این گیاه با نام علمی Hamamelis vernalis و نام مرسوم (Vernal Witch Hazel) که به فارسي فندق افسونگر بهاره ناميده ميشود، گياهي از خانواده Hamamelidaceae بومي بومی جنوبمرکزی ایالات متحده آمریکا، بهویژه نواحی میزوری، آرکانزاس و اوکلاهما، در جنگلهای مرطوب و حاشیه آبراههها مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Hamamelis vernalis
نام لاتين
Vernal Witch Hazel
ردهبندی و خانواده
Hamamelis vernalis که در فارسی «فندق افسونگر بهاره» نامیده میشود، به خانواده Hamamelidaceae تعلق دارد و در رده دولپهایها قرار میگیرد. این گونه بخشی از جنس Hamamelis است که چندین گونه زینتی و دارویی دیگر مانند H. virginiana را نیز در بر میگیرد. ویژگی مشترک این جنس، شکوفهدهی در فصول سرد و داشتن ترکیبات تاننی در پوست و برگها است.
جنس Hamamelis و ویژگیهای شاخص
جنس Hamamelis شامل درختچههای برگریز با گلهای باریک و روبانمانند است که اغلب در پاییز تا اواخر زمستان شکوفا میشوند. گلهای معطر و زودگلده این جنس، سازگاری جالبی با گردهافشانی در هوای سرد نشان میدهد. دانهها در کپسولهای چوبی قرار دارند که پس از رسیدن، آنها را با نیروی مکانیکی به اطراف پرتاب میکنند.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
فندق افسونگر بهاره بومی مناطق مرکزی و جنوب ایالات متحده آمریکا است، بهویژه در ایالتهایی مانند میزوری، آرکانزاس و اوکلاهما. این گیاه معمولاً در حاشیه رودخانهها، جنگلهای مرطوب، دامنه تپههای سایهگیر و خاکهای نسبتاً اسیدی تا خنثی رشد میکند. تحمل بالا به سرما و خاکهای ضعیف، آن را به درختچهای پایدار در اکوسیستمهای جنگلی معتدل تبدیل کرده است.
تاریخچه کشف و کاربردهای علمی
Hamamelis vernalis در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان آمریکای شمالی توصیف و در منابع فلور محلی ثبت شد. استفاده دارویی سنتی آن کمتر از گونه H. virginiana است، اما برخورداری از تاننها و ترکیبات فنولی مشابه، آن را برای پژوهشهای فارماکولوژیک جذاب کرده است. همچنین از اواخر قرن نوزدهم به عنوان درختچه زینتی زمستانگل در باغهای گیاهشناسی اروپا و سپس آسیا معرفی شد.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Hamamelis vernalis
Hamamelis vernalis درختچهای برگریز و متراکم است که معمولاً ۱ تا ۳ متر ارتفاع میگیرد. قامت آن گسترده و انبوه با شاخهزایی فراوان در پایین تاج است. فرم بوتهای نیمکروی و فشرده، این گونه را برای پرچینهای طبیعی مناسب میسازد.
ساقه، شاخه و پوست
ساقهها چوبی، چندساله و نسبتاً باریکاند و بهتدریج قطور میشوند. پوست ساقه در سنین جوانی قهوهای مایل به سبز و نسبتاً صاف است و با افزایش سن به قهوهای تا خاکستری تیره، کمی شیاردار و خشن تبدیل میشود. جوانهها کوچک، تخممرغی و اغلب با پوشش فلسدار محافظت میشوند.
برگها
برگها ساده، متناوب و نسبتاً پهن هستند و شکل کلی آنها بیضوی تا واژتخممرغی با نوک اندکی تیز یا مدور است. طول برگها معمولاً ۳ تا ۸ سانتیمتر و عرض آنها کمی کمتر است. کناره برگها کنگرهای تا دندانهدار و رگبندی آنها پرمانند و برجسته است. سطح فوقانی برگ سبز مات تا سبز تیره و سطح زیرین اندکی روشنتر و گاهی کمی کرکدار است. در پاییز، برگها به رنگهای زرد طلایی تا نارنجی متمایل میشوند و ارزش زینتی گیاه را افزایش میدهند.
گلها
گلها کوچک ولی بسیار چشمگیر هستند و زودهنگام، در اواخر زمستان تا اوایل بهار و اغلب پیش از ظهور کامل برگها ظاهر میشوند. هر گل معمولاً دارای چهار کاسبرگ کوچک و چهار گلبرگ باریک، نواری و چینخورده است. رنگ گلبرگها زرد روشن تا زرد نارنجی است و طول آنها حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر میباشد. گلها خوشهای یا در گروههای کوچک در طول شاخههای سال قبل قرار میگیرند و به دلیل تحمل سرمای شدید در زمان گلدهی شناخته میشوند.
میوه و بذر
میوهها به صورت کپسولهای چوبی کوچک، بیضوی تا تقریباً کروی، و به رنگ قهوهای تیره هستند. هر کپسول حاوی ۱ تا ۲ بذر سیاه و براق است که پس از رسیدن با شکاف ناگهانی پوسته، به بیرون پرتاب میشوند. این سازوکار پراکنش بذر، یکی از ویژگیهای بارز جنس Hamamelis محسوب میشود.
شرایط نگهداری فندق افسونگر بهاره
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
|
معرفی کلی شرایط محیطی Hamamelis vernalis
Hamamelis vernalis یا فندق افسونگر بهاره، درختچهای مقاوم است که در اقلیمهای معتدل بهترین رشد را دارد. این گیاه برای گلدهی زمستانه به دورهای از سرمای ملایم نیاز دارد و در عین حال نسبت به گرمای تابستان نیز تا حدی متحمل است، بهشرط آنکه رطوبت خاک حفظ شود.
دما و نیاز سرمایی
دامنه دمایی مناسب برای رشد فعال حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. در زمستان، تحمل دماهای نزدیک به صفر و حتی چند درجه زیر صفر را دارد، اما سرمای شدید و طولانی زیر -۱۵ درجه میتواند به شاخههای جوان آسیب بزند. در مناطق بسیار گرم، تأمین سایه بعدازظهر برای جلوگیری از تنش حرارتی توصیه میشود.
نور و شدت تابش
Hamamelis vernalis در آفتاب ملایم تا نیمسایه عملکرد خوبی دارد. بهترین کیفیت گلدهی در مکانهای با نور صبحگاهی و سایه نسبی بعدازظهر مشاهده میشود. نور بسیار شدید همراه با باد خشک میتواند سبب سوختگی حاشیه برگها شود، بنابراین کاشت در لبه جنگل، کنار ساختمان یا زیر درختان بلند مناسب است.
رطوبت هوا و آبیاری
این گونه خاک نسبتاً مرطوب و هوای با رطوبت متوسط را ترجیح میدهد. خشکی طولانیمدت باعث کاهش گلدهی و ریزش زودرس برگها میشود. آبیاری منظم، بهخصوص در سالهای اول کاشت و در تابستانهای گرم، ضروری است؛ با این حال، غرقابی و ماندآب باعث پوسیدگی ریشه میشود.
خاک، pH و بافت مناسب
بهترین بستر برای فندق افسونگر بهاره خاک لومی، عمیق، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵/۵ تا ۷) برای جذب بهینه عناصر غذایی توصیه میشود. افزودن کمپوست برگی یا کود دامی کاملاً پوسیده به خاک، ساختار آن را بهبود داده و نگهداری رطوبت را افزایش میدهد، در حالی که از ماندآب نیز جلوگیری میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :