۱۴۰۴ ششم دی

فندق افسونگر هیبریدی (هامامِلیس هیبریدی)

این گیاه با نام علمی Hamamelis × intermedia و نام مرسوم (Hybrid Witch Hazel) که به فارسي فندق افسونگر هیبریدی (هامامِلیس هیبریدی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Hamamelidaceae بومي این گیاه بومی طبیعت وحشی نیست و یک دورگه باغی حاصل تلاقی گونه‌های Hamamelis japonica از ژاپن و Hamamelis mollis از چین است مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی سبک تا متوسط با زهکشی خوب، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه گیاهشناسی

Hamamelis × intermedia یک دورگه زینتی از تیرهٔ Hamamelidaceae (هاماملیداسه) است. این تیره در راستهٔ Saxifragales جای می‌گیرد و با درختان و درختچه‌های برگ‌ریزِ چوبی شناخته می‌شود. جنس Hamamelis شامل چند گونهٔ شناخته‌شده مانند H. japonica و H. mollis است که والدین اصلی این دورگه به شمار می‌آیند.

خاستگاه و پراکنش جغرافیایی

Hamamelis × intermedia در طبیعت به‌صورت خودبه‌خودی وجود ندارد و یک دورگهٔ باغبانی است. والدین آن بومی شرق آسیا، به‌ویژه ژاپن و چین هستند. این دورگه در اروپا و آمریکای شمالی به عنوان یک گیاه زینتی مقاوم به سرما گسترش یافته است و امروزه در بسیاری از باغ‌های معتدل کشت می‌شود.

زیستگاه و بوم‌سازگان

هامامِلیس اینتِرمِدیا در باغ‌ها و پارک‌ها، در خاک‌های نسبتاً اسیدی تا خنثی و رطوبت ملایم پرورش می‌یابد. در زیستگاه‌های مشابه والدین وحشی، این جنس معمولاً در حاشیه جنگل‌های برگ‌ریز، دامنه‌های ملایم و نزدیکی جویبارها رشد می‌کند؛ جایی که نور فیلترشده و خاک غنی از مواد آلی فراهم است.

تاریخچه کشف و معرفی باغبانی

دورگه‌گیری میان H. japonica و H. mollis در اواخر سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم در اروپا صورت گرفت. باغبانان و اصلاح‌گران گیاهان زینتی در آلمان، هلند و بریتانیا در توسعهٔ ارقام متنوع با رنگ‌های زرد، نارنجی و قرمز نقش برجسته‌ای داشتند. از نیمهٔ قرن بیستم به بعد، Hamamelis × intermedia به یکی از مهم‌ترین درختچه‌های زمستان‌گُل در باغ‌های معتدل جهان تبدیل شد و امروزه کلکسیون‌های تخصصی آن در باغ‌های گیاهشناسی متعدد نگهداری می‌شود.

خصوصیات - معرفی

کلیات ریخت‌شناسی Hamamelis × intermedia

Hamamelis × intermedia درختچه‌ای خزان‌کننده و نسبتا گسترده است که معمولا به ارتفاع ۳ تا ۵ متر می‌رسد. عادت رشدی آن کپه‌ای تا گلدانی‌شکل است و شاخه‌ها به صورت افقی تا مایل به بالا گسترش می‌یابند. تاج گیاه متراکم و نامنظم بوده و با افزایش سن، فرمی گنبدی تا پهن پیدا می‌کند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌ها چوبی، چندساله و نسبتا انعطاف‌پذیر هستند. شاخه‌های یک‌ساله باریک، ابتدا سبز مایل به قهوه‌ای و به‌تدریج قهوه‌ای خاکستری می‌شوند. پوست ساقه در سنین بالاتر کمی زبر و ترک‌دار می‌گردد. جوانه‌ها کوچک، گرد تا تخم‌مرغی و غالبا با فلس‌های قهوه‌ای رنگ پوشیده شده‌اند. آرایش شاخه‌ها به صورت متقابل تا کمی زیگزاگی است که به شکل خاص و تزئینی گیاه کمک می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، متناوب و نسبتا بزرگ هستند و می‌توانند ۶ تا ۱۲ سانتی‌متر طول داشته باشند. پهنک برگ بیضوی تا واژ‌تخم‌مرغی، با قاعده نامتقارن و حاشیه موج‌دار تا دندانه‌دار است. سطح فوقانی برگ سبز تیره و اندکی زبر، و سطح زیرین روشن‌تر و کمی کرکدار است. در پاییز برگ‌ها طیفی چشمگیر از زرد طلایی، نارنجی تا قرمز مسی ایجاد می‌کنند که از ویژگی‌های بارز این هیبرید است.

گل‌ها

گل‌ها مهم‌ترین بخش زینتی Hamamelis × intermedia هستند. گل‌ها در اواخر زمستان تا اوایل بهار، پیش از ظهور یا همزمان با ظهور برگ‌ها ظاهر می‌شوند. هر گل از چهار گلبرگ باریک، روبان‌مانند و چین‌خورده تشکیل شده است که طول آن‌ها حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر است. رنگ گلبرگ‌ها بسته به رقم، زرد روشن، نارنجی، قرمز مسی یا قرمز پررنگ است. گل‌ها در گروه‌های کوچک در محور جوانه‌های سال گذشته قرار می‌گیرند و کاسبرگ‌ها معمولا قهوه‌ای مایل به ارغوانی‌اند. عطر گل‌ها ملایم تا متوسط و اغلب شیرین است.

میوه و بذر

میوه کپسول چوبی کوچک و دوخانه‌ای است که پس از رسیدن، با «ترکیدن» دانه‌ها را به بیرون پرتاب می‌کند. دانه‌ها کوچک، سخت و تیره‌رنگ هستند، اما ارزش زینتی چندانی نسبت به گل و برگ ندارند.

شرایط نگهداری فندق افسونگر هیبریدی (هامامِلیس هیبریدی)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی سبک تا متوسط با زهکشی خوب، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

نور و دما

هاماملِیس اینترمدیا برای رشد مطلوب به نور کامل تا نیم‌سایه نیاز دارد. در مناطق سردتر، آفتاب کامل زمستانی به شکوفه‌دهی بهتر و رنگ‌آمیزی زیباتر برگ‌ها کمک می‌کند. در مناطقی با تابستان‌های بسیار گرم، بهتر است بعدازظهر در نیم‌سایه قرار گیرد تا از سوختگی برگ‌ها جلوگیری شود. این گیاه در طیف دمایی نسبتاً گسترده مقاوم است و سرمای زمستان را تا حدود ۲۰- درجه سانتی‌گراد (بسته به رقم و محافظت) تحمل می‌کند. جوانه‌های گل در اواخر زمستان تا اوایل بهار در دمای پایین باز می‌شوند و نسبت به سرمازدگی خفیف مقاوم‌اند.

رطوبت هوا و آبیاری

هاماملِیس هوای نسبتاً مرطوب ولی بدون رکود را ترجیح می‌دهد. در اقلیم‌های خشک، افزایش رطوبت نسبی از طریق مالچ‌پاشی سطح خاک یا کاشت در کنار گیاهان دیگر سودمند است. آبیاری باید منظم اما بدون غرقاب کردن خاک باشد؛ مرطوب نگه‌داشتن یکنواخت خاک، به‌ویژه در دو سال اول کاشت، برای استقرار ریشه‌ها ضروری است. در تابستان‌های گرم، آبیاری عمیق هفتگی توصیه می‌شود، در حالی که در زمستان تنها در صورت خشکی طولانی‌مدت خاک لازم است.

خاک و بستر کشت

بهترین بستر برای هاماملِیس خاکی لومی، عمیق، غنی از مواد آلی و با زهکش خوب است. این گیاه خاک‌های اسیدی تا کمی خنثی (pH حدود ۵٫۵ تا ۷) را ترجیح می‌دهد و در خاک‌های قلیایی ممکن است دچار زردی برگ (کلروز) شود. افزودن کمپوست رسیده یا خاک‌برگ در زمان کاشت، ساختار خاک را بهبود داده و ریشه‌دوانی را تسهیل می‌کند. خاک‌های سنگین و رسی باید با ماسه و مواد آلی سبک‌سازی شوند تا از ماندآب جلوگیری شود، زیرا ایستابی آب در ناحیه ریشه مهم‌ترین عامل پوسیدگی و ضعف گیاه است.

محل کاشت و محافظت

برای این گیاه مکانی با جریان هوای ملایم و به دور از بادهای شدید انتخاب کنید، زیرا شاخه‌های در حال گل‌دهی ممکن است آسیب ببینند. کاشت در نزدیکی دیوارهای رو به جنوب یا شرق می‌تواند محیطی کمی گرم‌تر و محافظت‌شده‌تر ایجاد کند و زمان گل‌دهی زمستانی را پایدارتر سازد. استفاده از لایه مالچ آلی در اطراف طوقه، نوسان دمای خاک را کاهش داده و رطوبت را حفظ می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

فندق افسونگر بهاره هاماملیس چینی هاماملیس آمریکایی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

فندق افسونگر بهاره فوترگیلا بزرگ هاماملیس چینی انجیلی

  محسن شهاب الدین