۱۴۰۴ ششم دی

کلم‌نیا برگ‌ریز (گیاه ماهی‌طلایی برگ‌ریز)

این گیاه با نام علمی Columnea microphylla و نام مرسوم (Small-leaf Goldfish Plant) که به فارسي کلم‌نیا برگ‌ریز (گیاه ماهی‌طلایی برگ‌ریز) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Gesneriaceae بومي بومی آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی، در جنگل‌های مرطوب گرمسیری به‌صورت اپی‌فیت مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاک بسیار سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی عالی، مناسب گیاهان اپی‌فیت، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 6.8)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

Columnea microphylla که در فارسی با نام «کلم‌نیا برگ‌ریز» یا «گیاه ماهی‌طلایی برگ‌ریز» شناخته می‌شود، به خانواده Gesneriaceae تعلق دارد؛ همان خانواده‌ای که بنفشه آفریقایی نیز در آن قرار می‌گیرد. این گونه در جنس Columnea جای می‌گیرد که شامل ده‌ها گونه بالارونده و آویزان است. ویژگی شاخص جنس Columnea، برگ‌های اغلب براق و گل‌های لوله‌ای با رنگ‌های درخشان است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زادگاه Columnea microphylla جنگل‌های گرم و مرطوب آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی است. این گیاه به‌ویژه در کشورهای کوهستانی چون کاستاریکا، پاناما و کلمبیا گزارش شده است. پراکنش طبیعی آن با نواحی دارای بارش بالا و دمای نسبتاً ثابت سالانه همخوانی دارد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

کلم‌نیا برگ‌ریز عمدتاً اپی‌فیت است؛ یعنی روی تنه و شاخه درختان رشد می‌کند، بدون آن‌که انگل باشد. این گیاه در لایه زیرین و میانی جنگل‌های ابری و بارانی می‌روید، جایی که نور فیلترشده، رطوبت بالا و جریان هوای ملایم وجود دارد. گل‌های رنگین و لوله‌ای آن برای جذب گرده‌افشان‌هایی مانند مرغ مگس‌خوار تکامل یافته‌اند.

تاریخچه علمی و مطالعه گیاه

جنس Columnea از قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی که در جنگل‌های استوایی کاوش می‌کردند توصیف شد. Columnea microphylla به دلیل برگ‌های کوچک‌تر و شاخه‌های آویزان خود نام‌گذاری شده است (microphylla به معنای «برگ‌ریز» یا «برگ‌کوچک»). در دهه‌های بعد، این گونه به‌تدریج وارد مجموعه‌های گیاهان زینتی و گیاهخانه‌ها شد و به‌عنوان الگوی پژوهشی برای بررسی سازگاری اپی‌فیت‌ها با رطوبت بالا و نور کم مورد توجه قرار گرفت.

خصوصیات - معرفی

ویژگی‌های کلی اندام‌ها

گیاه Columnea microphylla یک نیمه‌بالارونده اپی‌فیت است با عادت رشد آویزان. ریشه‌ها کم‌عمق و ظریف‌اند و بیشتر برای چسبیدن به بسترهای خزه‌ای و پوست درختان سازگار شده‌اند. آرایش کلی بوته، آبشاری و مناسب برای گلدان‌های آویز است.

ساقه و آرایش شاخه‌ها

ساقه‌ها در ابتدا نسبتاً راست و سپس آویزان می‌شوند. قطر ساقه نازک تا متوسط است و با گذشت زمان نیمه‌چوبی می‌شود. رنگ ساقه‌ها سبز تا سبز مایل به قرمز بوده و بندهای گره‌ای کوتاه دارند که از هر گره، برگ‌های کوچک و گاه شاخه فرعی منشعب می‌شود. ساقه‌ها انعطاف‌پذیر و مناسب آویزان شدن طولانی هستند.

برگ‌ها: شکل، اندازه و بافت

برگ‌ها کوچک، متقابل و متراکم روی ساقه قرار می‌گیرند؛ به همین علت به آن «برگ‌ریز» گفته می‌شود. طول برگ‌ها معمولاً بین چند میلی‌متر تا حداکثر حدود ۱ سانتی‌متر است. شکل برگ از بیضوی باریک تا تخم‌مرغی کوچک متغیر بوده و نوک آن کمی تیز یا گرد است. سطح برگ‌ها چرمی‌ـ‌نازک، نسبتاً براق و اغلب بی‌کرک است. رنگ برگ عمدتاً سبز تیره تا سبز متوسط بوده و در نور زیاد ممکن است اندکی ته‌مایه برنزی یا قرمز نشان دهد.

گل‌ها: شکل، رنگ و آرایش

گل‌ها لوله‌ای، نسبتاً درشت در مقایسه با برگ‌های ریز، و از کناره‌های ساقه ظاهر می‌شوند. کاسه معمولاً کوچک و سبز است و جام گل کشیده با دهانه کمی باز دارد. رنگ گل‌ها در اغلب واریته‌ها زرد تا نارنجی مایل به قرمز است که تداعی‌کننده «ماهی‌طلایی» می‌باشد. سطح خارجی گل ممکن است اندکی کرک‌دار باشد و لبه‌های دهانه گل اندکی برگشته یا ناهموار دیده می‌شود.

میوه و بذر

میوه‌ها معمولاً سته‌های کوچک گوشت‌دار هستند که پس از رسیدن رنگی تیره‌تر پیدا می‌کنند. قطر میوه‌ها کم و هماهنگ با ابعاد کوچک برگ‌هاست. درون میوه، بذرهای ریز فراوان قرار دارد که اندازه بسیار کوچک و پوسته نازک دارند و بافت میوه، آن‌ها را در محیط طبیعی توسط باران و جانوران پراکنده می‌کند.

شرایط نگهداری کلم‌نیا برگ‌ریز (گیاه ماهی‌طلایی برگ‌ریز)

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی عالی، مناسب گیاهان اپی‌فیت، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 6.8)

نور مناسب برای کولومنِا ریزبرگ

کولومنِا ریزبرگ به نور زیاد ولی غیرمستقیم نیاز دارد. بهترین مکان، نزدیک پنجره شرقی یا شمالی با نور فیلترشده است. نور مستقیم و تند، به‌خصوص در تابستان، باعث سوختگی برگ‌ها و رنگ‌پریدگی آن‌ها می‌شود. در محیط‌های کم‌نور رشد گیاه کند شده و گل‌دهی کاهش می‌یابد؛ در این حالت می‌توان از نور مصنوعی (لامپ رشد گیاه) با فاصله مناسب استفاده کرد.

دمــا و جریان هوا

دمای ایده‌آل برای این گیاه بین ۱۸ تا ۲۶ درجه سانتی‌گراد است. دمای زیر ۱۵ درجه و نوسان ناگهانی دما به گیاه شوک وارد می‌کند. از قرار دادن گلدان در مسیر باد مستقیم کولر، بخاری، پنجره‌های پر از نفوذ سرما یا نزدیکی به شوفاژ داغ باید پرهیز شود. کولومنِا ریزبرگ هوای نسبتاً ثابت و بدون جریان شدید را ترجیح می‌دهد.

رطوبت محیط

کولومنِا ریزبرگ بومی نواحی مرطوب است و در رطوبت ۵۰ تا ۷۰ درصد بهترین رشد را نشان می‌دهد. خشکی هوای محیط در آپارتمان یکی از مهم‌ترین عوامل ریزش غنچه‌ها و قهوه‌ای شدن لبه برگ‌ها است. استفاده از زیرگلدانی سنگریزه‌دار حاوی آب، دستگاه بخور سرد در نزدیکی گیاه و گروه‌بندی چند گیاه کنار هم می‌تواند رطوبت موضعی را افزایش دهد؛ مه‌پاشی مستقیم مکرر روی برگ‌ها در هوای سرد توصیه نمی‌شود.

خاک، زهکشی و آبیاری

خاک باید سبک، غنی و با زهکشی بسیار خوب باشد. ترکیبی از پیت‌ماس یا کوکوپیت به‌همراه پرلیت و مقدار کمی خاک‌برگ پوسیده، بستر مناسبی ایجاد می‌کند. گلدان باید سوراخ‌های کافی در کف داشته باشد تا از ماندن آب و پوسیدگی ریشه جلوگیری شود. آبیاری زمانی انجام شود که لایه سطحی خاک کمی خشک شده باشد؛ خیس ماندن دائمی خاک و همچنین خشکی شدید هر دو برای گیاه مضر هستند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

کولومنئا گلوریوزا

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

گلوکسینیا ژسنریا کاردینالیس کولومنئا گلوریوزا اسكينانتوس

  محسن شهاب الدین