۱۳۹۳ هجدهم بهمن

کاکتوس جوجه تیغی

Hamatocactus SetispinusHedgehog cactus که به فارسی کاکتوس جوجه تیغی نامیده میشود، گیاهی از خانواده کاکتوس بومی جنوب ایالات متحده می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دمای محیط: نواحی خشک و بیابانی خاک: خاک هایی با هوموس کم

دانستنیهای علمی

نام علمي

Hamatocactus Setispinus

نام لاتين

Hedgehog cactus

خانواده (تيره)

Cactaceae

رده‌بندی و نام‌شناسی

Hamatocactus setispinus که در فارسی به «کاکتوس جوجه‌تیغی» نیز شناخته می‌شود، از تیرهٔ Cactaceae (کاکتاسیان) و در رده‌بندی‌های سنتی در جنس Hamatocactus قرار می‌گیرد. با این حال، در ادبیات تاکسونومی جدید گاهی در پی بازنگری‌های ریخت‌شناسی و داده‌های مولکولی به‌عنوان هم‌نام/وابسته به Ferocactus setispinus نیز ذکر می‌شود؛ این جابه‌جایی نام‌ها بازتاب اختلاف دیدگاه دربارهٔ مرزبندی جنس‌ها در کاکتاسیان است.

خاستگاه و پراکنش طبیعی

این گونه بومی شمال‌شرق مکزیک و بخش‌هایی از جنوب ایالات متحده (به‌ویژه تگزاس) است. پراکنش آن با نواحی نیمه‌خشکِ گذار بین بوته‌زارهای بیابانی و اراضی باز سنگلاخی همخوانی دارد.

زیستگاه و سازگاری‌های بوم‌شناختی

زیستگاه طبیعی H. setispinus معمولاً شامل دامنه‌های سنگی، بسترهای آهکی، خاک‌های شنی-سنگریزه‌ای با زهکشی بالا و رویشگاه‌های باز با تابش مستقیم خورشید است. ساختار ساقهٔ کروی تا استوانه‌ای کوتاه همراه با دنده‌ها و آرئول‌ها، با افزایش سطح تبادل حرارتی و مدیریت انبساط/انقباض آبی، به تحمل خشکی کمک می‌کند. خارهای قلاب‌دار و شعاعی علاوه بر دفاع، می‌توانند با ایجاد سایهٔ موضعی، بخشی از بار تابشی را کاهش دهند.

تاریخچهٔ معرفی و مطالعه

این کاکتوس از سدهٔ نوزدهم به‌تدریج وارد مجموعه‌های گیاه‌شناسی و باغبانی شد و به‌سبب گل‌های زرد درخشان و سازگاری نسبتاً خوب با کشت گلدانی، در منابع علمی و کلکسیون‌ها جایگاه یافت. تغییرات نام‌گذاری (انتقال میان Hamatocactus و Ferocactus) نمونه‌ای از پویایی تاریخچهٔ طبقه‌بندی کاکتوس‌ها در پرتو معیارهای نوین سیستماتیک است.

خصوصیات - معرفی

"کاکتوس جوجه تیغی" یکی از گیاهان زینتی از خانواده کاکتوس ها است.

این گیاه کروی شکل تا کمی کشیده بوده که حدود 20 تا 30 سانتیمتر پهنا و بیش از 60 سانتیمتر نیز طول دارد. این کاکتوس حدود 12 تا 15 دسته خارهای سوزنی شکل دارد. این خارها روشن، به رنگ قهوه ای یا سفید بوده و بیش از 10 سانتیمتر نیز طول دارند. 1 تا 3 خار به عنوان خارهای مرکزی بوده که طویل تر و قوی تر هستند و بصورت صاف یا مانند چنگال در انتها دارای انحنا می باشند.

گل ها به رنگ نارنجی، زرد تیره، مایل به قرمز یا بنفش و با یک مرکز قرمز رنگ دیده می شوند. گل های این نوع کاکتوس حدود 18 سانتیمتر طول خواهند داشت. این کاکتوس ها در اواخر تابستان گل می دهند.

میوه های کاکتوس جوجه تیغی به رنگ قرمز، گرد یا کمی بیضی شکل، اندکی فلس فلس و به قطر 8 تا 10 میلیمتر هستند.

این گیاه گسترش زیادی در جنوب ایالات متحده در نواحی تکزاس و مکزیک دارد. و به عنوان گیاهی زینتی در بخش های مختلف جهان شناخته می شود.

شرایط نگهداری کاکتوس جوجه تیغی

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی خشک

دماي مورد نياز

نواحی خشک و بیابانی

خاک مورد نياز

خاک هایی با هوموس کم

این نوع کاکتوس به طور طبیعی در بیابان های خشک می روید. و معمولاً در خاک های رسی و تیره در زمین های پست و ساحلی دیده می شود. پراکنش آن از سطح دریا تا ارتفاع 550 متری بالاتر از سطح دریا می باشد.

همچنین برای رشد بهینه به آفتاب کامل نیز نیاز دارند. خاک مورد نیاز این نوع کاکتوس نباید سرشار از هوموس فراوان باشد.

خاک باید از نظر رطوبت همیشه کمی مرطوب باشد ولی خیس نباشد. بهتر است فاصله بین دو آبیاری زمانی انجام شود که خاک کمی خشک شده باشد.

مقابله به آفات کاکتوس جوجه تیغی

آفات رایج در Hamatocactus setispinus

شایع‌ترین آفات کاکتوس جوجه‌تیغی شامل شپشک آردآلود (توده‌های سفید پنبه‌ای در بین تیغ‌ها و پایه گیاه)، کنه تارعنکبوتی (نقاط زرد و تارهای ظریف) و شپشک سپردار (برآمدگی‌های قهوه‌ای چسبیده به ساقه) هستند. تریپس و شته نیز گاهی در محیط‌های گرم و خشک دیده می‌شوند و باعث بدشکلی رشد و لکه‌دار شدن بافت می‌گردند.

روش‌های مقابله با آفات

ابتدا گیاه را قرنطینه کنید و با پنبه آغشته به الکل 70٪ آفات قابل مشاهده را پاک کنید. برای آلودگی متوسط، اسپری صابون حشره‌کش یا روغن ولک/نیم در 7–10 روز، 2 تا 3 نوبت تکرار شود. در موارد شدید، استفاده از حشره‌کش سیستمیک (طبق برچسب) همراه با تهویه مناسب و پرهیز از آبیاری زیاد توصیه می‌شود.

بیماری‌های مهم و علائم

مهم‌ترین بیماری‌ها پوسیدگی ریشه و طوقه (نرمی و بوی بد، سیاه‌شدن پایه) ناشی از قارچ‌ها/اومیست‌ها در اثر آبیاری زیاد و خاک سنگین است. لکه‌های قارچی می‌توانند به صورت نقاط قهوه‌ای فرورفته ظاهر شوند. آفتاب‌سوختگی نیز با لکه‌های سفید-کرم خشک همراه است اما مسری نیست.

کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها

اصل کلیدی، پیشگیری است: خاک بسیار سبک و زهکش‌دار، گلدان دارای سوراخ، و آبیاری فقط پس از خشک‌شدن کامل. در پوسیدگی، بخش‌های آلوده را تا بافت سالم ببُرید، 3–7 روز خشک‌هوا (کالوس) دهید و سپس در بستر استریل بکارید. در صورت نیاز از قارچ‌کش مناسب (مانند ترکیبات مسی یا سایر قارچ‌کش‌های ثبت‌شده) طبق دستور استفاده کنید.

نحوه تکثیر کاکتوس جوجه تیغی

تکثیر این گیاه از طریق کشت بذر یا قلمه زدن انجام می شود.

بذرها را می توان در بهار یا تابستان در گلدان هایی با خاک خوب آبیاری شده و به صورت کمی سطحی کشت کرد و روی آن را با خاک نرم کمی پوشاند. باید گلدان ها را در گلخانه گرم گذاشت تا بذرها شروع به جوانه زنی کنند. پس از جوانه زنی و رشد، هر یک از گیاهچه های جدید را در گلدان جداگانه ای کشت می کنیم.

تهیه قلمه از هر بخشی از ساقه و در اندازه های مختلف امکان پذیر می باشد.