این مقاله به معرفی و ارزیابی راهبردهای کمهزینه و کارآمد برای پرورش سبزیجات در شرایط اقلیمی سرد و دستیابی به باغ چهار فصل میپردازد. ابتدا چالشهای کشت گونههای گرمادوست در دماهای نزدیک صفر درجه سانتیگراد تشریح شده و سپس نقش سازهها و پوششهای حفاظتی در افزایش طول فصل رشد بررسی میشود. روشهای اصلی شامل گلخانه، کلد فریم، روکشهای ردیفی شناور، کلاچ، تونلهای بالا و تونلهای پایین است که هر یک از نظر ساختار، کارکرد و مزایا توصیف میگردند. در ادامه، نکاتی درباره برنامهریزی کاشت، شناخت اقلیم، شروع زودهنگام بذر، کاشت پیدرپی، مدیریت خاک و انتخاب گیاهان مقاوم به سرما ارائه میشود. این راهنما نشان میدهد ترکیب صحیح این روشها میتواند تولید پایدار و مداوم سبزیجات تازه را در تمام سال ممکن سازد.
پرورش سبزیجات تازه در تمام طول سال و داشتن برداشت مداوم از باغ، رؤیای بسیاری از صاحبان خانه است. کاشت و نگهداری باغ سبزی در زمستان میتواند چالشبرانگیز باشد، اما غیرممکن نیست. محصولاتی که دوستدار هوای گرم هستند مانند گوجهفرنگی، خیار، فلفل، کدو سبز تابستانی، بادمجان و ریحان وقتی دما به حدود ۳۰ درجه فارنهایت (نزدیک صفر درجه سانتیگراد) میرسد، عملکرد خوبی ندارند. این سبزیجات اگر با یخزدگی صبحگاهی زودرس تماس پیدا کنند، بهشدت آسیب میبینند.
باغبانی در تمام طول سال در اقلیمهای سرد تنها در صورتی ممکن است که در گلخانهای با نور، سیستمهای گرمایش/سرمایش و امکانات کامل کشت انجام شود. با این حال، چندین روش کمهزینهتر برای افزایش طول فصل رشد نیز وجود دارد؛ از جمله استفاده از روکش ردیفی، کلد فریم (جعبه سرد)، کلاچ، تونلهای پایین و تونلهای بالا. با این سازهها میتوانید از محصولات خود محافظت کنید و بدون متوقف کردن باغ هنگام یخزدگی، برداشت را ادامه دهید.
اگر میخواهید یک باغبان چهار فصل باشید، این راهنما به شما آموزش میدهد چگونه در تمام طول سال محصول برداشت کنید و همیشه غذای تازه روی میز داشته باشید.
افزایش طول فصل رشد با روشهای توسعه فصل
گلخانهها
گلخانهها سازههایی برای کشت هستند که در آنها میتوان دما، رطوبت، میزان نور و جریان هوا را کنترل کرد تا شرایط رشد گیاه در تمام طول سال حفظ شود. این کار با استفاده از سیستمهای تهویه، نور مکمل، برق، گاز و سرمایش تبخیری انجام میشود. گلخانهها سازههای دائمی هستند و محیطی کنترلشده برای رشد مداوم و مطلوب گیاهان فراهم میکنند.
با داشتن یک سازه باکیفیت و مراقبت درست، سبزیجات گلخانهای میتوانند محصولاتی پربارتر از کشت در فضای باز تولید کنند.
در بیشتر اقلیمها میتوانید این محصولات را در طول سال در گلخانه بکارید:
کاشت بهاره: پیاز، نخود، کاهو
اواسط بهار: گوجهفرنگی، خیار، کدو، ریحان، فلفل
فصل رشد تابستانه: گوجهفرنگی، کدو، فلفل، لوبیا، خیار، سیبزمینی، هویج
فصل رشد زمستانه: سبزیجات مقاوم و متحمل به سرما مانند کلمبرگی (کِیل)، کلمبروکسل، چغندر، هویج، برگچغندر سوئیسی، شلغمِ زرد (پارسنیپ)، سبزیها و گیاهان معطر
کلد فریم (جعبه سرد)
کلد فریمها جعبههای چوبی بدون کف هستند که در ارتفاع کم روی زمین و روی گیاهان قرار میگیرند تا از آنها در برابر آبوهوای خشن محافظت کنند. سقف آنها شفاف و معمولاً از شیشه یا پلکسیگلاس ساخته میشود تا نور خورشید را عبور دهد و معمولاً لولایی برای دسترسی دارند. در روزهای آفتابی باید افزایش دمای داخل جعبه در طول روز کنترل شود. این سازهها از گیاهان در برابر بادهای شدید و سرما محافظت میکنند.
باغبانان از کلد فریم برای طولانیتر کردن فصل باغبانی در پاییز، جهت محافظت از محصولات برای چند هفته بیشتر، و در بهار برای شروع زودتر کاشت بذر استفاده میکنند. همچنین میتوان از آنها برای سازگار کردن تدریجی نشاها با هوای بیرون (سخت کردن نشا) بهره برد. بخش پایینتر جعبه بهتر است رو به جنوب قرار گیرد تا نفوذ نور خورشید به حداکثر برسد و سایهها کاهش پیدا کند.
ساختن یک کلد فریم یک پروژه ساده «خودت انجام بده» است. میتوانید یک جعبه چوبی بدون کف بسازید، روی آن شیشه یا پلاستیک شفاف قرار دهید و آن را در محلی آفتابگیر در باغ بگذارید. کلد فریمها را میتوان با چوب، پلاستیک، آجر یا بتن و با پوشش شیشه شفاف ساخت.
روکشهای ردیفی شناور
روکش ردیفی شناور پارچهای سفید و سبکوزن است که در ضخامتهای مختلف عرضه میشود. این «پتوهای یخزدگی» برای پوشاندن گیاهان در زمان خطر سرما و یخزدگی بهکار میروند. روکشهای ردیفی بافتی شبیه گاز استریل دارند و طوری طراحی شدهاند که نور خورشید، آب و نور کافی را به سطح گیاه برسانند، در عین حال حشرات و یخزدگی را خارج نگه دارند.
کافی است این پارچه را روی گیاهان پهن کنید، مانند یک پتو آنها را بپوشانید و لبهها را با سنگ، آجر، تخته یا میخهای مخصوص محوطهسازی ثابت کنید. وقتی هوا خیلی سرد میشود، میتوانید دو یا سه لایه روکش برای محافظت بیشتر استفاده کنید. روکشهای ردیفی شناور را همچنین میتوان روی فریمهایی از چوب، پلاستیک، فلز یا فایبرگلاس قرار داد.
کلاچها
کلاچها پوششهای زنگولهایشکل از جنس شیشه یا پلاستیک هستند که روی تکتک گیاهان قرار میگیرند تا از آنها در برابر سرما و حشرات محافظت کنند. این پوششها مانند گلخانههای کوچک عمل میکنند؛ نور خورشید را به دام میاندازند، خاک را گرم میکنند، رطوبت را در داخل نگه میدارند و گیاهان را از یخزدگی در امان نگه میدارند. در ابتدا کلاچها از شیشه ساخته میشدند، اما مدلهای امروزی اغلب پلاستیکی یا کاغذی هستند. گرما میتواند خیلی سریع در داخل کلاچ تجمع پیدا کند، بنابراین در روزهای گرم حتماً آنها را بردارید، وگرنه ممکن است محصول خود را «بپزید».
تونلهای بالا
پس از گلخانه، تونلهای بالا محبوبترین سازههایی هستند که باغبانان حیاطپشتی و تولیدکنندگان تجاری برای افزایش طول فصل رشد از آنها استفاده میکنند. تونلهای بالا سازههایی نیمهدائمی، بلند و پوشیده از پلاستیک هستند. ارتفاع آنها برای راه رفتن در داخلشان کافی است و میتوانند ماشینآلات کوچک مانند تراکتورهای ریز و تیلرهای پشتسرهم را در خود جای دهند. این تونلها دارای در و دریچههایی برای ورود و تهویه هوا هستند و نسبت به سایر روشها، بیشتر فصل رشد را توسعه میدهند.
در هنگام کاشت سبزیجات گرمادوست، این سازهها میتوانند بدون اقدامات اضافه، حدود یک ماه به فصل رشد در اوایل بهار و پاییز اضافه کنند.
برخی باغبانان همچنین سبزیجات خنکادوست را در تونلهای بالا کشت میکنند. آنها با ترکیب سایر روشها، مثل استفاده از تونل پایین یا روکش ردیفی در داخل تونل بالا، دمای شبانه اطراف محصول را بیشتر افزایش میدهند. برخی محصولات خنکادوست که میتوانند دماهای پایین و کاهش نور خورشید را تحمل کنند، شامل کاهو، بوکچوی، اسفناج و سایر سبزیهای برگی هستند.
تونلهای پایین
تونلهای پایین یک گام بالاتر از روکشهای ردیفی هستند که بر روی خاک و روی محصولات قرار میگیرند. این سازهها حدود ۱٫۲ متر ارتفاع و ۱ تا حدود ۲ متر عرض دارند. تونلهای پایین راهکاری کمهزینه برای افزایش طول فصل رشد و محافظت از گیاهان در برابر سرما و برف هستند، که بهویژه برای محصولات با ارزش بالا بسیار مهم است. تونلهای پایین از قوسهایی تشکیل میشوند که روی گیاهان خم شده و نصب میشوند تا روکش ردیفی را حدود ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر بالاتر از سطح گیاه نگه دارند.
قوسهای تونل از میلگرد فلزی، لوله PVC یا لوله فلزی برق ساخته میشوند. این قوسها مانع تماس روکش با گیاهان میشوند و از انتقال هوای سرد به برگها جلوگیری میکنند. این تونلها گرمای بیشتری برای گیاهان فراهم کرده و از آنها در برابر یخزدگی محافظت میکنند. در طول روزهای گرم، ابتدا سرِ تونلها را باز کنید و پیش از عصر دوباره ببندید. میتوانید قوسهای آماده نصب بخرید یا خودتان با خم کردن لوله PVC یا لوله فلزی آنها را بسازید.
نکاتی برای داشتن باغ چهار فصل
کلید داشتن یک باغ سبزیجات پربار در تمام طول سال این است که بدانید چه چیزی بکارید، چه زمانی بکارید و چگونه در زمستان از کاشت خود محافظت کنید. برای ایجاد باغی پایدار و شکوفا در تمام فصول، این نکات تخصصی را دنبال کنید.
باغ خود را با دقت برنامهریزی کنید
برخی از باغبانان از هر گونه برنامهریزی پیش از شروع باغداری خوششان نمیآید و برخی دیگر «بیش از حد برنامهریز» هستند. بهتر است تعادلی میان این دو رویکرد پیدا کنید و برای داشتن نتایج رضایتبخش، یک طرح برای باغ چهار فصل خود تهیه کنید. تجربه هر باغبان منحصربهفرد است، زیرا اقلیم، میزان نور، نوع خاک، بارش باران و دیگر عوامل در هر باغ متفاوت است. در طرح خود حتماً بخشی برای باغ زمستانی در نظر بگیرید تا بتوانید در تمام سال برداشت داشته باشید. باغهای زمستانی دو جزء بسیار مهم دارند: محصولات مقاوم به سرما و مواد محافظ در برابر آبوهوای خشن.
اقلیم خود را بشناسید
هنگامی که در سازههای توسعهدهنده فصل کشت میکنید، باید الگوهای آبوهوایی منطقه، تاریخهای تقریبی اولین و آخرین یخبندان، حداقل و حداکثر دمای روزانه و مدت و شدت سردترین دوره سال را بدانید. اگر در باغ شما بخشی با زهکشی نامناسب هوای سرد وجود دارد، از قرار دادن سازهها در آن نقاط خودداری کنید. این نواحی شامل مکانهایی هستند که میان ساختمانها محصور شدهاند یا پاییندست تپه که مانع جریان هوا میشوند. هوای سرد سنگینتر است و این مناطق همیشه از نقاط مرتفعتر سردتر خواهند بود.
زودتر شروع کنید
گلخانهها، تونلها و کلد فریمها برای شروع زودهنگام بذرها، بهویژه در مناطقی با فصل رشد کوتاه، ایدهآل هستند. بسیاری از سبزیهای سالادی اندکی پس از کاشت بهاره آماده برداشتاند، اما سبزیجاتی مانند پیاز، برگچغندر و کلم زمان بیشتری برای استقرار نیاز دارند. بنابراین توصیه میکنیم بذرها را زیر پوشش (در محیط محافظتشده) شروع کنید تا برداشت زودتری داشته باشید. نشاها را میتوان در داخل خانه زیر نور مصنوعی پرورش داد و پس از یک تا دو ماه به فضاهای محافظتشده در بیرون منتقل کرد.
کاشت پیدرپی (کاشت متوالی)
وقتی اولین سری محصول فصل تمام شد، زیاد منتظر نمانید؛ بلافاصله یک کشت پیدرپی انجام دهید. از اواسط تابستان، کشتهای پیدرپی میتواند شامل محصولاتی باشد که در پاییز و زمستان میرسند و همچنین محصولاتی که برای نگهداری و انبار مناسباند، مانند هویج. همچنین میتوانید محصولات زودرس و پرمصرف مانند لوبیای بوتهای و رازیانهپیازی بکارید که پیش از اولین یخبندان آماده برداشت خواهند شد.
با خاک سالم شروع کنید
خاک سالم و غنی از مواد غذایی، اساس یک باغ چهار فصل موفق است. خاک باغ خود را آزمایش کنید تا pH، نوع خاک و مواد غذاییِ کمبوددار آن مشخص شود. پس از انجام آزمایش، میفهمید خاک شما شنی است یا رسی، اسیدی است یا قلیایی، و سپس میتوانید با افزودن اصلاحکنندههای خاک، آن را تنظیم کنید. برای بهبود سلامت خاک، مواد آلی مانند کمپوست، پوسته تخممرغ خرد شده، تفاله قهوه، مالچ و موارد دیگر را اضافه کنید. مهمتر از همه، پیش از فرا رسیدن زمستان، رطوبت خاک و گیاهان خود را در حد مناسب حفظ کنید.
پیش از رسیدن هوای یخبندان، گیاهان خود را با آبیاری قطرهای بهخوبی آبیاری کنید. این کار یکی از مراحل حیاتی در آمادهسازی باغ برای زمستان است.
سبزیجات مناسب را انتخاب کنید
مهمترین بخش کاشت در تمام سال، انتخاب این است که چه محصولاتی بکارید. توصیه ما این است که آنچه را دوست دارید، بکارید؛ هیچ چیز با خوردن غذای مورد علاقهتان که از باغ خودتان برداشت شده قابل مقایسه نیست. برای یک باغ چهار فصل، محصولاتی بکارید که بهخوبی انبار میشوند و میتوانند وارد زمستان شوند. این محصولات شامل لوبیا، سیبزمینی، ریشهایها، غلات و کدوهای زمستانه هستند. علاوه بر این، ریشهایها و سبزیهای برگی در برابر دماهای یخبندان مقاومتر از بسیاری از سبزیجات یکساله دیگرند.
جمعبندی
باغبانی در تمام طول سال با انتخاب محصولات مقاوم به سرما و محافظت از آنها به کمک روشهای گوناگون امکانپذیر است. یک گلخانه حیاطپشتی و تونلها، دروازه ورود به باغبانی چهار فصل هستند. این سازههای توسعهدهنده فصل به شما اجازه میدهند در هر زمانی از سال سبزیجات، سبزیهای معطر و حتی میوه برداشت کنید. همه این سازهها از گیاهان شما در برابر شرایط سخت آبوهوایی محافظت میکنند، برداشت را طولانیتر میسازند و در مقایسه با کشت در فضای باز، محصولاتی با کیفیت بهتر تولید میکنند.
در نهایت، به یاد داشته باشید که یک باغ پربار چهار فصل نیازمند برنامهریزی دقیق است. پس برداشت سالانه خود را برنامهریزی کنید، محصولات مناسب برای کشت را انتخاب کنید و از یک یا ترکیبی از این روشها استفاده کنید تا در تمام سال سبزیجات تازه روی میز داشته باشید.
DripWorks روکشهای ردیفی، گلخانهها و تونلهای بالای باکیفیتی برای باغها و مزارع ارائه میدهد تا فصل رشد شما را طولانیتر کرده و میزان برداشت را افزایش دهد. از سبزیجات و گلهای بریده گرفته تا شاهدانه، میتوانید تقریباً هر چیزی را در این سازهها پرورش دهید. ما همچنین مجموعهای از کیتهای آبیاری قطرهای آماده نصب برای آبیاری گیاهان گلخانهای ارائه میکنیم.
dripworks.com