سفیدک پودری (سطحی) جالیز یکی از بیماریهای مهم کدوئیان در ایران است که از دیرباز در نواحی مختلف جالیزکاری گزارش شده است. علائم بیماری به صورت لکههای سفید آردمانند روی برگ و ساقه آغاز شده و بهسرعت هر دو سطح برگ را میپوشاند و موجب خشکی، شکنندگی برگ، رسیدگی زودرس و افت کیفیت میوه میشود. عامل بیماری عمدتاً قارچهای *Erysiphe cichoracearum* و *Sphaerotheca fuliginea* بوده و در فارس گونه دوم غالب است. مدیریت بیماری بر ارقام مقاوم، بهبود تهویه، کاهش رطوبت و در صورت نیاز کاربرد گوگرد یا دینوکاپ استوار است.
سفیدک پودری(سطحی) جالیز :
نام علمی : Cucurbit powdery mildew
این بیماری از دیر زمان در ایران بخصوص در مناطقی که کشت گیاهان جالیزی در آنجا معمول بوده وجود داشته است . ولی اولین بار گزارش کتبی مربوط به اسفندیاری در سال 1326 می باشد .
سفیدک سطحی را زارعین بخوبی شناخته و در اصفهان به آن نمکه و در بعضی از نقاط دیگر به نام شته و یا در آذربایجان به نام آق مشهور است .
این بیماری در اکثر مناطق جالیزکاری از قبیل سواحل دریای مازندران ، اصفهان ، تهران ، قم ، همدان ، کرج ، خوزستان ، شیراز ، تبریز، بروجرد ، و ورامین و شهر ری وجود دارد . در استان فارس این بیماری در روی خیار، خیار چنبر، خربزه ، طالبی، گرمک، کدو وهندوانه توسط بنی هاشمی و ذاکری (1368 ) گزارش شده است .
نشانه های بیماری
اولین علائم بیماری به صورت لکه های کوچک سفید آرد آلود روی برگها و ساقه ها می باشد که بتدریج سطح آنها را گرد سفید رنگی فرا می گیرد و بزودی بیماری توسعه یافته ، ظرف مدت کوتاهی پوشش قارچی ، هر دو سطح برگ را فرا می گیرد .
نشانه های اولیه بیماری ، در واقع موقعی ظاهر می شود که اولین گلهای خیار باز شده و بوته هنوز ساقه خزنده خود را ایجاد نکرده است . برگهای مبتلا سفید، خشک و شکننده شده و مخصوصاً در مورد برگ هندوانه لکهها بزودی قهوه ای رنگ می گردند .
در بوته های مبتلا میوه ها زودتر از موعد مقرر رسیده، شبکه پوست آنها خوب تشکیل نشده ، بافت آنها نرم می گردد . علاوه بر این ، گوشت میوه ، بی مزه و مواد جامد محصول در آنها به طور قابل ملاحظه ای کم می گردد .
عامل بیماری
به طور کلی عامل دو گونه قارچ به اسامی :
1) Erysiphe cichoracearum
2) Sphaerotheca fuliginea
بر اساس گزارش بنی هاشمی و ذاکری ( 1368) قارچ عامل بیماری در استان فارس Sphaerotheca fuliginea می باشد و جنس Erysiphe دیده نشده است . کندیوم های جمع آوری شده از روی کدوئیان غالباً دارای جوانه های دو شاخه ای بوده که مؤید مشخصه گون S.fuliginea می باشند .
کنترل:
1. ارقام مقاوم، خربزه مشهدی و طالبی شهد شیراز حساس است.
2. کاشت در مناطقی که هوا جریان داشته باشد.
3. کاهش رطوبت
4. در فاصله دو آبیاری زمین خشک شود.
کنترل شیمیایی:
اگر بیماری دیر وارد مزرعه شود معمولاً نیازی به مبارزه نیست.
1- سولفور wp 80-90% و 3- 2 در هزار با دیدن اولین علائم
2- دینوکاپ(کاراتان اف ان) wp18.25%و 2-1 کیلوگرم درهکتار
3- گل گوگرد 20- 15 کیلوگرم در هکتار