چرخه نیتروژن مجموعهای از فرایندهای زیستژئوشیمیایی است که در آن نیتروژن از طریق واکنشهای اکسیداسیون و احیا بین اتمسفر، خاک، آب و موجودات زنده جابهجا میشود. نیتروژن با ظرفیتهای مختلف، در ساخت ترکیبات زیستی مهم مانند ویتامینها، هورمونها و آنزیمها نقش دارد. ورود نیتروژن به زیستبومها عمدتاً از طریق تثبیت میکروبی در خاک و نیز تشکیل نیتراتها در اثر رعدوبرق و بارندگی انجام میشود. بخشی از ترکیبات نیتروژنه به دلیل حلالیت بالا شسته شده و به آبهای سطحی و دریاها منتقل یا در رسوبات تهنشین میگردد.
چرخه نیتروژن :
به دو صورت احیاء و اکسیداسیون می تواند در پدیده های بیوشیمیایی نقش داشته باشد
چون N به صورت 3 و 5 ظرفیتی است، ترکیبات مختلفی را بوجود می آورد که عمده ویتامین ها ، هورمون ها و آنزیم ها که کنترل کننده فعالیتهای زیستی هستند.
مقادیر زیادی ترکیبات نیتروژنه دارند در اینجا نیز N بعنوان یک عنصر که منشأ در اتمسفر دارد مطرح می شود.
مقدار نیتروژنی که در اتمسفر است می تواند به صور محتلف وارد چرخه های زیستی شود مقداری از آن توسط باکتری های تثبیت کننده در خاک تثبیت می شوند ، مقداری از آن می تواند همراه با رعد و برق و در نهایت باران بصورت ترکیبات نیتراته وارد شوند که عمدتاً واکنشهایی که نیاز زیادی دارند ترکیبات نیتروژنه نقش زیادی دارند.
مقدار زیادی ترکیبات نیتروژنه در اتمسفر و زمین در چرخه فعال هستند که می توانند در دوره های کوتاه این مسیر را گردش کنند و مقداری هم از طریق رسوبات در بستر دریاها ته نشین می شوند.
یکی از خصوصیات ترکیبات نیتروژنه حلالیت بالای آنها در آب است و در کوتاه مدت ممکن است از سطح خشک خاک شسته شوند و یا همراه با آب به دریاها وارد شوند.