای تغییر رنگ می‌دهد.

ساختار اندام بارده (توده خارهای آویزان)

اندام بارده از مجموعه‌ای “خار” یا “خارک”‌های نازک و استوانه‌ای ساخته شده است که از یک پایه کوتاه متصل به چوب میزبان به‌صورت آبشاری آویزان می‌شوند. هر خار معمولاً ۱ تا ۵ سانتی‌متر طول دارد و در فرم‌های پیر ممکن است کمی به سمت نوک قهوه‌ای شود. این خارها محل تشکیل اسپور و معادل لایه بارده (هیمِنیوم) در قارچ‌اند.

بافت، سطح و ویژگی‌های ظاهری

بافت داخلی گوشت‌دار، متراکم و در ابتدا نرم و آبدار است اما با افزایش سن سفت‌تر می‌شود. سطح بیرونی در جوانی یکنواخت و مخملی به نظر می‌رسد و با رشد، به‌دلیل طویل شدن خارها، ظاهری شبیه یال شیر یا آبشار پیدا می‌کند. فاقد حلقه، کلاهک و تیغه‌های معمول قارچ‌های چتری است و این موضوع از کلیدی‌ترین صفات تشخیصی آن به‌شمار می‌رود.

Lion's Mane Mushroom

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی


قارچ یال شیر زمانی که جوانه است دارای مصارف خوراکی بوده و به صورت پخته نیز مصرف می گردد که در این صورت از نظر ارزش غذایی با غذاهای دریایی برابری می کند.
در چین اغلب به جای گوشت خوک و گوسفند از این قارچ به عنوان یک غذای گیاهی برای گیاهخواران استفاده می گردد.
در طب سنتی چین، از این قارچ به عنوان یک قارچ دارویی استفاده می شد. 

طبق مطالعه ای که در سال 2005 انجام شد مشخص گردید که این قارچ حاوی ترکیباتی مانند تریتول (Threitol)، دی آرابینیتول (D-arabinitol) و پالمیتیک اسید (Palmitic acid) است که می تواند خواص آنتی اکسیدانی داشته باشد و همچنین میزان چربی خون و گلوکز خون را نیز کاهش داده و تنظیم کند.
داروها و قرص هایی که از این قارچ تهیه می شوند برای درمان زخم های معده و سرطان های مری مفید می باشد.

دانشمندان در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که این قارچ حاوی ترکیبات ضد زوال عقلی (ضد دیوانگی) است. تحقیقات اولیه ثابت کرده که این قارچ: سلول های عصبی حیوانات را تحریک می کند. و نیز سبب تحریک رشد عصب در محیط درون شیشه ای شده است. این فاکتورهای رشدی با استفاده از phenol-analogus Hericenone تحریک شدند.

برای درمان آماس پانکراس نیز کاربرد دارد.
همچنین این قارچ به کاهش هموروئید (بواسیر) نیز کمک می کند.
این قارچ به عنوان یک داروی مفید برای مبارزه با انواع سرطان ها نیز شناخته شده است.

معرفی و راهنمای پرورش قارچ ها - قارچ یال شیر

عوارض جانبی - هشدار


هشدارهای ایمنی و مصرف

Hericium erinaceus (قارچ یال شیر) خوراکی است، اما برای همه افراد بی‌خطرِ مطلق نیست. در برخی افراد، به‌ویژه کسانی که سابقه آلرژی به قارچ‌ها دارند، ممکن است واکنش‌های حساسیتی مانند خارش، کهیر، آبریزش بینی یا تنگی نفس ایجاد شود؛ در صورت بروز علائم شدید، مصرف را قطع کرده و به پزشک مراجعه کنید.

مصرف مکمل‌ها و عصاره‌های غلیظ این قارچ می‌تواند عوارض گوارشی ایجاد کند (نفخ، تهوع، دل‌پیچه یا اسهال)، به‌خصوص در دوزهای بالا یا شروع ناگهانی. بهتر است با دوز کم آغاز شود و در افراد حساس از مصرف خودسرانه پرهیز گردد.


تداخل‌های دارویی و گروه‌های پرخطر

احتمال تداخل با داروهای رقیق‌کننده خون و داروهای کنترل قند خون مطرح است. اگر وارفارین، آسپیرین/کلوپیدوگرل یا داروهای دیابت مصرف می‌کنید، قبل از مصرف منظم یا مکمل‌ها با پزشک مشورت کنید. در بارداری، شیردهی و کودکان، به دلیل محدودیت داده‌های ایمنی، مصرف دارویی/مکملی توصیه نمی‌شود مگر با نظر متخصص.


نکات بهداشتی در تهیه و نگهداری

از مصرف قارچ‌های ناشناس یا جمع‌آوری‌شده از طبیعت بدون شناسایی دقیق خودداری کنید؛ اشتباه در تشخیص می‌تواند خطر مسمومیت داشته باشد. قارچ باید از منبع معتبر تهیه، به‌خوبی پخته، و در یخچال کوتاه‌مدت نگهداری شود؛ بوی نامطبوع، لیزی یا کپک‌زدگی نشانه فساد است.

Bearded Tooth Mushroom ، Satyr's Beard ، Bearded Hedgehog Mushroom ، pom pom mushroom ، Bearded Toot

ساير تصاوير :  

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.7 از ۵، بر اساس 10 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید