شناخت پایه های مرکبات مقاوم به سرما - فوت و فن های باغبانی

بیش از 20 صفت مهم باغبانی در اقام مرکبات از جمله تحمل به شرایط نامطلوب محیطی می­تواند تحت تاٌثیر نوع پایه ی استفاده شده باشد، لذا مسئله انتخاب پایه ­ها در باغداری از اهمیت بسیار زیادی برخوردار خواهد بود.در هر شرایط محیطی و برای هر رقم ممکن است یک پایه بهتر از سایرین بوده ولی همان پایه در شرایط محیطی دیگر و یا برای سایر ارقام جزو نامناسب­ترین گزینه­ها باشد. بر این اساس لازم است تا با بررسی­های دقیق اقدام به شناسایی مناسب­ترین پایه در هر شرایط اقلیمی نموده و روابط متقابل پایه و پیوندک را در نظر داشته باشیم تا بتوان در هر منطقه اقدام به معرفی مناسب­ترین پایه نمود.

نارنج

نارنج:نارنج نخستین پایه­ ی مورد استفاده برای مرکبات بوده و هنوز هم بیشترین گستردگی را در کشورهای مرکبات خیز جهان دارد. ارقام پیوندی روی این پایه از قدرت رشدی متوسطی برخوردار بوده و اندازه تاج درخت پیوندی متوسط تا بزرگ خواهد شد. نارنج سیستم ریشه­ ای عمیق و منشعبی دارد و به همین دلیل ارقام پیوندی روی آن از تحمل نسبتاً خوبی نسبت به خشکی برخوردار خواهند بود. نارنج مقاومت نسبتاً خوبی نیز به سرما از خود نشان می­دهد.

پونسیروس

پونسیروس :پونسیروس به دلیل طبیعیت خزان کنندگی می تواند در هنگام استراحت تا 20-درجه سانتیگراد را تحمل نموده و این مقاومت را تا حدودی به رقم پیوندک نیز انتقال دهد. البته از آنجایی که این پایه کمی دیر به خواب می­رود، بروز سرمای زودرس می­تواند برای درختان پیوندی روی پونسیروس خطرناک باشد. این پایه نسبت به خاک­های شور و آهکی تحملی ندارد و در چنین زمین­هایی دچار کلروز (زردی برگ­ها) شده و مقاومت پیوندک به سرما و نیز قدرت رشدی آن کاهش خواهد یافت. پونسیروس بهتر از سایر پایه ­ها به اراضی سنگین و با زهکش ضعیف سازگار شده است ولی به هر حال نمی­تواند به خوبی با زمین های شور، خاک­های با pH بالا (اسیدی بودن خاک) و خاک­های آهکی سازش داشته باشد.درختان پیوندی روی پونسیروس تحت تاٌثیر بیماری­های تریستزا یا کاچکسیا قرار نمی­گیرد. اغلب سلکسیون­های این پایه به نماتد مرکبات مقاوم بوده و به میزان زیادی نسبت به پوسیدگی طوقه و سایر مشکلات مربوط به زهکش ضعیف خاک مقاوم هستند.

سیترملو

سیترملو:سیترملو دورگی بین جنسی حاصل از تلاقی گریپ­فروت دانکن و پونسیروس است.سیترملو در خزانه پایه­ای بسیار قوی محسوب می شود و نهال­های بذری آن معمولاً فاقد انشعابات فرعی بوده و لذا اجرای پیوند روی آن­ها به سادگی امکان پذیر استاین درختان به سرما مقاومت خوبی داشته و از این نظر مشابه نارنج و بهتر از پایه رافلمون یا کاریزوسیترنج عمل می­کنند.سیترملو در خاک­های شنی و لومی رشد خوبی داشته ولی در اراضی رسی، خاک­های با pH بالا و یا زمین­های با زهکش ضعیف دارای رشد ضعیفی هستند. سیترملو دارای تحمل متوسطی نسبت به شوری و خشکی می­باشد. درختان پیوندی روی این پایه به تریستزا، اگزوکرتیس و کاچکسیا متحمل و در مقابل نماتد مرکبات مصونیت دارند. ضمناً این درختان به پوسیدگی فیتوفترایی تحمل متوسط تا خوبی خواهند داشت.

سیترنج

سیترنج :سیترنج­ها دورگ­های بین جنسی پرتقال و پونسیروس هستند. این تلاقی اولین بار در سال 1897 در فلوریدا و با هدف انتقال صفت مقاوم به سرما از پونسیروس به پرتقال انجام گرفت. چندین نوع سیترنج تا کنون به عنوان پایه مورد ارزیابی و آزمون قرار گرفته­اند که مهم­ترین آنها عبارتند از: راسک، مورتون، ساویج، بنتون، کاریزو و ترویر که دو نوع اخیر در اسل 1909 از تلاقی پرتقال رقم واشنگتن ناول و پونسیروس بدست آمده­اند و بیشتر از سایرین مورد استفاده قرار می­گیرند.