هندوانه، طالبي و خربزه از میوههایی هستد که مصرف آنها باعث سلامت و تندرستی و رفع و یا پیشگیری از بعضی مریضیها میشود.
طالبي،
هندوانه و خربزه همگي از خانواده خيار، كدو و كدو تنبل هستند كه به صورت
بوتهاي بر روي زمين رشد ميكنند. شكل آنها به صورت گرد و يا بيضي است و
رنگ آنها معمولاً بين زرد تا قرمز متغير ميباشد.
اين
ميوهها از خانواده Cucurbitaceae هستند. نام علمي طالبي و خربزه Cucumis
melo و نام علمي هندوانه Citrullus lanatus ميباشد. خاستگاه اصلي اين
ميوهها ايران، هند و آفريقا است و دستنوشتههاي موجود در مصر باستان كه
مربوط به 2400 سال پيش از ميلاد ميباشد نشاندهنده آن هستند كه سالها است
اين ميوهها كشت شده و مورد مصرف قرار ميگرفتهاند؛ و اما خواص اين
ميوهها.
منبع پتاسيم و رفع كمآبي
علاوه بر بتاكاروتن طالبي يكي از منابع مهم تامينكننده پتاسيم براي بدن
است. پتاسيم نقش بسيار مهمي در انتقال امواج عصبي از مغز به عضله دارد،
بنابراين كمبود آن ميتواند باعث اختلال در عملكرد صحيح سيستم عصبي بدن و
ماهيچهها شود. همچنين پتاسيم با مكانيسمهاي متفاوت سبب گشادي عروق و
بهبود جريان خون ميشود و كمبود آن ميتواند با ايجاد انقباض در عروق زمينه
بروز سكتههاي مغزي را فراهم آورد. معمولاً در آب و هواي گرم و در كساني
كه فعاليت بدني شديد دارند مقدار زيادي پتاسيم همراه با سديم از بدن دفع
ميشود.
پيشگيري از آب مرواريد
مصرف مقدار كافي از بتاكاروتن ميتواند در پيشگيري از بروز كاتاراكت نيز
موثر باشد. بروز آبمرواريد علل متفاوتي دارد. ديابت، اشعه ماوراءبنفش
خورشيد و برخي بيماريها از علل بروز كاتاراكت در سنين بالا هستند. به نظر
ميرسد تجمع راديكالهاي آزاد اكسيژن با تخريب لنز چشم و غشاء سلولها به
تدريج سبب تاري چشم و كاتاراكت ميشود. بررسيهاي زيادي كه توسط دانشمندان
انجام شده است نشان ميدهند كه مصرف ميوههاي غني از آنتياكسيدانها در
پيشگيري و تاخير بروز كاتاراكت موثر است.
پيشگيري از سرطان
طالبي يكي از منابع غني از بتاكاروتن و ويتامين A است. بتاكاروتن كه در
گياهان وجود دارد، رنگدانهاي به رنگ نارنجي است كه پس از مصرف ميتواند در
دستگاه گوارش به ويتامين A تبديل شود. ويتامين A نقشهاي بسيار متعددي در
بدن دارد كه از جمله آنها ميتوان به ارتقاء سيستم ايمني بدن، توليدمثل و
بينايي اشاره نمود. يكي از فوايد مصرف بتاكاروتن پيشگيري از بروز سرطان
است. بررسيها نشان ميدهند كه مصرف زياد ميوههاي حاوي بتاكاروتن شيوع
تومورهاي سرطاني را كاهش ميدهد.
جلوگيري از گرفتگي عروق
بتاكاروتن يك آنتياكسيدان قوي محسوب ميشود. آنتياكسيدانها به طور موثري
از بروز بيماريهاي قلبي عروقي جلوگيري ميكنند. نقش آنتياكسيدانها
جمعآوري راديكالهاي آزاد اكسيژن از بدن است. در اثر افزايش راديكالهاي
آزاد اكسيژن در بدن چربيهاي موجود در خون خصوصاً LDL اكسيده ميشوند.
اكسيده شدن LDL مرحله آغازين تشكيل پلاك در سطح عروق خوني است. چنانچه
ميزان چربيهاي خون كنترل شده و مواد غذايي سرشار از آنتياكسيدانها به
ميزان كافي در رژيم غذايي وجود داشته باشد، از اكسيداسيون LDL و در نتيجه
گرفتگي عروق جلوگيري ميشود.
رنگدانه قرمز رنگ هندوانه
با توجه به اينكه هندوانه و طالبي از يك خانواده هستند از لحاظ كليه خواص
تغذيهاي مشابه ميباشند. هندوانه نيز مانند طالبي منبع خوبي از بتاكاروتن،
ويتامين A و پتاسيم است و اگرچه مقدار اين سه ماده در هندوانه كمتر از
طالبي است، اما همچنان منبع خوب اين مواد مغذي محسوب ميشود. ليكوپن جزء
گروه آنتياكسيدانها است و از اكسيداسيون چربيهاي غشاي سلولي و تخريب DNA
سلولها و سرطاني شدن آنها جلوگيري ميكند. يكي از شناختهشدهترين خواص
ليكوپن پيشگيري از بروز سرطان خصوصاً سرطان پروستات ميباشد.
ارتقاء سيستم ايمني
بتاكاروتن همچنين در ارتقاء سيستم ايمني بدن موثر است. هنگامي كه در بدن
عفونت ايجاد ميشود گويچههاي سفيد فعال شده و با چندين عملكرد متفاوت سبب
از بين رفتن عوامل بيماريزا ميشوند. يكي از اين مكانيسمهاي دفاعي ايجاد
راديكالهاي آزاد اكسيژن ميباشد. بتاكاروتن به عنوان يك آنتياكسيدان
قوي، با حذف راديكالهاي آزاد اكسيژن از بدن، سبب محافظت سيستمهاي دفاعي
بدن ميشود. همچنين بتاكاروتن در توليد بيشتر لنفوسيتهاي T و B كه از
مهمترين سيستمهاي دفاعي هستند نقش دارد.
كمشيرينها كمكالري هستند؟
متاسفانه، گاهي برخي از افراد به خصوص آنهايي كه دچار اضافهوزن يا ديابت
هستند، گمان ميكنند اگر هندوانه يا خربزهاي، شيرين نباشد، بنابراين قند و
كالري ندارد و آنها ميتوانند با خيال راحت از آن خوراكي به هر ميزان كه
دلشان خواست، ميل كنند. در صورتي كه اصلاً اينطور نيست. اگر هر كدام از
صيفيها، شيريني لازم را نداشته باشند به اين معناست كه شرايط آب و هوايي
يا زراعي مناسب براي تبديل نشاسته به قند درون آنها وجود نداشته است، اما
همين صيفيهاي كم شيرين هم داراي كالري هستند و مصرف بيش از اندازه آنها
توصيه نميشود.
كدام قسمت را ميتوان خورد؟
معمولاً صيفيها پوست ضخيمي دارند. برخي از افراد فقط قسمتهاي نرم و شيرين
آنها را استفاده ميكنند و برخي ديگر هم تمامي قسمتهاي خوراكي آن را
ميخورند و پوست نازكي از آن را دور مياندازند. دراينباره بهتر است
بدانيد اگر شما پوست ضخيم و بيروني آنها را به خوبي بشوييد، ميتوانيد بدون
نگراني آنها را ميل كنيد. اتفاقاً، هرچه صيفيها به سمت پوست ميروند،
تجمع فيبر در آنها بيشتر ميشود و هرچه بيشتر به سمت گوشت ميروند، تجمع
مواد قندي در آنها افزايش پيدا ميكند.