تزیمبالو

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه گیاه‌شناسی

Solanum caripense که در منابع محلی با نام «تزیمبالو» شناخته می‌شود، گونه‌ای از سردهٔ Solanum در خانوادهٔ Solanaceae (بادنجانیان) است؛ همان خانواده‌ای که گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی و بادمجان نیز در آن قرار دارند. این گونه معمولاً به‌عنوان یک گیاه میوه‌دار نیمه‌چوبی یا بوته‌ای معرفی می‌شود و از نظر آرایه‌شناسی در میان گونه‌های میوه‌دار سردهٔ Solanum جای می‌گیرد.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

خاستگاه S. caripense عمدتاً به نواحی کوهستانی آند در شمال آمریکای جنوبی نسبت داده می‌شود. پراکنش طبیعی آن در دامنه‌ها و دره‌های آندی، جایی که شرایط اقلیمی معتدل تا خنک‌کوهستانی برقرار است، گزارش شده و در برخی مناطق فراتر از زیستگاه بومی نیز به‌صورت کشت‌شده یا نیمه‌وحشی دیده می‌شود.

زیستگاه و ویژگی‌های بوم‌شناختی

این گیاه بیشتر با زیستگاه‌های لبه جنگل‌ها، بیشه‌زارها، شیب‌های مرطوب و نواحی نیمه‌باز کوهپایه‌ای سازگار است. حضور آن در محیط‌هایی با نور فیلترشده یا آفتاب ملایم و خاک‌های نسبتاً غنی و دارای زهکشی مناسب گزارش می‌شود. در بوم‌سازگان‌های آندی، این گونه می‌تواند بخشی از پوشش گیاهی ثانویه پس از آشفتگی‌های طبیعی یا انسانی باشد.

تاریخچه و اهمیت علمی

S. caripense در کنار برخی دیگر از گونه‌های میوه‌دار Solanum، در ادبیات گیاه‌شناسی به‌عنوان یکی از ذخایر ژنتیکی ارزشمند برای مطالعه تنوع درون‌سرده‌ای مطرح است. پژوهش‌های تاریخی و معاصر بر شناخت خاستگاه، سازگاری‌های ارتفاعی و جایگاه آن در تکامل گروه‌های میوه‌دار Solanum تمرکز داشته‌اند و این امر آن را به گونه‌ای مهم برای مطالعات سامانه‌شناسی و بوم‌گیاه‌شناسی تبدیل کرده است.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری تزیمبالو

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرم خاک مورد نياز کشت در انواع مختلفی از خاک ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی میوه

میوه Solanum caripense (تزیمبالو) در برخی منابع قوم‌پزشکی به‌صورت خوراکی یا عصاره به‌کار رفته است. مهم‌ترین استفاده گزارش‌شده، بهره‌گیری از ترکیبات فنولی و کاروتنوئیدی میوه به‌عنوان مواد آنتی‌اکسیدان است که می‌تواند در فرمولاسیون فرآورده‌های تغذیه‌-دارویی و مکمل‌ها مورد توجه قرار گیرد. همچنین به دلیل طعم ترش‌وشیرین و محتوای ویتامین‌ها، در محصولات تقویتی و نوشیدنی‌های عملکردی (functional beverages) استفاده می‌شود.

کاربرد برگ و اندام‌های سبز

مانند بسیاری از گونه‌های جنس Solanum، اندام‌های سبز می‌توانند حاوی آلکالوئیدهای گلیکو (گلیکوآلکالوئیدها) باشند. در مطالعات شیمی‌گیاهی، این گروه ترکیبات به‌عنوان مواد زیست‌فعال با پتانسیل ضد‌میکروبی و ضد‌آفت مطرح می‌شوند و در پژوهش‌های دارویی به‌صورت استخراج و خالص‌سازی بررسی می‌گردند. با این حال، مصرف خودسرانه اندام‌های سبز توصیه نمی‌شود.

کاربردهای صنعتی و فرآوری

میوه تزیمبالو در صنایع غذایی برای تولید مربا، ژله، سس و کنسانتره کاربرد دارد و می‌تواند منبع رنگدانه‌های طبیعی باشد. پکتین و ترکیبات اسیدی میوه، آن را برای تولید فرآورده‌های ژل‌شونده و طعم‌دهنده‌های طبیعی مناسب می‌کند. همچنین عصاره‌های استانداردشده میوه می‌توانند به‌عنوان افزودنی آنتی‌اکسیدانی طبیعی در فرمولاسیون برخی محصولات غذایی و آرایشی‌-بهداشتی استفاده شوند.

مقابله به آفات تزیمبالو

نحوه تکثیر تزیمبالو