نام علمي
Sclerocarya birrea
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه سامانهای
مارولا با نام علمی Sclerocarya birrea در خانوادهٔ Anacardiaceae (همان خانوادهٔ پسته و انبه) قرار میگیرد. این گونه به جنس Sclerocarya تعلق دارد و در منابع گیاهشناسی معمولاً بهصورت زیرگونهها/واریتههای منطقهای نیز گزارش میشود.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
خاستگاه طبیعی مارولا آفریقای زیرصحرا است و پراکنش آن از نواحی ساحل (Sahel) تا شرق و جنوب آفریقا امتداد دارد. زیستگاه تیپیک آن ساواناهای خشک تا نیمهخشک، جنگلزارهای تنک (woodlands) و حاشیهٔ دشتهای کمباران است؛ جایی که در خاکهای نسبتاً زهکشدار و در رژیمهای بارندگی فصلی رشد میکند.
تاریخچهٔ توصیف علمی و نامگذاری
این گیاه در دورهٔ کلاسیک گیاهشناسی نوین توسط پژوهشگران اروپایی بر پایهٔ نمونههای آفریقایی گردآوری و توصیف شد. نام جنس Sclerocarya از ریشههای یونانی به معنای «میوه/هستهٔ سخت» اشاره دارد و با ویژگی سنگمانند آندوکارپ (هستهٔ چوبی) آن همخوان است. صفت گونهای birrea نیز به نامهای محلی و کاربردهای بومی بازمیگردد که در ادبیات علمی تثبیت شدهاند.
نامهای رایج محلی و جهانی
نام جهانی رایج آن Marula است. در جنوب آفریقا نامهای محلی متعددی دارد؛ از جمله «مورولا / Morula» در زبان سِسوتو (Sotho) و «آمارولا / Amarula» که در متون عمومی و تجاری نیز دیده میشود. در برخی نواحی، بهطور کلی به آن درخت مارولا نیز گفته میشود.
![مارولا]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
کم
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
19 تا 35 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک هایی با املاح فراوان
|
مارولا درختی خزاندار، در اندازه های متوسط و بومی جنوب آفریقا، غرب آفریقا و ماداگاسکار است. این درخت دارای یک تنه ی اصلی و انشعابات و شاخه های فراوان می باشد.
پوست تنه به رنگ خاکستری و خالدار است.
این درخت در نواحی و ارتفاعات پست و جنگل های باز تا ارتفاع 18 متر نیز رشد می کند. از میوه های این گیاه به عنوان نوشیدنی های الکلی نیز استفاده می گردد.
میوه های رسیده در طی ماه های دسامبر تا مارچ دارای پوستی زرد رنگ و گوشتی سفید رنگ هستند. این میوه ها بسیار غنی از ویتامین C (هشت برابر پرتقال) می باشند و مزه ای ترش و قوی دارند. درون میوه، هسته ای به اندازه ی گردو و با پوستی ضخیم وجود دارد. این بذرها بسیار معطر و خوش مزه هستند بخصوص برای جانورانی مانند موش ها که بذر را از قسمت سوراخ آن می جوند و می خورند.
![marula]()
شرایط محیط رشد
مارولا به آب و هوای گرم و بدون سرما نیاز دارد. البته در برخی نواحی می تواند در ارتفاعاتی که سرمای زمستانی در آنها کوتاه مدت است نیست رشد کند.
این درخت حساس به سرما است ولی در حد متوسط می تواند خشکی را تحمل کند. و تحمل بالایی نیز نسبت به املاح موجود در خاک دارد.
دمای مورد نیاز برای رشد حدود 19 تا 35 درجه سانتیگراد است.
![Sclerocarya birrea]()
مقابله به آفات مارولا
موش ها یکی از مهمترین آفاتی هستند که به میوه های این گیاه حمله می کنند.
از دیگر آفات می توان به تریپس اشاره کرد که به گیاه صدمه می زند. برای کنترل تریپس می توان از سم مالاتیون استفاده کرد.
![مارولا]()
نحوه تکثیر مارولا
تکثیر:
تکثیر مارولا از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد.
تولیدمثل در طبیعت
مارولا (Sclerocarya birrea) در زیستگاههای ساوانا عمدتاً از طریق بذر تکثیر میشود. گلها معمولاً با حشرات گردهافشان بازدید میشوند و پس از گردهافشانی، میوههای گوشتی تشکیل میگردند. پخش بذرها بیشتر به کمک جانوران میوهخوار انجام میشود؛ حیوانات با خوردن میوه یا جابهجایی آن، هسته را در فاصلهای دورتر رها میکنند. هستهٔ سخت (اندوکارپ) از بذر محافظت کرده و به بقای آن در شرایط خشک کمک میکند؛ سپس با فراهم شدن رطوبت و دمای مناسب، جوانهزنی رخ میدهد.
تکثیر در خانه با بذر
برای تکثیر خانگی، از میوهٔ رسیده هسته را جدا کرده و کاملاً تمیز کنید. به دلیل سختی هسته، افزایش جوانهزنی با خراشدهی ملایم پوسته یا خیساندن طولانیمدت ممکن است. بذر را در بستر سبک و با زهکشی بالا (ترکیب ماسه و خاک گلدانی) بکارید، رطوبت را یکنواخت اما کم نگه دارید و از غرقابی شدن جلوگیری کنید. دماهای گرم معمولاً به جوانهزنی کمک میکنند.
تکثیر رویشی در خانه
مارولا را میتوان از طریق قلمهٔ نیمهخشبی یا پیوند نیز تکثیر کرد، هرچند ریشهدهی قلمهها ممکن است دشوار باشد. استفاده از هورمون ریشهزا، بستر بسیار سبک، و رطوبت کنترلشده زیر پوشش شفاف میتواند موفقیت را افزایش دهد. برای حفظ ویژگیهای یک درخت مادری ممتاز، پیوند روش قابلاعتمادتر است.
![marula]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
با وجودی که این گیاه از نظر جهانی شناخته شده نیست ولی در آفریقا به عنوان غذا مصرف می شود و نقش اقتصادی-اجتماعی مهمی دارد.
مغز بذرهای مارولا دارای پروتئین و روغن و دارای مزه ای خوب است.
روغن مارولا که از مغز بذرهای آن استخراج می شود، به عنوان یک افزودنی خوش طعم و مطبوع به غذاها در آفریقا اضافه می گردد. این روغن حاوی آنتی اکسیدان ها و اولئیک اسید است.
پوست آن برای درمان و پیشگیری از مالاریا مفید است. دم کرده ای از پوست داخلی این درخت برای تکسین دردهای ناشی از مارگزیدگی و یا نیش عقرب استفاده می شود. همچنین از پوست این درخت، رنگ قهوه ای مایل به قرمز تهیه کرده و برای رنگ کردن اشیا از آن بهره می گیرند.
جویدن برگ های درخت مارولا به درمان بیماری های ناشی از سوء هاضمه و سوزش معده کمک می کند.
روغن این گیاه علاوه بر استفاده در انواع غذاها، می تواند برای درمان بیماری های پوستی نیز کاربرد داشته باشد.
در برخی نواحی از صمغ استخراج شده از ساقه ها در مخلوط با آب و دوده، جوهری جهت نوشتن تهیه می کنند.
میوه درخت مارولا به وسیله افراد بومی که این درخت در زمین هایشان بصورت خودرو رشد کرده است برداشت می شوند. برداشت و فروش این میوه ها در طی دو تا سه ماه صورت می گیرد ولی می تواند درآمدی را نصیب افراد فقیر کند.
از این میوه ها در سطح تجاری، نوشیدنی های الکلی، پوره ی منجمد شده و روغن تهیه می کنند. که در صنایع فرآوری، تولید روغن بیشترین بخش را به خود اختصاص داده است.
![معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - مارولا]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره سماق - پسته و جنس های آن