نام علمي
Rhododendron Ponticum
نام لاتين
pontic rhododendron
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Rhododendron ponticum (رودودندرون پونتیکوم) از خانواده Ericaceae (خلنگیان) و از جنس Rhododendron است. این جنس با تنوع بالای گونهها، عمدتاً در زیستبومهای مرطوب و اسیدیِ نیمکره شمالی گسترش دارد و با همزیستی قارچی (میکوریز) برای جذب بهتر مواد غذایی در خاکهای کمحاصل شناخته میشود.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
خاستگاه طبیعی این گونه عمدتاً نواحی پیرامون دریای سیاه (ناحیه پونتوس) در شمال ترکیه و بخشهایی از قفقاز است و همچنین جمعیتهایی در جنوبغرب شبهجزیره ایبری گزارش شدهاند. زیستگاه مطلوب آن جنگلهای مرطوب، حاشیه رودخانهها و دامنههای سایهدار با خاکهای اسیدی، غنی از مواد آلی و دارای زهکشی مناسب است. این گیاه در اقلیمهای معتدل و پرباران بهتر استقرار مییابد.
ویژگیهای بومشناختی و اهمیت علمی
R. ponticum بهصورت درختچه همیشهسبز رشد میکند و میتواند با تشکیل تودههای متراکم، بر ساختار پوشش گیاهی اثر بگذارد. ترکیبات ثانویه برخی رودودندرونها میتواند برای گیاهخواران بازدارنده باشد؛ ازاینرو بررسی شیمیاکولوژی آن در مطالعات تعامل گیاه–جانور و دینامیک جوامع جنگلی اهمیت دارد.
تاریخچه و پراکنش ثانویه
این گونه از دیرباز بهعنوان گیاه زینتی به مناطق مختلف منتقل شده است. در برخی نواحی خارج از زیستگاه بومی، به دلیل سازگاری با سایه و رطوبت و توان رقابتی بالا، مورد توجه پژوهشهای بومشناسی قرار گرفته است؛ زیرا میتواند الگوی استقرار و باززایی گونههای بومی را تحت تأثیر قرار دهد.
![رودودندرون پانیکوم]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
-17 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های اسیدی، هوموس دار، با بافتی متوسط تا سنگین
|
گیاه "رودودندرون پانیکوم" یکی از گونه های جنس رودودندرون و از خانواده ی اریکاسه می باشد. جنس رودودندرون بزرگترین جنس از خانواده ی اریکاسه است که حدود 1200 گونه دارد. این گیاهان بومی جنوب اروپا و جنوب غرب آسیا هستند.
رودودندرون پانیکوم درختچه ای انبوه یا درختی کوچک به ارتفاع حدود پنج متر که به ندرت به هشت متر می رسد.
برگ ها همیشه سبز، به طول 6 تا 18 سانتیمتر و پهنای 2 تا 5 سانتیمتر، بدون کرک، به رنگ سبز تیره و براق در سطح رویی و رنگی روشن تر در سطح زیرین و کشیده تا بیضی شکل می باشند.
گل ها به قطر 3.5 تا 5 سانتیمتر، به رنگ بنفش-ارغوانی، اغلب دارای نوارها یا نقاطی به رنگ زرد مایل به سبز دیده می شوند. این گل ها به صورت خوشه هایی به هم فشرده و روی یک ساقه ی گلدهنده ی بی کرک تشکیل می شوند. هر گل حدود 10 پرچم با میله ای خمیده دارد. گل ها از اواخر بهار تا اواخر تابستان تشکیل می شوند.
میوه از نوع کپسول خشک، به طول 1.5 تا 2.5 سانتیمتر و حاوی تعداد متعددی بذر است.
چوب آن سخت و به رنگ قهوه ای روشن با پوستی زبر و خشن به رنگ قهوه ای تا قهوه ای تیره است.
تعداد کروموزوم های آنها نیز 2n=26 است.
دو زیرگونه از این گونه ی گیاهی وجود دارد. زیر گونه ی R. p. ponticum که در بلغارستان تا گرجستان یافت می شود. و زیرگونه ی R. p. baeticum که در اسپانیا و پرتقال یافت می شود. زیرگونه ی baeticum یکی از گران ترین نوع از رودودندرون های کشت شده در غرب اروپا است. که از آن به عنوان گیاهی زینتی استفاده می شود.
این گیاهان به عنوان یک گیاه هجوم کننده نیز شناخته شده اند. که سبب ایجاد مشکل در جنگل می شوند. به طوری که با سایبانی که ایجاد می کنند و نیز با تولید ریشه های فراوان و قوی سبب خفه شدن گیاهان کوچکتر می گردند.
![pontic rhododendron]()
شرایط محیط رشد
رودودندرون پانیکوم گیاهی است که می تواند در انواع مختلفی از شرایط رشدی، پرورش یابد. این گونه به خوبی در گستره ی وسیعی از دماها و رطوبت رشد می کند ولی خشکی را نمی تواند تحمل کند. نواحی مرطوب را برای رشد ترجیح می دهند.
رطوبت بالا، زمستان های ملایم و خاک های اسیدی و هوموسی و با بافتی متوسط تا سنگین برای این گیاهان مناسب هستند.
در ترکیه که منطقه ی بومی این گیاهان است، می توانند در دماهای -17 تا 25 درجه سانتیگراد رشد کنند.
این گیاه در نواحی بومی اغلب از سطح دریا تا ارتفاعات 2000 متری بالاتر از سطح دریا و همچنین در جنگل های خزاندار و همیشه سبز یافت می شود.
سرعت رشد این گیاهان نیز کُند است.
![Rhododendron Ponticum]()
مقابله به آفات رودودندرون پانیکوم
آفات رایج رودودندرون پونتیکوم
رودودندرون پونتیکوم میتواند درگیر آفات مکنده مانند شتهها و شپشکهای سپردار و آردآلود شود که باعث پیچیدگی برگ، کاهش رشد و ترشح عسلک (و رشد کپک دودهای) میگردند. کنترل: شستوشوی برگها با آب، حذف شاخههای شدیداً آلوده، و در صورت نیاز استفاده هدفمند از روغنهای باغبانی یا صابونهای حشرهکش در زمانهای خنک روز. همچنین کنههای تارتن در هوای گرم و خشک با ایجاد لکههای ریز زرد و تار نازک فعال میشوند؛ افزایش رطوبت محیط، آبیاری منظم و در صورت تداوم، کنهکشهای اختصاصی کمککنندهاند.
بیماریهای مهم و علائم
از بیماریهای کلیدی، پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از Phytophthora است که با زردی عمومی، پژمردگی و قهوهای شدن طوقه همراه میشود. پیشگیری مهمتر است: زهکشی عالی، پرهیز از آبیاری سنگین، و کاشت در بستر اسیدی و سبک. لکهبرگیهای قارچی و سوختگی سرشاخهها نیز ممکن است دیده شوند؛ حذف برگهای آلوده، بهبود گردش هوا و اجتناب از خیس کردن شاخوبرگ در آبیاری توصیه میشود.
راهبرد مدیریت تلفیقی
پایش منظم، هرس بهموقع، ضدعفونی ابزار، و تقویت گیاه با شرایط مناسب نور و خاک (pH اسیدی) پایه کنترل است. در موارد شدید، انتخاب سموم کمخطرتر و مصرف طبق برچسب، همراه با تناوب مواد مؤثره برای کاهش مقاومت، پیشنهاد میشود.
![رودودندرون پانیکوم]()
نحوه تکثیر رودودندرون پانیکوم
تکثیر این گونه از رودودندرون ها از طریق جنسی (کشت بذر) و رویشی (ریشه دار کردن قلمه ها) صورت می گیرد.