خبرگزاري آريا- ملين ها مي توانند باعث بهبودي و پيشگيري از يبوست شوند ولي همه آنها براي استفاده طولاني مدت مناسب نيستند. استفاده بيش از حد ملين ها مي تواند منجر به وابستگي و كاهش عملكرد روده شود.
اگر شما تا كنون ناراحتي ناشي از يبوست را تجربه كرده باشيد (احتمالاً در حين مسافرت يا بعد از تغيير رژيم غذايي) ممكن است يه فكر استفاده از ملين ها افتاده باشيد. ملين ها موادي هستند كه از راه دهان(ملين هاي خوراكي) يا از طريق ركتوم(بصورت شياف) باعث بهبودي و پيشگيري از يبوست مي شوند. شما مي توانيد ملين هاي خوراكي را به طرق مختلف نظير : مايعات، قرص ها، آدامس ها يا پودرهايي كه در آب حل مي شوند مصرف كنيد و يا مي توانيد ملين هاي ركتال را به شكل شياف يا تنقيه بكار بريد.
گياهن دارويي ملين
براي رفع يبوست نبايد از مسهل استفاده کرد
حتي از قرص هاي گياهي مانند برگ سنا نيز نبايد به طور مداوم استفاده کرد بلکه بايد از داروها و خوراکي هاي ملين مانند آلو بخارا، تمرهندي، خاکشير با آب گرم يا اسفرزه استفاده کرد
.
تفاوت داروي ملين و مسهل
داروهاي ملين در سطح روده ها عمل مي کند و باعث رفع يبوست مي شود.وي با اشاره به اين که بعضي به اشتباه براي رفع يبوستخاکشير را با آب سرد ميل مي کنند، مي افزايد: مصرف اين نوشيدني سرد براي رفع يبوست تاثير معکوس دارد. در واقع بايد براي رفع يبوست خاکشير را با آب ولرم مصرف کرد
.
مسهل ها را داروهاي قوي
هستند
که روي اعضا و جوارح بدن تاثير مي گذارد و مصرف آن زماني مفيد است که بدن نياز به پاکسازي داشته باشد. به عنوان مثال اگر در مغز فردي ماده بلغمي تجمع پيدا کرده باشد بايد ابتدا با داروي ممزج آن ماده بلغمي را آماده دفع کرد و سپس با مصرف مسهل مناسب تخليه و از طريق روده ها دفع شود. بنابراين سطح عملکرد مسهل تنها روده نيست بلکه روي مغز يا مفاصل، قلب يا کبد هم تاثير مي گذارد. بنابراين نبايد به هيچ عنوان به جاي ملين از آن استفاده کرد
.
ويژگي ملين ها
اين است که مي توان آن را براي همه افراد از جمله کودکان، افراد مسن و حتي زنان باردار به کار برد؛ به عنوان مثال ملين گل قند ترکيب گل محمدي و عسل است و در آفتاب تهيه مي شود يا براي افراد گرم مزاج مي توان از آلو يا اسفرزه استفاده کرد اما مسهل ها را نمي توان به راحتي براي همه افراد از جمله زنان باردار يا کودکان و افراد مسن به کار برد.
هميشه متخصصان تغذيه توصيه ميکنند که همراه غذا از ميوه و سبزيجات استفاده کنيد تا با افزايش حرکات دودي روده، دفع راحتتري داشته و دچار يبوست و هموروييد (بواسير) ناشي از آن نشويد.
اما خيلي ها مي گويند که ما با وجود مصرف خوراکي هاي فيبردار بازهم دچار يبوست مي شويم؟ بعضي ها هم مي پرسند در ميان ميوه و سبزيجات کدام يک ملين تر است و اين که مي گويند مواد غذايي، حاوي دو نوع فيبر محلول يا نامحلول هستند، هر کدام از اين فيبرها چه نقشي در بدن و لينت مزاج دارد و کدام خوراکي ها، حاوي فيبر محلول و کدام يک حاوي فيبر نامحلول اند؟
کدام غذاها بدون فيبرند؟
قبل از آن که انواعي از ميوه و سبزي هاي فيبردار و ملين را معرفي کنيم، بهتر است با فيبر و خوراکي هاي بدون فيبر آشنا شويد
.
فيبرها ديواره سلولي گياهان و مهم ترين عامل لينت مزاج هستند
؛ يعني اگر شما صبح تخم مرغ، ظهر چلوماهي و شب يک تکه گوشت کبابي بخوريد، با آن که غذاي شما تا حدودي حجيم بوده است، اما چون در کنار اين غذاها از سالاد، ميوه و سبزي هاي غني از فيبر به اندازه مورد نياز استفاده نکرده ايد، نبايد انتظار اجابت مزاج داشته باشيد
.
خوب است بدانيد انواع گوشت، مرغ، ماهي، تخم مرغ، فرآورده هاي لبني، قند و چربي ها فيبر ندارد و تقريبا به طور کامل جذب بدن شده و توليد مدفوع نمي کند، اما اگر بدانيد که مصرف نکردن مواد فيبري موجب ماندگاري سموم حاصل از تجزيه اين مواد غذايي در بدن مي شود و مي تواند قند، چربي و فشار خونتان را بالا ببرد و فشار مضاعفي را به کبد و کليه وارد کند، بدون شک مصرف خوراکي هاي فيبري را همچون فرآورده هاي لبني در برنامه غذايي روزانه تان مي گنجانديد
.
کدام فيبر، لينت مزاج بهتري دارد؟
حال شايد اين پرسش مطرح شود مگر فيبرها چه عملکردي دارند که مي توانند جلوي اين همه مشکل را بگيرند؟ لازم است بدانيد فيبرها دو نوع محلول و نامحلول دارند و تفاوتشان در اين است که فيبرهاي نامحلول در برابر آنزيم هاي دستگاه گوارش انسان مقاوم بوده و تجزيه نمي شود، اما فيبرهاي محلول در دستگاه گوارش تخمير و تا حدودي جذب مي شود
.
فيبرهاي محلول، در آب حل و با ايجاد ژل، سرعت عبور غذا را کاهش داده و بازده جذب مواد مغذي همچون
کلسيم
، روي، آهن و منيزيم را افزايش مي دهد، ضمن اين که به آنتي اکسيدان غلات، ميوه و سبزي ها نيز چسبيده و مانع از بين رفتن آنها در طول دستگاه گوارش مي شود. اين فيبرها، کلسترول غذاهاي دريافتي را احاطه و قدرت جذب آن را کاهش داده و با اين عمل موجب کاهش جذب چربي و کاهش بيماري هاي قلبي ـ عروقي مي شود و با مکانيسمي خاص باعث حساس تر شدن گيرندگان انسولين شده و با اين عمل موجب ثبات قندخون و کنترل ديابت مي شود
.
غذاهاي غني از اين فيبر اگر نشاسته اي هم باشد همچون بسياري از نان هاي غلات و برنج قهوه اي غذاي پيشگيري کننده از ديابت محسوب مي شود و با کمک به دفع سديم از افزايش فشار خون جلوگيري مي کند. اين فيبر بيشتر در جو، جوي دو سر، انواع حبوبات، سيب، پرتقال و هويج وجود دارد
.
اما فيبرهاي نامحلول در آب حل نمي شود، ولي آب را همچون اسفنج جذب و باعث افزايش حجم و نرمي مدفوع مي شود و با ايجاد گاز سبب تحريک عملکرد تخليه و لينت مزاج مي شود. اين فيبرها با سرعت بخشيدن به عبور مدفوع در روده بزرگ زمان تماس ترکيبات سمي و سرطان زا را کاهش داده و از غليظ شدن مواد سرطان زا در مجراي گوارشي جلوگيري مي کند
.
همچنين اين فيبر مي تواند ميزان استروژن خون را کاهش داده و سبب کاهش احتمال بروز سرطان سينه شود. در نتيجه مصرف مواد غذايي حاوي فيبرهاي نامحلول براي افرادي که به يبوست دچارند و مستعد ابتلا به سرطان هاي گوارشي اند بسيار مناسب است. اين فيبر بيشتر در سبوس گندم و برنج، انواع سبزي ها، سويا و حتي برخي مغزهاي خام وجود دارد
.
کم فيبرترين و پرفيبرترين خوراکي ها
در ميان سبزي ها و ميوه ها و ديگر مواد غذايي آنهايي که فيبر محلول و نامحلول زيادتري دارد جو، لوبيا، نخود، ذرت، خرما، اسفناج، گلابي و کلم بروکلي، آنهايي که فيبر متوسطي دارد سبزي خوردن، کرفس، برگ مو، هويج، سيب و پرتقال و آنهايي که فيبر کمتري دارد، انواع آبميوه هاي صنعتي و خانگي، انگور، انواع کمپوت ها و ميوه هاي بدون پوست است
.
اين را هم بدانيد بيشتر ميوه هايي که طبع سردي دارند به شرط آن که بخوبي رسيده باشند ملين هستند بيشتر ميوه هاي تابستاني همچونگلابي، آلبالو، گيلاس، هندوانه، کيوي، زردآلو و بخصوص آلو از اين جمله اند
.
شير هم فيبر دارد؟
اما سوالي که اغلب پرسيده مي شود اين که براي رفع يبوست، شير گرم بنوشيم يا شير سرد؟ مگر شير فيبر دارد که براي لينت مزاج توصيه شده است؟ در اين خصوص بايد بگوييم شير حاوي فيبر نيست و عاملي که موجب مي شود تا با خوردن شير سيستم گوارشي مان به هم بريزد و دچار اسهال يا لينت مزاج شويم همان کمبود آنزيم لاکتاز است
.
وقتي بدن اين آنزيم را نداشته باشد نمي تواند قند لاکتوز شير را تجزيه کند، در نتيجه چون شير بخوبي هضم و جذب نمي شود بدن، کم طاقت شده و دچار بيرون روي مکرر يا اسهال مي شويم، اما بهتر است بدانيد نوشيدن يک يا دو ليوان شير سرد قبل از صرف صبحانه بخصوص براي خانم هاي باردار مي تواند ملين باشد. البته در تعدادي افراد هم شير گرم موجب لينت مزاج مي شود. در نتيجه افراد با توجه به تجربيات گذشته شان مي توانند از اين نوشيدني براي دفع بهتر کمک بگيرند
.
نکاتي که حتما بايد بدانيد
-
مصرف آب فراوان در کنار سبزي هاي تازه مي تواند کمک چشمگيري به رفع يبوست کند
.
-
فريزکردن، خشک کردن يا پختن ميوه ها و سبزيجات باعث از بين رفتن فيبر نمي شود
.
-
فيبرها هم درصدي کالري دارند، اما ميزان انرژي زايي آنها از درشت مغذي ها بسيار کمتر است و ميزان مصرف غذاهاي فيبري در کودکان بايد کمتر از بزرگسالان باشد
.
-
به آنهايي که با مصرف مواد غذايي پرفيبر دچار دل درد و نفخ مي شوند يا بتازگي تصميم گرفته اند تا اين غذاها را به طور مستمر وارد برنامه غذايي شان کنند، توصيه مي کنيم اين گروه را در حجم زياد و در يک وعده نخورند و بتدريج در برنامه غذايي شان بگنجانند
.
-
در ميان انواع نان، نان سنگک و نان هاي جو و چاودار بيشترين فيبر را دارد و بهتر است برنج سفيد را با برنج قهوه اي مخلوط و همراه سبزي، لوبيا سبز، عدس، کشمش و ماش طبخ و ميل کنيد
.
-
سالاد را با آبليمو و روغن زيتون سرو کنيد و از مصرف داروهاي شيميايي و گياهي ملين و مسهل جدا اجتناب کنيد، چرا که اين داروها پس از مدتي بي اثر شده و با بي حس کردن اعصاب دستگاه گوارش از دفعات و ميزان حرکات دودي روده براي جلو راندن و تخليه مواد زايد مي کاهد
.
-
آن دسته از بيماران مبتلا به يبوست که به دلايلي نمي توانند ميوه و سبزي بخورند، اگر چربي خونشان بالا نباشد و اضافه وزن نداشته باشند مي توانند با نظر پزشک در برنامه غذايي خود از غذاها، دانه ها و مغزهاي چرب استفاده کنند. چربي ها با وجود آن که فيبر ندارند، اما با ليز کردن ديواره روده ها به دفع بهتر مواد غذايي کمک مي کنند
.
-
بسياري از افراد به محض اين که دچار اسهال مي شوند مصرف ميوه و سبزي را قطع مي کنند، اما بايد بدانيد در اسهال هايي که حجم مايع دفعي بدن کم است سبزي هاي با فيبر نامحلول مي تواند آب را در خود اندوخته و کمبود آب بدن را جبران کند، اما در اسهال هاي شديد که بيرون روي مکرر و خارج از کنترل است مصرف سبزي ها موجب وخامت حال بيمار مي شود
.