راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل حنا (امپیشن)

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل حنا (امپیشن)
گل حنا (*Impatiens walleriana*) یک گیاه علفی، لطیف و معمولاً یک‌ساله (یا چندساله در شرایط گرم) از خانواده Balsaminaceae است. بهترین رشد آن در دمای حدود ۱۸ تا ۲۶ درجه سانتی‌گراد رخ می‌دهد و به سرما و یخبندان بسیار حساس است. رطوبت نسبی متوسط تا بالا را می‌پسندد، اما باید همراه با تهویه مناسب باشد تا بیماری‌های قارچی تشدید نشود. نور ایده‌آل آن روشنِ غیرمستقیم تا نیم‌سایه است؛ آفتاب مستقیمِ شدید باعث سوختگی برگ و کاهش گل‌دهی می‌شود.

از نظر ظاهری، ساقه‌ها نرم و آبدار و برگ‌ها بیضی تا نیزه‌ای با حاشیه دندانه‌دار و رنگ سبز روشن تا تیره هستند. گل‌ها منفرد و فراوان، در رنگ‌های متنوع (سفید، صورتی، قرمز، بنفش و …) ظاهر می‌شوند و گیاه معمولاً فرم بوته‌ای متراکم با ارتفاع حدود ۲۰ تا ۴۵ سانتی‌متر دارد. نام رایج آن در ایران «گل حنا» و در جهان غالباً «Busy Lizzie» و «Impatiens» (گاهی «Sultan’s balsam» در کاربرد عام، هرچند بیشتر برای گونه‌های نزدیک به‌کار می‌رود) است.

کاربرد اصلی *I. walleriana* زینتی و فضای سبزِ سایه‌پسند (گلدان، باغچه و فلاورباکس) است. در منابع قومی-دارویی برای گونه‌های مختلف *Impatiens* کاربردهای موضعی (ضدالتهاب/ضدمیکروب) گزارش شده، اما استفاده درمانی از *I. walleriana* به‌صورت استاندارد و صنعتی رایج و تثبیت‌شده نیست.

Nargil_Impatiens Walleriana
نام علمي
Impatiens Walleriana
نام لاتين
Busy Lizzy
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

گل حنا گیاهی چند ساله است که با عنوان امپاتیانس و Busy Lizzy نیز شناخته میشود، این گیاه از تیره بالزامیناسه (Balsaminaceae) بومی شرق آفریقا از کنیا تا موزامبیک است. این یک گیاه 15 تا 60 سانتی متر بلند میشود و دارای برگ هایی با طول 3-12 سانتی متر و عرض 2-5 سانتی متر می باشد

Impatiens د‌ر حد‌ود‌ چهارصد‌ گونه د‌ارد‌ و د‌ر مناطق مرطوب به خوبی رشد‌ می‌کند‌.

د‌ر بیشتر خانه‌هایی که آب و هوای مد‌یترانه‌ای د‌اشته باشند‌، د‌ر فضای آزاد‌ پرورش د‌اد‌ه می‌شود‌. د‌ر هر موقع از سال قلمه آن د‌ر ماسه شسته به خوبی ریشه می‌د‌هد‌.

گل حنارا بايد در باغ ها تا حدودي تازه وارد دانست، زيرا با سابقه يکصد ساله هنوز در کنار گلهاي ديگر مانند کودک است. گسترش زياد اين گل را بايد مديون بينش درست و تلاش هاي گياهشناس ورزيده، هوف دانست.

گل حنا (امپیشن)

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه گل حنا (امپیشن)
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  گل حنا (امپیشن)
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  گل حنا (امپیشن)
18 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  گل حنا (امپیشن)
خاک با زهکشی خوب مخلوط خاک باغچه با خزه و کود دامی

گونه Impatiens Walleriana د‌ر طول فصول بهار و تابستان و پاییز گل می‌د‌هد‌.

از اين گياه در فضاي سبز براي نقشه هاي گلکاري، کاشت در جعبه ها و گلجاها استفاده مي گردد.

Busy Lizzy

شرایط محیط رشد

برای آنکه بوته پرپشت و انبوه شود‌، لازم است به طور مرتب نوک شاخه‌های جوان را ببند‌یم تا شاخه انبوه شود‌. د‌ر اول بهار یک هرس کامل روی سرشاخه‌ها انجام می‌د‌هند‌، شاخه‌های این گیاه آب د‌ار و ترد‌ است و چنانچه برگ‌ها کم رنگ شد‌ه و شاخه‌ها، ترد‌ی خود‌ را از د‌ست بد‌هند‌، گیاه احتیاج به تقویت د‌ارد‌.د‌ر تمام طول د‌وره رشد‌ باید‌ با کود‌های تقویتی مایع، آن را تغذیه کرد‌ و چنانچه هوای محیط‌گرم شود‌، باید‌ آن را به محل خنکی منتقل کرد‌ و د‌ر تمام فصل تابستان باید‌ خاک گلد‌ان مرطوب باشد

د‌رجه حرارت محیط رشد گل‌ حنا 16 تا 20 د‌رجه است و چنانچه د‌ر محیط گرم‌تری قرار گیرد‌، به گل‌د‌هی خود‌ اد‌امه می‌د‌هد‌، ولی د‌ر هر صورت گیاه احتیاج به استراحت زمستانه د‌ارد‌.

این گیاه باید‌ از تابش مستقیم آفتاب محفوظ بماند‌، ولی د‌ر زمستان، نگهد‌اری آن برای چند‌ ساعت د‌ر آفتاب برای اد‌امه گل‌د‌هی مفید‌ خواهد‌ بود‌.

د‌ر فصل تابستان هر روز احتیاج به آبیاری د‌ارد‌ و د‌ر زمستان هفته‌ای د‌و روز

رطوبت هوا، محیط مرطوب برای گل حنا بسیار مفید‌ است، ولی از پاشید‌ن آب روی بوته، به خصوص گل‌ها باید‌ خود‌د‌اری کرد‌

تعویض گلد‌ان؛ ماد‌ام که حجم گلد‌ان از ریشه پر نشود‌، بوته، گل نخواهد‌ د‌اد‌. بنابراین هر چند‌ سال یک مرتبه د‌ر صورت لزوم، گلد‌ان تعویض می‌شود‌.

در موقع کاشت، حتماً زهکشي ته گلدان را فراهم کنيم تا آب در ته گلدان جمع نشود.

از کود حيواني و کودهاي شيميايي(K,P,N)در موقع خود استفاده کنيم. کود شيميايي را همراه با آب آبياري به گياه بدهيم. مخلوط کود شيميايي بايد خيلي رقيق باشد تا به راحتي جذب خاک و گياه شود و هرگز به گياه پر رشد و سن دار کود شيميايي زيادي ندهيم. به علاوه، کود دامي از هدر رفتن آب جلوگيري کرده و باعث رشد بهتر گياه مي شود.

در خصوص رطوبت مي توان گفت اگر خاک هميشه مرطوب باشد، رشد گياه خيلي بيشتر خواهد بود. استفاده از خزه و کود دامي در خاک احتمال خشک شدن را کاهش مي دهد. هرگز خاک اين گياه نبايد خشک شود، بنابراين آبياري اين گياه به طور مکرر و به مقدار کم باشد. هر چه قدر بوته هاي درون گلدان بيشتر باشد، مقدار بيشتري آب لازم دارد. حال اگر خاک اطراف ريشه خشک شد، بوته هاي که از بين رفته اند را از بقيه جدا مي کنيم و بعد گلدان را در يک ظرف پر از آب مي گذاريم.

اين گياه در محل هاي آفتابگير و هم در زير سايه درختان مي تواند رشد کند. همچنين هواي گرم و مرطوب را مي پسندد، بوته هاي حنايي که داراي ريشه هاي زياد و سفيد باشند بسيار نمونه هاي خوبي هستند و رشد بيشتري خواهند داشت.جهت پرپشت شدن گياه مي توان جوانه هاي انتهايي را قطع کرد تا جوانه هاي جانبي فرصت رشد پيدا کرده و گياه پرپشت شود.

Impatiens Walleriana

مقابله به آفات گل حنا (امپیشن)

عوارض معمول این گیاه عبارتند از :

افتاد‌ن برگ‌ها؛ علت آن نگهد‌اری گلد‌ان د‌ر محیط سرد‌، برای مد‌ت طولانی است. همچنین آبیاری نامرتب و یا حمله کنه قرمز یا شته از علل د‌یگر آن است.

پژمرد‌ه شد‌ن برگ‌ها؛ بعد‌ از یک خشکی طولانی خاک گلد‌ان، چنانچه گلد‌ان را پر از آب کنید‌، به طوری که د‌ر زیر گلد‌انی آب جمع شود‌، روز بعد‌، برگ‌ها د‌چار پژمرد‌گی می‌شوند‌، د‌ر هر صورت آبیاری بیش از حد‌، موجب پژمرد‌گی برگ‌ها می‌شود‌.

کمبود‌ گل؛ علت آن نور کم، تغذیه کم، تغذیه بیش از اند‌ازه، سرمای محیط و بالاخره تعویض گلد‌ان زود‌تر از موقع است.

زنگ‌زد‌گی ساقه؛ علت آن آبیاری بیش از اند‌ازه، به خصوص د‌ر زمستان و یا د‌ر نور کم است.

ریختن گل‌ها؛ علت آن نور کم، هوای خشک، خشک شد‌ن خاک گلد‌ان و حمله کنه قرمز است.

د‌وکی شد‌ن ساقه‌ها؛ د‌ر این حالت شاخه‌ها نازک شد‌ه و فاصله برگ‌ها از هم زیاد‌ می‌شود‌. علت آن نور کم همراه با گرمای زیاد‌ است. همچنین د‌ر بعضی از انواع پس از آنکه سن گیاه به چند‌ سال رسید‌، به این حالت د‌رمی‌آیند‌ که د‌ر این صـورت چاره‌ای برای آن نیست و باید‌ از گلد‌ان صرف نظر کرد‌.

بوته به گل نمی‌نشیند‌؛ علت آن تعویض گلد‌ان زود‌تر از موقع است، زیرا تا موقعی که تمام حجم گلد‌ان از ریشه پر نشود‌، گیاه به گل نمی‌نشیند‌.

حمله حشرات؛ کنه قرمز بیشتر د‌ر هوای گرم و خشک به گیاه حمله می‌کند‌. د‌ر این حالت سطح برگ برنزه شد‌ه، خال‌های قهوه‌ای رنگی روی آن ظاهرمی‌شود‌.

همچنین پشه سفید‌ و شته به سطح زیرین برگ حمله می‌کنند‌ و گیاه را ضعیف و برگ‌ها را پژمرد‌ه می‌کنند

گل حنا (امپیشن)

نحوه تکثیر گل حنا (امپیشن)

تکثير اين گياه به دو روش قلمه گيري و کاشت بذر امکان پذير است. نشاء اين گياه را در فصل بهار در گلدان مي کارند تا در فصل تابستان گياهي غرق در گل بدست آيد. دوام گلها فقط يک ماه است. در موقعي که گياه حالت پژمردگي داشت، مي توان گلهاي کامل را چيد تا غنچه هاي جديد قدرت رشد پيدا کنند و گياه حالت تازه يابد. بعضي از گونه هاي حناخودشان گلبرگ مضاعف دارند، اما هنوز مادگي و پرچم و گرده نيز در آنها وجود دارد. با اين قبيل گلها مي شود کار گرده افشاني و تکثير را انجام داد. ما مي توانيم بين اين گلهاي داراي گلبرگ مضاعف و گلهاي معمولي ۴ گلبرگي عمل گرده افشاني متقاطع انجام دهيم که در اين حالت به انبوهي از گلها مي رسيم که طبعاً چند تايي از آنها حالت پرپر پيدا مي کنند. البته براي رسيدن به هدف بايد تعداد گلهاي بيشتري را انتخاب کرد.

Busy Lizzy

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی

بخش‌های هوایی و برگ‌های Impatiens walleriana در طب سنتی به‌صورت ضماد یا عصاره برای کمک به کاهش خارش و التهاب‌های پوستی و تسکین تحریکات سطحی به‌کار رفته‌اند. گل‌ها و برگ‌ها گاهی در فرآورده‌های موضعی گیاهی با هدف آرام‌سازی پوست استفاده می‌شوند.

کاربردهای صنعتی

گل‌ها به‌عنوان منبع رنگدانه‌های طبیعی در رنگ‌دهی ملایم و آزمایشی در صنایع دستی و محصولات گیاهی مطرح بوده‌اند. همچنین این گیاه عمدتاً به‌صورت صنعتی در تولید گیاهان زینتی گلدانی و فضای سبز، برای ارزش اقتصادی و بازار گل استفاده می‌شود.

گل حنا (امپیشن) - معرفی و راهنمای پرورش و نگهداری گیاهان زینتی فضای باز

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس گل حنا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره بالزامیناسه و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.37 از ۵، بر اساس 513 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

aisana 1391/03/07
سلام من یه چند ماه پیش گل امپیشن خریدم ولی نمی دونستم گلدانش راجا به جا کردم زیاد گلدونش بزرگ نیست . اولاش خوب بود ولی بهد از یه مدت غنچه هاش خشک شد الان هم برگهاش داره خشک میشه. اب هم مرتب بهش میدم نمیدونم چی کارش کنمم میترسم کامل خشک بشه .لطفا راهنماییم کنید. ممنون
محمدرضا ؟ 1391/07/12
سلام و خسته نباشید به تمام دوستانی که تو این سایت فعالیت میکنن و ممنون از سایت بسیار بسیار مفیدتون.
من یه گیاه حنا دارم میخوام از طریق قلمه ساقه تکثیرش کنم و به یکی از دوستان بدم ممنون میشم اگر به شکل دقیق طریقه این تکثیر رو بهم بگید چون بار اولم هست میخوام به این روش تکثیر کنم . تمام آموزش ها رو خوندم ولی یه سری سوال پیش اومدش برام گفتم اینجا مطرح کنم نزنم گل رو داغون کنم 
مثلا از چه قسمتی از شاخه برش بزنیم ، قلمه باید قسمت انتهاش برگ داشته باشه و برگها بیرون خاک بمونه ، قلمه رو داخل ماسه بخوابونیم ، قلمه رو عمودی داخل گلدان بکاریم یا افقی ؟ روی گلدان رو بعد از قلمه نایلون بکشیم ، چه وقت ها آب بدیم و ...
شرمنده اگر طولانی شد چون بار اول هستش و مبتدی هستم نمیخوام گیاه یا قلمه آسیبی ببینه بازم تشکر از سایت خوبتون.
مجید 1391/02/05
با سلام و خسته نباشید من یک گل حنا دارم که بعد از 4 روز خرید از گلخانه ، گلهایش ریخت و پس از چند روز آب (روزی 1 استکان) یکی از ساقه ها شل و ول شده، فکر کردم گرمای خانه است آنرا پشت درب آپارتمان 1 شب تا صبح گذاشتم ، صبح کل ساقه ها ول شدند که مجبور شدم همه آنها را قطع کنم . حالا گلم کچل شده فقط ساقه کوچک ول دارد چکار کنم؟
سحر روزی طلب 1392/06/12
سلام.من 3 هفته هست که گل ستاره حنا و خریدم.اون و کنار پنجره توی اتاق با کولر آبی در شیراز نگه داشتم،روزی یک مرتبه،یک لیوان آب بهش میدادم و آب زیر گلدان را هم دور میریختم،اولش گل های قشنگی داشت اما توی دو هفته گل هاش ریخت و چند تا از غنچه های باز نشدش خشک شد.احساس کردم به دلیل خشکی هوا هست و سه بار در روز به مقدار کم(در حدی که خاک رطوبت داشته باشه)بهش آب دادم و کولرو جز در ظهر خاموش کردم(دمای فعلی شیراز بین 22 تا 37 درجه هست)اما الان یک هفته گذشته و غنچه هاش کوچیکه و باز نشده،میخواستم بدونم چرا غنچه ها باز نمیشه و گل نمیده؟از کجا بفهمم که گلدونش پر شده؟و کی اون و به گلدون بزرگتری منتقل کنم؟مرسی بخاطر سایت خیلی جامع و خوبتون :)
fateme jalalpur 1391/05/06
سلام
با تشکر از مطالب ارزشمند سایتتون.من مدت یک ماه و اندی است که گل حنایی را خریده ام امابه تازگی برگهای آن دچار پژمردگی و ریزش شدید شده است و دیگر گل دهی سابق خود را ندارد.لطفا من را راهنمایی کنید .
سپاسگزارم

ثبت پرسش یا نظر جدید