افدرا چینی - معرفی و خواص گیاهان دارویی

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1395/08/28
افدرا چینی - معرفی و خواص گیاهان دارویی
افدرا چینی (*Ephedra sinica*) یک گیاه بازدانۀ بوته‌ای از تیرهٔ افدراییان (Ephedraceae) است که عمدتاً بومی آسیای شرقی، به‌ویژه شمال چین، مغولستان و بخش‌هایی از سیبری/روسیه است و در زیستگاه‌های خشک تا نیمه‌خشک، دامنه‌های سنگلاخی، تپه‌های شنی و استپ‌ها رشد می‌کند. این گیاه نور کامل و آفتاب مستقیم را ترجیح می‌دهد، به گرما و سرمای فصلی نسبتاً مقاوم است و در رطوبت پایین و خاک‌های سبک با زهکشی بالا عملکرد بهتری دارد (رطوبت زیاد و ماندابی شدن برای آن نامناسب است). از نظر ظاهری ساقه‌ها باریک، سبز و بندبند (نی‌مانند) هستند و برگ‌ها بسیار کوچک و فلس‌مانند بوده و زود خشک می‌شوند؛ گل‌ها و ساختارهای زایشی کوچک و مخروط‌مانند است. نام رایج جهانی آن **Ma Huang (ما هوانگ)** و **Chinese ephedra** است؛ در ایران معمولاً با نام کلی **افدرا** و گاهی **ریش‌بز/هوم** برای گونه‌های افدرا شناخته می‌شود (اگرچه این نام‌ها الزاماً ویژهٔ *E. sinica* نیستند). این گونه به‌طور مشهور منبع آلکالوئیدهای افدرین و شبه‌افدرین است و در داروسازی شهرت دارد.

Nargil_Ephedra sinica
نام علمي
Ephedra sinica
نام لاتين
Chinese ephedra
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی


اِفِدرا یا افدرا سینیکا به لاتین: Ephedra sinica  نام گیاهی است که کاربرد امروزیش بیشتر در طب سنتی چین است. این گیاه وابسته به سرده ریش بز است. احتمال می رود که این گیاه همان هوم مورد استفاده در آیین های دینی هند و ایرانیان بوده باشد. از دید زبان شناسی هم احتمال قوی می رود که این افدرا همان هوم باستانی باشد، زیرا در برخی زبان های ایرانی هنوز بدین گیاه هوم یا چیزی نزدیک بدان می‌گویند و زبان های هندی ناحیهٔ نورستان افدرا را سوم یا سومه می خوانند.
حداقل پنج هزار سال است که از گیاه افدرا در کشور چین برای درمان آسم استفاده می شود. در سال 1924 میلادی، آلکالوئید افدرین توسط دانشمندان چینی از این گیاه به دست آمد. دو سال بعد از آن، شرکت دارویی مِرک، مشابه مصنوعی آن را ساخت که هنوز هم برای درمان آسم از آن استفاده می شود. نوعی از این گیاه در کشور هندوستان وجود دارد که به عنوان یک تقویت کننده عمومی بدن و داروی جوانی از آن استفاده می شود.

افدرا چینی

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه افدرا چینی
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  افدرا چینی
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  افدرا چینی
نواحی نیمه گرمسیری تا معتدل
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  افدرا چینی
خاک هایی به خوبی آبیاری شده و لومی


ساقه

افدرا چینی (Ephedra sinica) بوته‌ای کم‌ارتفاع با ساقه‌های باریک، استوانه‌ای و بندبند است. ساقه‌ها معمولاً سبز تا سبز مایل به خاکستری بوده و فتوسنتز را بر عهده دارند؛ به همین دلیل ظاهر آن اغلب «نی‌مانند» و بدون برگ‌های پهن دیده می‌شود. گره‌ها و میان‌گره‌های مشخص، یکی از بارزترین ویژگی‌های ریخت‌شناسی این گیاه است.


برگ‌ها

برگ‌ها بسیار کوچک، کاهش‌یافته و فلس‌مانند هستند و بیشتر به صورت دو برگک کوچک در محل گره‌ها دیده می‌شوند. رنگ آن‌ها معمولاً زرد مایل به قهوه‌ای یا کاهی است و به سرعت خشک می‌شوند. کاهش سطح برگ، سازگاری مهمی برای زندگی در زیستگاه‌های خشک و بادخیز به شمار می‌آید.


ریشه

ریشه‌ها معمولاً چوبی و نسبتاً گسترده‌اند و به تثبیت بوته در خاک‌های سبک و شنی کمک می‌کنند. در نمونه‌های بالغ، بخش‌های زیرزمینی می‌توانند منشعب شده و توانایی جذب رطوبت‌های کم‌عمق و گاه عمیق را افزایش دهند.


گل‌ها و ساختارهای زایشی

گل‌ها بسیار کوچک و نامحسوس‌اند و به صورت ساختارهای مخروط‌مانند (استروبیل) در گره‌ها یا انتهای شاخه‌های جوان تشکیل می‌شوند. رنگ آن‌ها اغلب زرد کمرنگ تا سبز مایل به زرد است. به جای گل‌های درشت و رنگین، افدرا از ساختارهای ساده و فشرده برای تولیدمثل استفاده می‌کند.


میوه و بذر

پس از گرده‌افشانی، ساختارهای ماده می‌توانند به صورت واحدهایی کوچک با پوشش گوشتی یا نیمه‌گوشتی در برخی جمعیت‌ها دیده شوند. بذرها معمولاً کوچک، سخت و نسبتاً کشیده‌اند و درون پوشش‌های محافظ قرار می‌گیرند.

Chinese ephedra

شرایط محیط رشد


اطلاعات کمی در مورد کشت و کار این گونه وجود دارد. این گیاه می تواند حداقل یک زمستان را در دمای کمتر از منفی 10 درجه سانتیگراد زنده بماند. 
افدرا چینی برای رشد بهتر به خاک هایی به خوبی آبیاری شده و لومی و همچنین مکان های آفتابی نیاز دارد. این گیاهان به خاک های خشک و زمین های آهکی مقاوم می باشند. 
برای تولید گل و بذر باید گل های نر و ماده در کنار هم یا نزدیک به یکدیگر کشت شوند. 

Ephedra sinica

نحوه تکثیر افدرا چینی


بهترین روش تکثیر این گیاه کشت بذرها بلافاصله پس از برداشت در پاییز و در گلخانه است. همچنین می توان این بذرها را در بهار در گلخانه و روی خاک های شنی و دارای کمپوست کشت نمود. وقتی که نهال های بذری به اندازه کافی بزرگ شدند، آنها را به گلدان های بزرگتری منتقل کرده و حداقل برای زمستان سال اول و جلوگیری از خطر سرمازدگی، در گلخانه نگهداری می کنند. نهال ها پس از گذراندن سرما، در بهار یا اوایل تابستان به زمین منتقل خواهند شد. 
علاوه بر کشت بذر، از روش های دیگر تکثیر این گیاه می توان به تقسیم بوته در بهار یا پاییز و یا خوابانیدن اشاره کرد.

Chinese ephedra

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی


شاخه های کوچک افدرا باعث تسکین اسپاسم مجاری هوایی در آسم می شود. همچنین دارای خواص ضد آلرژی می باشد که برای درمان حساسیت فصلی مناسب است. 
ریشه این گیاه باعث کاهش تعریق بدن می شود. (برخلاف اثر شاخه های کوچک که موجب افزایش تعریق بدن می شوند).
از اثراتی که افدرا بر بدن دارد می توان به خاصیت ضد اسپاسم، افزایش دهنده تعریق بدن، ادرار آور، ضد باکتری و ضد ویروس اشاره کرد.

افدرا چینی - معرفی و خواص گیاهان دارویی

عوارض جانبی - هشدار


افرادی که داروهای ضد افسردگی مصرف می کنند از مصرف این گیاه خودداری نمایند.
بیماران مبتلا به آب سیاه، فشار خون و بیماری کرونری قلب از مصرف این گیاه خودداری نمایند. 

Ma Huang

ساير تصاوير :  

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.86 از ۵، بر اساس 7 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید