۱۴۰۴ ششم دی

دیوسما صورتی

این گیاه با نام علمی Coleonema pulchellum و نام مرسوم (Pink Breath of Heaven) که به فارسي دیوسما صورتی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rutaceae بومي بومی آفریقای جنوبی؛ به‌ویژه ناحیه فین‌بوس در استان کیپ غربی، در دامنه‌های شنی و مناطق مدیترانه‌ای مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های بسیار سبک و شنی با زهکشی عالی؛ فقیر از فسفر؛ pH اسیدی تا کمی اسیدی (حدود 5 تا 6.5)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌های علمی

Coleonema pulchellum با نام رایج دیوسما صورتی، گونه‌ای گلدار از تیره Rutaceae (تیره مرکبات) است. جنس آن Coleonema شامل چند گونه همیشه‌سبز معطر است که بیشتر در باغبانی زینتی به‌کار می‌روند. این گیاه در منابع قدیمی‌تر گاهی در کنار نام‌هایی چون Diosma ذکر شده و همین موضوع سبب رواج نام فارسی «دیوسما» شده است. ویژگی مشترک این جنس وجود غدد روغنی معطر در برگ‌هاست.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

Coleonema pulchellum بومی آفریقای جنوبی است و تمرکز اصلی پراکنش آن در کیپ غربی دیده می‌شود. این گونه عمدتاً در زیست‌بوم معروف فین‌بوس (Fynbos) رشد می‌کند؛ منطقه‌ای که به تنوع بالای گیاهان آروماتیک و آتش‌دوست شهرت دارد. در طبیعت، این درختچه در شیب‌های ماسه‌سنگی، خاک‌های نسبتاً اسیدی و مناطق با زمستان‌های مرطوب و تابستان‌های خشک دیده می‌شود. فین‌بوس یکی از هات‌اسپات‌های تنوع زیستی جهان است و C. pulchellum بخشی از این غنای فلوریستیک به شمار می‌رود.

ویژگی‌های بوم‌شناختی و زیستگاهی

این گونه در زیستگاه بومی خود با آتش‌سوزی‌های دوره‌ای سازگار شده است؛ بسیاری از بذرهای آن پس از حریق بهتر جوانه می‌زنند یا فضای باز و نور بیشتر را بعد از آتش ترجیح می‌دهند. برگ‌های ریز و سوزنی‌شکل، همراه با غدد روغنی، به کاهش تعرق و تحمل بادهای تند ساحلی کمک می‌کنند. حضور گل‌های صورتی فراوان، منبع شهد مهمی برای حشرات گرده‌افشان محلی است. در زیست‌بوم فین‌بوس، این گونه در ترکیب با پروتئاها، اریکاها و سایر درختچه‌های کم‌ارتفاع، ساختار موزاییکی پوشش گیاهی را شکل می‌دهد.

تاریخچه معرفی و کاربردهای علمی

Coleonema pulchellum در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی از فلور کیپ توصیف و به باغ‌های گیاه‌شناسی معرفی شد. به‌دلیل عطر برگ‌ها و گل‌دهی طولانی، به‌سرعت در باغبانی زینتی جهان گسترش یافت. در پژوهش‌های فیتوشیمیایی، ترکیبات اسانسی برگ‌ها مورد مطالعه قرار گرفته و وجود مونوترپن‌ها و سایر ترکیبات معطر گزارش شده است. این گونه در برخی پروژه‌های احیای زیستگاه‌های فین‌بوس نیز به‌عنوان گونه بومی مقاوم به خشکی و باد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خصوصیات - معرفی

مشخصات کلی اندام‌های گیاه دیوسما صورتی

Coleonema pulchellum یا دیوسما صورتی، درختچه‌ای همیشه‌سبز و ظریف است که عادت رشدی آن بوته‌ای و متراکم می‌باشد. ارتفاع بوته معمولاً ۶۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر و گستردگی آن نزدیک به ۶۰ سانتی‌متر است. فرم کلی گیاه گرد تا کمی گنبدی است و ظاهری سبک و پَرمانند ایجاد می‌کند.

ساقه و شاخساره

ساقه‌ها باریک، منشعب و به رنگ سبز مایل به قهوه‌ای تا قهوه‌ای مایل به قرمز هستند. با افزایش سن، پوست ساقه کمی چوبی و خشن می‌شود. شاخه‌بندی ریز و متعدد است و شبکه‌ای متراکم از سرشاخه‌های نازک ایجاد می‌کند که به گیاه بافتی لطیف و پردار می‌بخشد.

برگ‌ها

برگ‌ها کوچک، خطی تا سوزنی‌شکل و معمولاً ۵ تا ۱۰ میلی‌متر طول دارند. رنگ برگ سبز روشن تا سبز متوسط است و سطح آن صاف و براق به‌نظر می‌رسد. برگ‌ها به‌صورت متقابل یا فراهم روی ساقه قرار گرفته و تراکم بالایی دارند. هنگام مالش برگ‌ها، بوی معطر و تند شبیه گیاهان معطر مدیترانه‌ای احساس می‌شود که ناشی از وجود غدد روغنی ریز در بافت برگ است.

گل‌ها

گل‌ها کوچک، ستاره‌ای‌شکل و با قطر حدود ۵ تا ۸ میلی‌متر هستند. هر گل معمولاً شامل پنج گلبرگ نازک با رنگ صورتی ملایم تا صورتی پررنگ است و گاهی در مرکز، سایه‌ای پررنگ‌تر دیده می‌شود. گل‌ها به‌صورت منفرد یا چندتایی در انتهای شاخه‌های نازک ظاهر می‌شوند و بوته را در فصل گل‌دهی به صورت ابری صورتی می‌پوشانند. پرچم‌ها زرد کم‌رنگ بوده و تضاد ظریفی با گلبرگ‌های صورتی ایجاد می‌کنند.

میوه و بذر

میوه‌ها کوچک، خشک و کپسولی‌شکل هستند و درون آن‌ها چند بذر ریز تیره‌رنگ تشکیل می‌شود. میوه از نظر زینتی اهمیت زیادی ندارد اما چرخه تولیدمثل جنسی گیاه را کامل می‌کند.

شرایط نگهداری دیوسما صورتی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های بسیار سبک و شنی با زهکشی عالی؛ فقیر از فسفر؛ pH اسیدی تا کمی اسیدی (حدود 5 تا 6.5)

نور و دما

دیوسما صورتی (Coleonema pulchellum) برای رشد مطلوب به نور فراوان نیاز دارد. قرارگیری در آفتاب کامل تا نیم‌سایه بهترین شرایط نوری برای این گیاه است. در مناطق بسیار گرم، تابش ملایم صبح و سایه‌ی بعدازظهر از سوختن برگ‌ها جلوگیری می‌کند. دمای مناسب رشد بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و گیاه تا حدود ۰ درجه را نیز به‌طور کوتاه‌مدت تحمل می‌کند. قرارگیری طولانی‌مدت در یخبندان می‌تواند به ریشه و شاخه‌های جوان آسیب بزند.

رطوبت و آبیاری

این گیاه به‌طور طبیعی به شرایط نسبتاً خشک عادت دارد و رطوبت نسبی متوسط تا کم را می‌پسندد. آبیاری باید منظم اما با حجم کم و با فاصله انجام شود تا خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود. آبیاری بیش‌ازحد باعث زردی برگ‌ها و پوسیدگی ریشه خواهد شد. در محیط‌های خیلی خشک، مه‌پاشی سبک روی برگ‌ها در روزهای گرم می‌تواند به شادابی گیاه کمک کند، اما نباید به خیس ماندن طولانی‌مدت شاخ‌وبرگ منجر شود.

خاک و تغذیه

بهترین خاک برای دیوسما صورتی خاکی سبک، با زهکشی عالی و کمی اسیدی تا خنثی است. ترکیبی از خاک باغچه سبک، خاک‌برگ و مقداری شن یا پرلیت، بستر مناسبی ایجاد می‌کند. ماندن آب در اطراف ریشه، مهم‌ترین عامل ضعف و بیماری گیاه است؛ بنابراین گلدان یا بستر باید حتماً دارای خروجی مناسب آب باشد. در فصل رشد (بهار و تابستان) می‌توان هر ۴ تا ۶ هفته یک‌بار از کود مایع متعادل با غلظت کم استفاده کرد تا رشد متراکم و گلدهی بهتر حفظ شود.

مکان کاشت و تهویه

این گیاه برای کاشت در باغچه‌های آفتابی، حاشیه‌ها و همچنین گلدان در بالکن یا تراس مناسب است. جریان هوای ملایم و تهویه مناسب، خطر بیماری‌های قارچی را کاهش می‌دهد. قرار دادن گلدان در مکانی با هوای آزاد، نور کافی و محافظت نسبی از بادهای بسیار سرد، شرایط ایده‌آل را برای رشد پایدار دیوسما صورتی فراهم می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

بورونیا لیمو انگشتی استرالیایی درخت فلاسک پودر اوگاندا پرتقال زینتی

  محسن شهاب الدین