ارومیه - ایرنا - گیاهان خوراکی بهاری سهم قابل توجهی از
سبد غذایی مردم آذربایجان غربی در اواسط فصل بهار به ویژه ابتدای اردیبهشت
ماه را به خود اختصاص می دهند و سفره مردم این استان را رنگین می کنند.
فصل
بهار، فصل سرزندگی و شادابی برای مردم آذربایجان غربی است چرا که این
استان با داشتن طبیعت منحصر به فرد و گیاهان خوراکی بی شمار، فرصت بسیار
خوبی را برای خانواده ها به وجود می آورد تا درکنار دیگر غذاها، در سفره
های خود، سهم زیادی را نیز به غذاهای تهیه شده با گیاهان خوراکی بدهند.
گزنه،
غاز ایاغی، کنگر، گول آقا، یلمیه، مندی، بولاغ اوتی، چریش، آش تره سی،
گندله و قارچ کوهی بخشی از گیاهان خوراکی بسیار زیاد موجود در دشت ها و
کوهپایه های شهرهای مختلف آذربایجان غربی هستند که مورد استفاده و علاقه
خانواده ها هستند و رنگ و بوی دیگری به سفره ها در خانه های شهری و روستایی
استان می بخشند.
به نظر کارشناسان، از حدود هشت هزار گونه گیاهی
شناخته شده در ایران، آذربایجان غربی بیش از یک هزار گونه گیاهی را در خود
جای داده است که این میزان استان را به موزه گیاهان خوراکی و دارویی کشور
تبدیل کرده است.
آمار دقیقی از سطح تولید، میزان کشت و فروش روزانه
گیاهان خواکی در آذربایجان غربی وجود ندارد ولی برآورد عرضه و فروش انواع
گیاهان که عمدتا کاربرد خوراکی دارند، روزانه بین 100 تن تا 150 تن است.
در
این میان شهر ارومیه به دلیل قرار گرفتن در موقعیت بسیار خوب آب و هوایی،
از این نعمت خدادادی بسیار زیاد بهره مند است و تعداد زیادی از خانواده های
ارومیه ای، با غنیمت شمردن فرصت بهار از هر زمانی برای حضور در دل طبیعت
برای جمع آوری این گیاهان استفاده می کنند.
حضور تقریبا هر هفته ای
مردم ارومیه و شهرهای اطراف در کوهپایه ها برای استفاده از طبیعت بکر و
برداشت گیاهان خوراکی که در بسیاری از موارد، خودرو هستند، چهره بسیار خوبی
را ایجاد می کند.
علاوه بر آن، بسیاری از خانواده هایی که فرصت
حضور در کوهپایه ها را ندارند و یا آشنا به گیاهان خوراکی نیستند با حضور
در بازارهای مختلف شهر، گیاهان خوراکی مورد نظر را خریداری کرده و در وعده
های غذایی مورد استفاده قرار می دهند.
این امر موجب شده که این
روزها بازارهای خرید و فروش گیاهان خوراکی نیز در ارومیه بسیار داغ بوده و
این گیاهان به قیمت های مختلف، به فروش برسند.
قیمت این گیاهان که
از جمله خوشمزه ترین گیاهان خوراکی در ارومیه هستند، بین 20 هزار تا 50
هزار برای هر کیلوگرم در نوسان است و معمولا با افزایش میزان رویش آنها
قیمت این محصولات کمتر می شود.
این گیاهان علاوه بر طعم بسیار خوب و
مزه عالی، نقش تاثیرگذاری نیز در ارتقای سلامتی خانواده ها دارند به طوری
که جایگزین مواد پروتئینی نظیر گوشت شده و از بروز مشکلات استفاده زیاد از
این مواد در بدن افراد جلوگیری می کنند.
علاقه به مصرف این نوع
گیاهان در سال های اخیر سبب شده که علاوه بر مصرف تازه خوری آن در فصل
بهار، بسیاری از خانواده ها، خشک شده یا فریز شده آنها را برای فصول دیگر
سال نگهداری و استفاده کنند.
جلوگیری از تصلب شرایین، درمان تنگی
نفس، ضد اضطراب بودن، درمان یرقان، سوء هاضمه، محافظت از سرطان پوست، تصفیه
خون و تنظیم ترشحات غدد داخلی تنها بخشی از خواص این گیاهان دارویی است.
به
اعتقاد کارشناسان منابع طبیعی آذربایجان غربی اما آنچه که در این میان
بسیار حائز اهمیت است، در کنار استفاده از این گیاهان خوراکی، خانواده ها
باید از برداشت بی رویه و نامناسب از این گیاهان خودداری کنند تا آسیبی به
طبیعت بکر استان وارد نشود.
برخی از افراد در زمان برداشت این
محصولات گیاهی بسیار مقوی به جای کندن آنها از ساقه، اقدام به درآوردن شان
از ریشه ها کرده و زمینه ساز عدم رشد این گیاه در سالهای آینده می شوند.
این
عمل تا حدی در بین افراد و خانواده ها رایج شده که نهادهای مرتبط با
آزمایش های صورت گرفته به این نتیجه رسیده اند که با تداوم این وضعیت و
برداشت های بی رویه، تعدادی از این گیاهان در سراشیبی انقراض قرار می گیرند
و چندین سال بعد دیگر اثری از آنها نخواهد بود.
تنک شدن مراتع و
مرغزارها، عدم بهره مندی خانواده ها از گیاهان خوراکی مقوی در سالهای آینده
و کاهش منابع خدادادی از جمله نتایج عدم توجه مردم به هشدارهای سازمانهای
مرتبط است که می تواند در درازمدت بر روی وضعیت گیاهی استان نیز تاثیر
داشته باشد.
علی پیرمرادی مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان
غربی که مسوولیت مستقیم حفاظت از اراضی و عرصه های طبیعی در استان را دارد
در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: مردم در برداشتهای خود از مراتع،
احتیاط را رعایت کرده و از برداشت های غیرمجاز خودداری کنند.
وی
اظهار کرد: برداشت غیرقانونی و غیر اصولی گیاهان خوراکی در فصل بهار از
مراتع استان از عمده مشکلات و چالشهایی است که اداره کل منابع طبیعی با آن
در این ایام روبه رو است.
وی اضافه کرد: متاسفانه بیشتر مردم بدون
توجه به مسائل فنی و زیست محیطی اقدام به برداشت بی رویه از این محصولات می
کنند که این امر منجر به تخریب زمین و مراتع می شود.
وی افزود:
برای جلوگیری از این روند، با همه نیروهای حفاظتی در سراسر استان هماهنگی
لازم در خصوص گشت زنی و مراقبت از مراتع انجام شده است.
مدیرکل
منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان غربی گفت: خوشبختانه قانونگذار موارد
قانونی را در برخورد با این گونه موارد پیش بینی کرده و با متخلفان برخورد
قانونی صورت می گیرد.
وی از مردم خواست در صورت مشاهده هرگونه تخلف با تلفن 1504 تماس بگیرند.
با
این اوصاف، امید است که مردم با اهتمام بیشتر در راستای حفظ طبیعت و عرصه
های طبیعی و گیاهان مختلف، از ایجاد زمینه برای انقراض و یا ریشه کنی این
گونه گیاهان جلوگیری کرده و با مصرف متعارف، از بروز مشکل در طبیعت استان
به واسطه حجم انبوه برداشت های گیاهان خوراکی جلوگیری کنند.