نام علمي
Stetsonia Coryne
نام لاتين
the Toothpick cactus
دانستنیهای علمی
کاکتوس خلال دندان گونه ای از جنس Stetsonia در خانواده کاکتوس "Cactaceae" است که دارای همین یک گونه با نام علمی stetsonia coryne می باشد.
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Stetsonia coryne کاکتوسی ستونی از خانواده Cactaceae و تکگونهٔ جنس Stetsonia است (جنس تکنمونه). این جایگاه تکنمونهای نشان میدهد که ترکیب صفات ریختشناختی آن در میان خویشاوندان نزدیک، تمایز چشمگیری دارد و در سطح جنس بهصورت مستقل حفظ شده است.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
خاستگاه طبیعی این گونه جنوب آمریکای جنوبی و بهویژه آرژانتین (ناحیههای خشک مرکز و شمال) است و بهطور شاخص با چشماندازهای گرانچاکو (Gran Chaco) و مناطق نیمهخشک پیرامونی پیوند دارد. زیستگاه معمول آن دشتها و بوتهزارهای خشک با خاکهای سبک تا شنی-رسی و تابستانهای بسیار گرم است؛ جایی که سازگاریهای ذخیرهٔ آب در ساقه و تیغهای متراکم، بقا را در تنش کمآبی و چرای جانوران افزایش میدهد.
تاریخچهٔ کشف و نامگذاری علمی
این کاکتوس در ادبیات گیاهشناسی کلاسیک سدهٔ نوزدهم توصیف و تثبیت شد. نام جنس Stetsonia به افتخار فرانسیس لیند استتسون (Francis Lynde Stetson)—حامی و علاقهمند برجستهٔ کاکتوسها در آن دوره—برگزیده شد. صفت گونهای coryne از ریشهٔ یونانی به معنای «گرز/چماق» گرفته شده و به برداشت ریختی از اندامهای گیاه اشاره دارد.
نامهای رایج (محلی و جهانی)
در زبان انگلیسی این گونه غالباً با نام Toothpick cactus شناخته میشود که به تیغهای بلند و سفت آن اشاره دارد. در متون باغبانی، نام عمومی Stetsonia نیز برای اشاره به گیاه بهکار میرود. در فارسی، برابر رایج «کاکتوس خلالدندان» از همین نام انگلیسی اقتباس شده است.
![کاکتوس خلال دندان]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
28 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
شن و ماسه با زهکشی خوب
|
بخش عمده ای از گیاه استوانه ای منشعب است و حدود 10 متر ارتفاع و 8- 5 متر پهنا دارد و نمونه های بالغ دارای یک ساقه پایه کوتاه با ارتفاع 0.4 تا 1 متر و قطر 80 سانتی متر است با سطح چوب پنبه ای پوشیده از کرک .
گل در بخش راسی به صورت جانبی رشد می کند و در طول شب باز است و 1-3 روز دوام دارد.
میوه ها کروی و آبدار و شاداب با دانه های چروکیده که در میوه گوشتی سفید رنگ غوطه ور هستند.
![the Toothpick cactus]()
شرایط محیط رشد
کاشت ان بسیار اسان است با استفاده از بذر که با گذشت زمان شکلی زیبا می گیرد تا دمای 4- درجه تحمل و مقاومت دارد اما برای رشد بهتر در زمستان با کمپوست خشک می تواند تا 2 درجه را تحمل کند در طول تابستان با زهکشی مناسب خاک تا 30 درجه را می تواند تحمل کند .
این گیاه ارزش زینتی بسیاری دارد و برای باغ های بزرگ صحرایی در مناطقی با زمستان معتدل و خشک مناسب است. در تابستان در طول دوره رشد به طور منظم آبیاری می شود اما قبل از آبیاری دوباره در زمستان، باید به طور کامل خشک نگه داشته شود.
![Stetsonia Coryne]()
مقابله به آفات کاکتوس خلال دندان
آفات شایع در Stetsonia coryne
شتهها، کنههای ریز قرمز و شپشکهای آردآلود از مهمترین آفات کاکتوس خلال دندان هستند.
این آفات با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی، توقف رشد و چروکیدگی بدنه میشوند.
برای پیشگیری، گردش هوای خوب، پرهیز از رطوبت زیاد و قرنطینهکردن گیاهان تازه خریداریشده بسیار مهم است.
در صورت مشاهده، ابتدا آفات را با پنبه آغشته به الکل ایزوپروپیل پاک کنید و در صورت طغیان، از حشرهکش سیستمیک مخصوص کاکتوس با دوز کم استفاده نمایید.
بیماریهای قارچی و پوسیدگی ریشه
آبیاری زیاد و خاک سنگین مهمترین عامل بروز قارچها و پوسیدگی ریشه در Stetsonia coryne است.
علائم شامل نرمشدن بافت، لکههای تیره و بوی نامطبوع از ناحیه طوقه است.
برای پیشگیری، از خاک بسیار سبک و زهکشی قوی استفاده کرده و فقط زمانی آبیاری کنید که خاک کاملاً خشک شده باشد.
در صورت بروز پوسیدگی، بخشهای آلوده را تا رسیدن به بافت سالم با ابزار استریل جدا کرده، زخم را خشک کنید و گیاه را در خاک تازه حاوی قارچکش کاشت مجدد نمایید.
ضدعفونی دورهای خاک و گلدان، خطر تکرار بیماری را کاهش میدهد.
![کاکتوس خلال دندان]()
نحوه تکثیر کاکتوس خلال دندان
تولیدمثل طبیعی در زیستگاه
Stetsonia coryne (کاکتوس خلالدندان) در طبیعت عمدتاً از راه تولید بذر پس از گلدهی و گردهافشانی تکثیر میشود. گلها معمولاً شبگشا هستند و گردهافشانی میتواند توسط حشرات شبفعال و گاهی خفاشها انجام شود. پس از تشکیل میوه، بذرها با افتادن در پای گیاه مادری یا جابهجایی توسط جانوران پراکنده میشوند و در دورههای بارندگی کوتاهمدت جوانه میزنند.
تکثیر خانگی و باغی: بذر
این گونه بهصورت زینتی نگهداری میشود، اما بهعلت رشد کند و تمایل کم به پاجوشدهی، اصلیترین روش تکثیر در خانه کاشت بذر است. بذرها را روی بستر بسیار سبک و معدنی (مانند ترکیب ماسه شسته و پومیس/پرلیت) قرار دهید و فقط لایه نازکی پوشش دهید. رطوبت یکنواخت و دمای گرم (حدود 22 تا 28 درجه) جوانهزنی را بهتر میکند؛ پس از سبز شدن، بهتدریج تهویه و نور را افزایش دهید تا از پوسیدگی و قارچ جلوگیری شود.
قلمه و پاجوش (کمکاربرد)
Stetsonia coryne معمولاً ستونی و تکساقه است و پاجوشدهی آن محدود است؛ بنابراین قلمهگیری رایج نیست. اگر شاخه جانبی یا قطعه سالمی در دسترس باشد، برش را چند روز تا تشکیل پینه (کالوس) خشک کنید، سپس در بستر کاملاً زهکشدار بکارید و تا شروع ریشهدهی آبیاری را بسیار محدود نگه دارید.
پیوند بهعنوان روش کمکی
برای رشد سریعتر نهالهای کوچک یا نجات نمونههای حساس، پیوند روی پایههای قویتر (مانند برخی Cereusها یا Trichocereusها) در کشت کلکسیونی استفاده میشود. این روش بیشتر برای افزایش سرعت رشد در سالهای نخست بهکار میرود تا تکثیر انبوه خانگی.
![the Toothpick cactus]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره کاکتوس و جنس های آن