معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - خربزه درختی

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1395/03/19
معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - خربزه درختی
خربزه درختی یا پاپایا (*Carica papaya*) گیاهی گرمسیری و سریع‌الرشد است که در دمای حدود 21 تا 32 درجهٔ سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد و به سرما و یخبندان بسیار حساس است. رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا و خاک سبک با زهکشی خوب را می‌پسندد و در نور کامل (آفتاب مستقیم) عملکرد بهتری دارد، هرچند در گرمای بسیار شدید از سایه‌روشن سود می‌برد. بومی نواحی گرمسیری قارهٔ آمریکا (به‌ویژه آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی) است و امروزه در بیشتر مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری کشت می‌شود. از نظر ظاهری، ساقه‌ای نرم و نسبتاً توخالی با قامت درختچه‌مانند دارد؛ برگ‌ها بزرگ، پنجه‌ای و عمیقاً برید‌ه‌برید‌ه‌اند و معمولاً در تاجِ بالایی گیاه تجمع می‌یابند. گل‌ها کوچک و معطر بوده و میوه‌ها بزرگ، گوشتی و بیضوی تا گلابی‌شکل هستند. نام رایج آن در ایران «پاپایا/خربزهٔ درختی» و در جهان عمدتاً “Papaya” (انگلیسی) است. این گیاه به‌دلیل وجود آنزیم «پاپائین» در صنعت غذایی و دارویی شهرت دارد (از جمله در نرم‌کننده‌های گوشت و برخی فرآورده‌های آنزیمی).

Nargil_Carica papaya
نام علمي
Carica papaya
نام لاتين
Papaya
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

دانستنیهای علمی : خربزه درختی یک درخت گرمسیری بوده و بطور وسیعی کشت می گردد. پاپایا نام کوهی در آمریکای جنوبی است که نام این میوه به همین علت می باشد. در مناطق شرقی آمریکای جنوبی به این میوه pawpaw می گویند. نباید با گیاه Chaenomeles speciosa یا Pseudocydonia chinensis اشتباه شود چراکه با آنها شباهت داشته و نام آنها muguaمی باشد. پاپایا به علت طعم ملایم و مطبوع که شبیه به مزه طالبی گرمک با عطر مخصوص به خود و همچنین به دلیل سهولت کاشت و زود به میوه نشستن و میوه دهی در سراسر سال مورد توجه می باشد.د به طوری که سالانه بیش ار 3 میلیون تن از این محصول در سراسر دنیا تولید می شود.

خربزه درختی - پاپایا

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه خربزه درختی - پاپایا
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  خربزه درختی - پاپایا
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  خربزه درختی - پاپایا
گرم و مرطوب
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  خربزه درختی - پاپایا
غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب

خصوصیات ظاهری : درختان پاپایا به سه گروه درختان نر، درختان ماده و درختان دوجنسی تقسیم بندی می شوند. درختان نر فقط گرده تولید کرده و میوه ای تولید نمی کنند. درختان ماده بدون گرده افشانی میوه های کوچک و غیر خوراکی تولید می کنند. درختان دوجنسی می تواند خود گرده افشانی کند چراکه گلها هم دارای پرچم و هم دارای تخمدان هستند. اکثر رقم های تجاری خربزه درختی از نوع دوجنسی هستند. ،همیشه سبز ،دو لپه که به صورت یک تنه با چوبی نرم به ارتفاع یک تا 10 متر رشد می نماید. این گیاه چند ساله است و ممکن است تا 20 سال سال باقی بماند ولی عمر اقتصادی آن بیشتر از سه سال نمی باشد. پاپایا دارای سیستم ریشه سطحی است. ساقه ساده ،کلفت و اسفنجی بوده و بدون انشعاب می باشد. گاهی هم انشعاباتی بر روی ساقه به وجود می آید. برگ های گیاه به صورا انتهایی در بالای ساقه به وجود می آیند. برگ ها دارای دمبرگ بلندی هستند. این گیاه فرازگرا است و می توان آن را در مرحله بلوغ کامل برداشت و در انبار نگهداری کرد و یا به نقاط دوردست فرستاد. میوه رسیده دارای پوستی نازک است. بذر پاپایا سیاه رنگ بوده و به تعداد زیاد روی جدار تخمدان یا گوشت میوه قرار گرفته است. ماده ای شفاف و کمی ترش اطراف بذر را پوشانده است که در موقع کاشت بذر باید این ماده را از بین برد تا بذر جوانه بزند.

خواص درمانی و کاربردهای صنعتی: میوه ها، برگ ها، و حتی شیره ی آن دارویی بوده و استفاده دارویی دارد. پاپاین یک ترکیب اصلی شیره و میوه خربزه درختی بوده که با جوشاندن و عصاره گیری و آبگیری آن در صنعت استفاده می شود. خربزه درختی منبعی غنی از آنتی اکسیدانهایی مانند کاروتن، ویتامین C، فلانووئید، ویتامینهایB، فولات و اسید پانتوتنیک و همچنین مواد معدنی نظیر پتاسیم، منیزیم و فیبر می باشد. از ابتلاء به سرطان روده جلوگیری می نماید. بعلاوه پاپایا حاوی، پاپین، آنزیمی برای هضم، درمان آسیب هایی که در ورزش بوجود می آید و آلرژی می باشد. حفاظت در مقابل بیماریهای قلبی، تقویت دستگاه گوارش ، تاثیرات ضد التهابی و حفاظت از سیستم ایمنی از دیگر خواص این میوه با ارزش می باشد.

Papaya

شرایط محیط رشد

شرایط محیط رشد: خربزه درختی به یخبندان حساس بوده و بهترین رشد را در شرایط نیمه استوایی دارد. بهترین خاک ها برای این گیاه خاک های غنی و هوموسی بوده که تقریبا مرطوب باشند به شرطی که از زهکشی خوبی بررخوردار باشند. خاک های ارگانیک و آلی لومی را در آفتاب کامل نیز می پسندد. میوه ها نیز در شرایط آفتاب کامل رشد و نو بهینه داشته و اگر درختان برای تولید میوه کاشته نشده باشند، یعنب حالت تزئینی داشته باشند می توانند شرایط نیمه سایه را تحمل کنند. چون ریشه آن سطحی است به خاک های عمیق نیاز ندارد. وقتی که گیاه تحت شرایط غرقابی قرار گیرد ،برگ هایش زرد شده و میوه ها ریزش می کنند. خربزه درختی برای رشد و نمو به هوایی گرم و مرطوب نیاز دارد. دمای زیر 10 درجه سانتیگراد باعث کاهش رشد درخت و میوه می شود. دمای زیر دو درجه باعث از بین رفتن گیاه می شود. ازدیگر عوامل مؤثر بر رشد پاپایا بادهای شدید است که خسارت های زیادی به این گیاه وارد می سازد. این گیاه به کمبود کلسیم بسیار حساس است.

Carica papaya

مقابله به آفات خربزه درختی - پاپایا


آفات مهم پاپایا

از آفات کلیدی مگس‌های میوه (ایجاد لکه و پوسیدگی در میوه)، شته‌ها و سفیدبالک‌ها (مکیدن شیره و انتقال ویروس‌ها) و کنه‌های تارتن (زردی و لکه‌دار شدن برگ) هستند. پایش هفتگی و نصب تله‌های زرد چسبنده و تله‌های فرمونی/طعمه‌ای برای مگس میوه، پایه مدیریت است.

برای کنترل، بهداشت باغ (جمع‌آوری و دفن/امحای میوه‌های آلوده)، کیسه‌گذاری میوه‌ها، هرس برای بهبود تهویه، و کنترل علف‌های هرز توصیه می‌شود. در طغیان آفات مکنده، استفاده از صابون‌های حشره‌کش یا روغن‌های معدنی و در صورت ضرورت، سموم کم‌خطر با تناوب ماده مؤثره انجام شود.


بیماری‌های قارچی و باکتریایی

آنتراکنوز و پوسیدگی‌های میوه در رطوبت بالا تشدید می‌شوند؛ علائم شامل لکه‌های تیره و نرم شدن بافت است. سفیدک پودری نیز پوشش سفید روی برگ ایجاد می‌کند. پیشگیری با کاهش رطوبت شاخساره، آبیاری قطره‌ای، حذف اندام‌های آلوده و ضدعفونی ابزار مؤثر است.


بیماری‌های ویروسی و مقابله

ویروس لکه‌حلقه‌ای پاپایا (PRSV) موجب موزاییک، بدشکلی برگ و کاهش شدید محصول می‌شود و عمدتاً توسط شته‌ها منتقل می‌گردد. بوته‌های آلوده باید سریع حذف و نابود شوند. استفاده از نهال سالم، توری ضدحشره در نهالستان، مدیریت شته‌ها، و کاشت ارقام متحمل/مقاوم راهبردهای اصلی هستند.

خربزه درختی - پاپایا

نحوه تکثیر خربزه درختی - پاپایا

نحوه تکثیر گیاه: به طور معمول خربزه درختی را به وسیله بذر تکثیر می نمایند. از آنجائیکه بذرها در اثر دگرگشنی به وجود می آیند ،گیاه حاصل از آنها گوناگونی زیادی از خود نشان می دهند. به همین خاطر برای تکثیر لازم است از بذرهایی استفاده شود که دارای هویت مشخصی باشند. برای این کار باید بذر را از میوه های کاملاً رسیده خارج نمود و در آفتاب خشک کرد و برای مدتی در دمای 10 درجه سانتیگراد نگهداری نمود. بهترین زمان برای کاشت بذر در نیمه های خرداد می باشد. بذرها را در خزانه در عمق یک سانتی متری می کارند و خزانه را صبح و عصر آب پاشی می کنند. بذرها پس از 15 تا20 روز جوانه می زنند. وقتی دانه نهال ها 60 روزه شدند ،آنها را در محل اصلی بر حسب نوع واریته به فاصله یک تا سه متر نشاء می کنند. بعد از کاشت برای رشد هرچه بهتر آبیاری ها 7 تا 10 روز یکبار الزامی است. از آنجایی که این گیاه رشد سریعی داشته و میزان محصول بالایی دارد مواد غذایی زیادی را از خاک خارج می کند. پس تغذیه گیاه با مقدار کافی مواد معدنی آلی در افزایش رشد و عملکرد مؤثر خواهد بود. ازدیاد خربزه درختی به وسیله قلمه های ساقه هم امکان پذیر است. ولی از آنجاییکه این گیاه به ندرت ساقه فرعی می دهد این کار تنها با قطع گیاه امکان پذیر خواهد بود.

Papaya

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس پاپایا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره پاپایا و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.71 از ۵، بر اساس 35 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید