نام علمي
Gelsemium Sempervirens
نام لاتين
Carolina Jessamine
دانستنیهای علمی
یاس زرد یک گیاه بالارونده از خانواده ی جلسمیناسه است. که بومی مناطق گرم و محدوده ی استوایی آمریکا ست.
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Gelsemium sempervirens با نام رایج «یاس زرد» (Carolina jessamine) یک گیاه روندهٔ همیشهسبز از جنس Gelsemium است. این گونه امروزه در خانوادهٔ Gelsemiaceae جای میگیرد (در منابع قدیمیتر گاهی در پیوند با تیرههای نزدیک مانند Loganiaceae نیز ذکر شده است). از دید گیاهشناسی، این تاک چوبی با برگهای ساده و گلهای قیفیِ معطر شناخته میشود که ویژگیهای ریختشناختی آن در تشخیص جنس Gelsemium اهمیت دارد.
منطقه بومی و پراکنش طبیعی
زادگاه اصلی G. sempervirens بخشهایی از جنوب و جنوبشرقی ایالات متحده است و پراکنش طبیعی آن از نواحی ساحلی و جلگهای تا زیستبومهای داخلیترِ گرم و مرطوب امتداد مییابد. این گیاه به اقلیمهای با زمستانهای نسبتاً ملایم و فصل رشد طولانی سازگاری نشان میدهد.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه تیپیک یاس زرد شامل حاشیهٔ جنگلها، پرچینها، بیشهزارها و مناطق نیمهسایه است؛ جایی که بتواند با تکیه بر درختچهها و درختان بالا رود. خاکهای با زهکشی مناسب و رطوبت متوسط برای استقرار آن مساعدند. گلها معمولاً در اواخر زمستان تا بهار ظاهر میشوند و از نظر بومشناختی در شبکهٔ گردهافشانی نقش دارند.
پیشینهٔ علمی و تاریخچهٔ نامگذاری
نام جنس Gelsemium ریشه در نامهای تاریخی بهکاررفته برای این گروه گیاهی دارد و صفت گونهای sempervirens به «همیشهسبز بودن» اشاره میکند. این گونه از دیرباز در فلورهای منطقهای آمریکای شمالی ثبت شده و بهسبب ویژگیهای ریختشناختی و ترکیبات شیمیایی فعال، توجه گیاهشناسان و فارماکوگنوزیستها را برانگیخته است.
![یاس زرد]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
14 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
مخلوط شن و رس و به خوبی زهکشی شده
|
یاس زرد دارای گل ها لوله ای شکل بوده و دارای تاج لوله ای شکلی در مرکز خود هستند، گل لوله دارای 5 لوب می باشد که لبه ی لوب ها گرد هستند. گل دارای 5 پرچم است و رنگ زرد درخشانی دارد. گل ها بسیار معطر هستند. بذرها به تعداد فراوان تشکیل می شوند و صاف بوده و دارای بال هستند. ساقه به صورت بالارونده و چوبی است. برگ ها متقابل دارای برگک و بیضوی هستند و دمبرگ های کوچکی دارند. برگ ها همیشه سبز هتند.
![Carolina Jessamine]()
شرایط محیط رشد
شرایط مطلوب محیط برای گیاه یاس زرد عبارتند از: نور: متوسط با سایه ی نسبی رطوبت: متوسط دما: 14 درجه سانتیگراد خاک: مخلوط شن و رس و به خوبی زهکشی شده
![Gelsemium Sempervirens]()
مقابله به آفات یاس زرد
این گیاه نسبتا مقاوم و سازگار شونده است و معمولا آفت اختصاصی شایع و یا بیماری خاصی متوجه آن نیست.
آفات رایج یاس زرد (Gelsemium sempervirens)
شپشک آردآلود و سپردار با ترشح عسلک باعث چسبندگی برگها و رشد کپک دودهای میشوند. هرس شاخههای آلوده، شستوشوی برگها با آب پرفشار و استفاده از صابون حشرهکش یا روغن ولک در چند نوبت (هر ۷–۱۰ روز) مؤثر است. شتهها نیز موجب پیچیدگی رشدهای تازه میشوند و با همین روشها و تقویت دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک کنترل میگردند.
کنه تارتن در هوای گرم و خشک با لکههای ریز روشن و تار روی سطح زیرین برگ دیده میشود. افزایش رطوبت محیط، دوش آب روی برگها و کاربرد روغنهای باغبانی به کاهش جمعیت کمک میکند؛ در آلودگی شدید از کنهکشهای اختصاصی طبق برچسب استفاده شود. تریپس میتواند لکههای نقرهای ایجاد کند؛ نصب تلههای چسبنده آبی و حذف علفهای هرز اطراف مفید است.
بیماریها و روشهای پیشگیری و درمان
سفیدک پودری به صورت پوشش سفید روی برگها ظاهر میشود و با سایه، رطوبت بالا و تهویه کم تشدید میگردد. بهبود گردش هوا، آبیاری پای بوته (نه روی برگ) و حذف برگهای آلوده اقدامات اصلیاند؛ در صورت نیاز از گوگرد یا قارچکشهای مناسب استفاده کنید.
پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب قارچی/اُاُمیکتی) در خاک سنگین و آبیاری زیاد رخ میدهد و با زردی و پژمردگی ناگهانی همراه است. زهکشی مناسب، پرهیز از آبماندگی، ضدعفونی ابزار و استفاده از بستر سبک بهترین کنترل است؛ در موارد شدید، تیمار خاک با ترکیبات مجاز مانند فسفیتها طبق دستور توصیه میشود.
![یاس زرد]()
نحوه تکثیر یاس زرد
این گیاه را می توان از طریق قلمه زدن و یا کاشت بذر تکثیر نمود. بذرها در اکتبر و نوامبر بالغ می شوند. در هنگام رسیدن کپسول ها آن ها جمع آوری کرده و برای چند روز کنار بگذارید تا خشک شوند ، سپس کپسول را جدا کرده و دانه ها برای فروش در محل سرد نگهداری نمایید و یا آن ها را بکارید.
![Carolina Jessamine]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
از زمان های گذشته از این گیاه برای درمان تاول ها و جوش های موضعی مورد استفاده قرار می گرفته است. همچنین از آن برای درمان موارد زیر استفاده می گردد: سرخک، گوش درد عای عصبی ، ورم لوزه و مری، قاعدگی های دردناک، رماتیسم و سر درد
این گیاه بالا رونده است و می توان از ان برای تزیین دیوارها استفاده نمود.
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی - یاس زرد]()
عوارض جانبی - هشدار
باید توجه داشت که این گیاه دارای آلالوئیدهای خطرناکی مانند جلسمین و جلسمینین است و بایستی با ملاحظه ی فراوان مورد استفاده قرار بگیرد. در افرادی که دراای پوست حساسی هستند این گساه می تواند موجب خارش و وسوزش پوست شود.
تمام قسمت های این گیاه سمی هستند و باعث حالت تهوع و استفراغ می شوند و بایستی با دقت بسیار مورد مصرف قرار گیرند. شیره گیاه باعث خارش پوست در انسان های حساس می شود. مسمومیت مصرف این گل در كودكان به مراتب بیشتر است.
![]()
ساير تصاوير :