۱۴۰۴ ششم دی

گل‌اشرفی مردابی

این گیاه با نام علمی Decodon verticillatu و نام مرسوم (Swamp Loosestrife) که به فارسي گل‌اشرفی مردابی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Lythraceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی، در تالاب‌ها، باتلاق‌ها، حاشیه رودخانه‌ها و نواحی بسیار مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک مرطوب تا غرقابی، لومی یا رسی، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌های علمی

Decodon verticillatus تنها گونه‌ی پذیرفته‌شده در جنس Decodon است و به‌همین دلیل گونه‌ای تک‌جنسه (monotypic) به‌شمار می‌آید. این گیاه به خانواده‌ی Lythraceae (تیره‌ی شاهپسند آبی) تعلق دارد؛ همان خانواده‌ای که شامل جنس‌های شناخته‌شده‌ای مانند Lythrum و Lagerstroemia نیز هست. نام گونه‌ای verticillatus به آرایش نسبتاً چرخه‌ای (وِرتیسیلّات) برگ‌ها بر روی ساقه اشاره دارد. در منابع انگلیسی معمولاً با نام‌هایی مانند water willow یا swamp loosestrife معرفی می‌شود.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

خاستگاه اصلی Decodon verticillatus آمریکای شمالی است. این گونه در بخش وسیعی از شرق و مرکز آمریکای شمالی، از جنوب کانادا تا شمال و جنوب‌شرقی ایالات متحده، گزارش شده است. حضور آن بیشتر در حوضه‌های آبگیر رودخانه‌ها، دریاچه‌های کم‌عمق و تالاب‌های دائمی است. به‌دلیل سازگاری بالا با خاک‌های غرقاب و متناوباً سیلابی، مرز میان خشکی و آب شیرین را به‌خوبی اشغال می‌کند و به‌عنوان یکی از اجزای مهم جوامع گیاهی حاشیه تالاب‌ها شناخته می‌شود.

زیستگاه و نقش بوم‌شناختی

Decodon verticillatus عمدتاً در باتلاق‌ها، حاشیه مرداب‌ها، خلیجچه‌های آرام و کرانه‌های ماسه‌ای یا لومی غرقاب رشد می‌کند. ساقه‌های منشعب و خمیده‌ی آن اغلب بر روی آب گسترده می‌شوند و زیستگاهی پناه‌دهنده برای ماهی‌های کوچک، دوزیستان و بی‌مهره‌های آبزی فراهم می‌کنند. گل‌های جاذب گرده‌افشان، منبع شهد برای زنبورها و حشرات دیگر هستند و بذرها توسط آب جابه‌جا می‌شوند؛ بنابراین گیاه نقشی مؤثر در پویایی جمعیت‌ها و گسترش پوشش تالابی دارد.

تاریخچه مطالعات و اهمیت علمی

این گونه از قرن نوزدهم در فلورِ شمال آمریکا توصیف و در متون کلاسیک گیاه‌شناسی تالاب‌ها بارها ذکر شده است. ساختار تک‌جنسه بودن جنس Decodon آن را به الگویی جالب برای بررسی فرگشت در خانواده Lythraceae تبدیل کرده است. همچنین ویژگی‌های سازگاری با محیط‌های غرقاب، از جمله تحمل کم‌اکسیژنی و نقش آن در تثبیت بسترهای اشباع، در پژوهش‌های اکولوژی تالاب و مدیریت زیستگاه‌های آب شیرین مورد توجه قرار گرفته است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و عادات رویشی

ساقه‌های Decodon verticillatus علفی، چندساله و نسبتاً ضخیم هستند و می‌توانند طولی حدود ۵۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر یا بیشتر داشته باشند. مقطع ساقه تقریباً چهارگوش تا کمی منشوری است و در نواحی بالایی اندکی خمیده و آویزان می‌شود. رنگ ساقه در بخش‌های جوان سبز تا سبز مایل به سرخ و در بافت‌های مسن‌تر اغلب ارغوانی یا قرمز تیره است. این گیاه تمایل به ایجاد شاخه‌های فراوان دارد و در حاشیه مرداب‌ها توده‌های متراکم تشکیل می‌دهد.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، بدون بریدگی و به صورت متقابل یا گاهی شبه‌چرخه‌ای روی گره‌ها قرار می‌گیرند. شکل برگ‌ها غالباً باریک ـ بیضوی تا سرنیزه‌ای است و طول آن‌ها معمولاً بین ۴ تا ۱۰ سانتی‌متر و عرضشان ۱ تا ۳ سانتی‌متر است. سطح برگ سبز تیره و براق، حاشیه‌ها کامل و بدون دندانه، و رگبرگ میانی برجسته و قابل مشاهده است. در برخی شرایط نوری قوی، حاشیه یا رگبرگ‌ها ممکن است اندکی ته‌رنگ ارغوانی پیدا کنند.

گل‌ها

گل‌ها به رنگ صورتی تا صورتی ـ ارغوانی و نسبتاً درشت هستند و معمولاً در محور برگ‌ها به صورت دسته‌های کوچک ظاهر می‌شوند. هر گل دارای ۶ گلبرگ است که نوک آن‌ها اندکی نوک‌تیز و حاشیه‌ها کمی موج‌دار است. کاسبرگ لوله‌ای با ۶ دندانه مثلثی دیده می‌شود که در قاعده به رنگ سبز و در انتها اغلب متمایل به قرمز است. پرچم‌ها متعدد، بیرون‌زده و به رنگ صورتی روشن تا بنفش‌اند که تضاد زیبایی با زمینه سبز ساقه و برگ ایجاد می‌کنند.

میوه و بذر

میوه به صورت کپسول کوچک، کروی تا تخم‌مرغی است که در درون لوله کاسه باقی می‌ماند. رنگ میوه ابتدا سبز و در زمان رسیدگی قهوه‌ای مایل به قرمز می‌شود. بذرها ریز، فراوان و قهوه‌ای تیره هستند و در محیط‌های مرطوب و گل‌آلود به خوبی جوانه می‌زنند.

شرایط نگهداری گل‌اشرفی مردابی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک مرطوب تا غرقابی، لومی یا رسی، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5 تا 7)

شرایط کلی محیط رشد گل‌اشرفی مردابی (Decodon verticillatus)

گل‌اشرفی مردابی گیاهی علفی و رطوبت‌دوست است که به طور طبیعی در حاشیه تالاب‌ها، مرداب‌ها و کنار رودخانه‌ها رشد می‌کند. برای رشد مطلوب، این گیاه به محیط‌های دائماً مرطوب و حتی غرقابِ کم‌عمق نیاز دارد و در باغ‌های آبی، حاشیه برکه‌ها و گلدان‌های آب‌نما عملکرد بسیار خوبی دارد.

دما و اقلیم مناسب

این گیاه در مناطق معتدل تا نسبتاً سرد به خوبی رشد می‌کند و دامنه دمایی حدود ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند. زمستان‌های سرد با یخبندان ملایم را از طریق اندام‌های زیرزمینی تحمل کرده و در بهار مجدداً سبز می‌شود. با این حال، در مناطق بسیار گرم و خشک بدون تأمین رطوبت کافی، دچار تنش و ضعف رشد خواهد شد.

نیاز نوری

گل‌اشرفی مردابی برای گلدهی و رشد فشرده به نور کامل نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز توصیه می‌شود. در نیم‌سایه، گیاه زنده می‌ماند اما طول‌گرا شده و تعداد گل‌ها به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد. در فضاهای خیلی سایه‌دار کاشت این گونه توصیه نمی‌شود.

رطوبت خاک و آب‌دهی

مهم‌ترین عامل موفقیت در پرورش این گیاه، حفظ رطوبت دائمی بستر کاشت است. خاک باید همیشه خیس یا اشباع از آب باشد و حتی می‌توان گلدان را در چند سانتی‌متر آب قرار داد. در صورت خشک شدن سطح خاک، برگ‌ها سریعاً پژمرده و ریزش می‌کنند.

جنس و ویژگی‌های خاک

بهترین بستر رشد، خاک‌های سنگین، غنی و رسی-لومی با مقدار بالای مواد آلی است؛ مشابه خاک‌های حاشیه تالاب. خاک باید آب را به‌خوبی نگه دارد و در عین حال دچار فشردگی شدید نشود. افزودن کمپوست، خاک‌برگ و مقدار کمی رس به بستر، پایداری رطوبت و تغذیه را برای این گونه بهینه می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

گیاه سیگار کوفیا بونسای درختچه توری روتالا ایندیکا

  محسن شهاب الدین