بیشتر گیاهان باغبانی بویژه چند ساله چوبی،اگر در شرایط محیطی مناسب بدون دخالت انسان رشد کنند، پس از چند سال ، تبدیل به درختان یا درختچه هایی با شاخساره متراکم خواهند شد که چه از نظر میزان و کیفیت باروری و چه از نظر شکل ظاهری مطلوب نخواهند بود. در اینگونه گیاهان شاخه ها، مزاحم رشد یکدیگر بوده، دچار پیچیدگی و خمیدگی می شوند.
معمولاً هرس زمستانه به هنگام خزان گیاه انجام میشود، با وجود این در تمام ماههای پاییز و زمستان این عمل میسر است.هرس شدید زمستانه درختان موجب تقویت شاخههای تولید شده در سال آینده میشود و چنانچه درخت هرس زمستانه نشود یا هرس سبکی در روی آن صورت گیرد، شاخههای حاصل از رشد جدید کمتر خواهد شد.شاخههای جدید رشد کرده پس از هرس زمستانه طویل تر هستند زیرا میان گرههای بلندتری دارند. همچنین برگهای سبزتر و بزرگتری دارند. از این نظر که هنگام خزان، شاخهها فاقد برگ بوده و به آسانی قابل رؤیت هستند انجام هرس زمستانه دقیق تر است.
درختی که هرس سنگین میشود تعداد جوانههای کمتری برای رشد شاخههایش در فصل بعد دارد، بنابراین مواد غذایی ذخیره شده در درخت به شاخهها و جوانههای کمتری قسمت شده و در نهایت شاخههای جدید رشد بیشتری خواهند داشت. اما بایستی توجه داشت که هرس شدید زمستانه باعث تأخیر در باردهی گیاه میشود.
اگر درخت مسن بوده وچند سال باشد هرس نشده نباید آنرا دریک دفعه ،هرس سنگین کرد ،بلکه باید ظرف 2-3روز وبتدریج هرس سبکتر انجام داد تا به هدف ایده آل رسید.در موقع هرس ،باید شاخه هایی را حذف کرد که با تنه اصلی (شاخه حامل ) زاویه کوچکتری دارند و شاخه هایی که حفظ می شوند باید دارای زاویه نزدیک قائمه (بهترین زاویه60 درجه می باشد)باشند چرا ،که در این صورت بین دو شاخه بیشترین مقدار چوب تولیده شده و از شکستن آن در اثر فشار ناشی از وزن میوه جلوگیری می شود.در هرس باید ابتدا باغات و درختان مسن را هرس کرده و سپس باغات جوان را هرس نمود چونکه اگر سرمای ناگهانی اتفاق افتد درختان مسن مقاومت بیشتری در برابر سرما از خود نشان می دهند.
نحوه بريدن شاخه در هرس
نحوه بريدن شاخه در هرس : نحوه برش اندامهای گياه برحسب خصوصيات آن مقدار جزئی متفاوت است. شاخههای چوبی جوان و يكساله را كه معمولاً قطری در حدود 1-0.5 سانتی متر دارند بايد به كمك قيچی باغبانی و با برشی حدود نيم سانتی متر بالاتر از جوانه قطع شوند بطوری كه اين برش به صورت مايل و در جهت مخالف جوانه انجام گيرد.بريدن و حذف شاخههای چوبی و سنگين كه دارای قطری بيش از 4-3 سانتی متر هستند بايستی در طی سه مرحله و با استفاده از قيچیهای دسته بلند و يا ارّه انجام پذيرد. نكته مهم اينكه حتیالامكان بايستی برآمدگی (زايدهای) از شاخه قطع شده بر روی تنه درخت باقی نماند و حداكثر اندازه قسمت باقيمانده از 3 ميلیمتر تجاوز نكند تا امكان ترميم زخم محل برش وجود داشته باشد. در نهايت محل برش در شاخههای قطور با چسب پيوند پوشانيده میشود.