طاووسی

دانستنیهای علمی

اين درختچه خزان دار بومي نواحي مديترانه و اسپانيا است

درختچه اي با شاخه هاي سبز، زاويه دار و برگ هاي متناوب و 3 برگچه اي است. برگ ها در قسمت هاي فوقاني شاخه ها روي محور گل هاي جدا از هم مي رويند و ميوه آن داراي نيام و تقريبا قرمز رنگ است. تمام گياه سمي است. اين گياه در دامنه هاي آفتابگير و حواشي جنگل ها به وفور مي رويد. پس در پي بردن به خواص دارويي آن، مصرف اين گياه به طور گسترده اي آغاز شد

خصوصیات - معرفی

درختچه ای با برگهای خزان کننده و به رنگ سبز تیره و سریع الرشد که به محل آفتابگیر نیاز دارد

ساقه و شاخه‌ها

گیاه Cytisus scoparius (طاووسی/جاروی اسکاتلندی) در قالب یک بوتهٔ چوبی با قامت معمولاً ۱ تا ۳ متر دیده می‌شود. ساقه‌ها باریک، افراشته و به‌شدت منشعب‌اند و شاخه‌های جوان غالباً سبز و شیار‌دار (دارای لبه‌های طولی) هستند؛ همین سبزیِ شاخه‌ها نشان می‌دهد که بخشی از فتوسنتز می‌تواند توسط ساقه انجام شود. شاخه‌ها در سنین بالاتر چوبی و قهوه‌ای‌تر می‌شوند.

برگ‌ها

برگ‌ها کوچک و اغلب زودریزند و به همین دلیل در بسیاری از زمان‌های سال بوته کم‌برگ به نظر می‌رسد. برگ‌های پایین‌تر معمولاً سه‌برگه (تری‌فولیاته) هستند، در حالی‌که در بخش‌های بالایی شاخه‌ها برگ‌ها ممکن است ساده و باریک‌تر باشند. رنگ برگ‌ها سبز تا سبز خاکستری است و سطح آن‌ها می‌تواند اندکی کرک‌دار باشد.

گل‌ها

گل‌ها از تیرهٔ لگومینه و به شکل پروانه‌آسا (پاپیلیوناسه) هستند و معمولاً در بهار تا اوایل تابستان ظاهر می‌شوند. رنگ غالب گل‌ها زرد روشن و درخشان است و گاهی رگه‌ها یا سایه‌های نارنجی/قهوه‌ای ظریف دیده می‌شود. گل‌ها معمولاً منفرد یا جفت‌جفت در زاویهٔ برگ‌ها قرار می‌گیرند و اندازهٔ آن‌ها اغلب حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر است.

میوه و بذر

میوه نیام باریک و کشیده است که پس از رسیدن تیره (قهوه‌ای تا سیاه) می‌شود و اغلب دارای کرک‌های ظریف است. نیام‌ها هنگام خشک‌شدن می‌توانند با شکاف ناگهانی باز شوند و بذرهای کوچک و نسبتاً سخت را پراکنده کنند.

شرایط نگهداری طاووسی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 15 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک معمولی و زهکشی شده

به گرما حساس است مناسب ترین درجه حرارت 12-18 درجه سانتی گراد میباشد

خاک مورد نیاز خاک معمولی و زهکشی شده است

در اواسط تا اواخر بهار گلها به رنگ زرد به طول 2-1 سانتیمتر و بسیار معطر ظاهر میشود

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

تمام قسمت هاي اين گياه از قبيل گل، سرشاخه، دانه و ريشه خاصيت دارويي دارد. ولي بيشتر سرشاخه هاي آن را جمع آوري مي كنند. قسمت نرم شاخه ها را با دست مي چينند و در سايه خشك مي كنند. سپس آن ها را به قطعات كوچك تقسيم مي كنند

مهمترين ماده مؤثره موجود در اين گياه آلكالوئيد آسپارتئين است و غير از آن گلوكوزيد، تانن، اسانس روغني و عصاره هاي تلخ است. به علت قوي بودن مواد سمي موجود در آن به ندرت طب سنتي از آن استفاده مي كند و بيشتر براي جدا نمودن مواد مؤثره مختلفي كه در آن وجود دارد به كار مي رود

در صورت وجود ناراحتي هاي گردش خون دارويي تجويز مي شود كه از اسپارتئين تهيه گرديده است. اين دارو ها عروق كرونر را گشاد مي كنند و فشار خون را بالا مي برند. مواد ديگري كه از اين گياه به دست مي آيد فعاليت عضلات صاف و رحم را تحريك مي كند و از آن در درمان مامائي استفاده مي شود. اين گياه مدر قوي نيز هست. مقدار مصرف و فاصله زماني مصرف اين دارو را بايد پزشك تعيين كند. گل هاي زرد اين گياه به عنوان ماده اوليه تهيه رنگ به كار مي رود. شاخه هاي خشك آن را براي تهيه دارو به كار مي برند(كه نام عمومي آن در لاتين از اين ويژگي اش گرفته شده است.)

مقابله به آفات طاووسی

آفات رایج در Cytisus scoparius

شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ و کاهش رشد می‌شوند. کنترل: شست‌وشوی بوته با آب، هرس سرشاخه‌های آلوده، و در صورت شدت آلودگی استفاده هدفمند از صابون حشره‌کش یا روغن باغبانی. کنه‌های تارتن در هوای گرم و خشک لکه‌های زرد و تارهای ظریف ایجاد می‌کنند؛ افزایش رطوبت اطراف گیاه، حذف اندام‌های آلوده و کاربرد روغن‌های معدنی می‌تواند مؤثر باشد.

لارو برخی شب‌پره‌ها و سوسک‌ها با تغذیه از برگ و غلاف‌ها باعث بدشکلی و ریزش می‌شوند. کنترل: جمع‌آوری دستی، نصب تله نوری/فرمونی در صورت امکان، و استفاده محدود از Bt برای لاروهای برگ‌خوار.

بیماری‌های مهم و نشانه‌ها

پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از Phytophthora) با زردی عمومی، پژمردگی و سیاه شدن طوقه همراه است. پیشگیری کلیدی: خاک سبک با زهکشی عالی و پرهیز از آبیاری سنگین. در موارد اولیه، حذف گیاهان شدیداً آلوده و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است.

سفیدک سطحی به صورت پوشش سفید روی برگ و ساقه دیده می‌شود و در تراکم بالا تشدید می‌گردد. کنترل: بهبود گردش هوا، آبیاری از پای بوته، هرس سبک و در صورت نیاز قارچ‌کش‌های کم‌خطر مانند گوگرد. لکه‌برگی‌های قارچی نیز با لکه‌های قهوه‌ای/سیاه ظاهر می‌شوند؛ جمع‌آوری برگ‌های ریخته و کاهش رطوبت روی شاخساره کمک‌کننده است.

نحوه تکثیر طاووسی

نحوه تکثیر با کاشت بذر در بهار یا پاییز و همچنین قلمه از شاخه های نیمه رسیده در تابستان است براي كاشت در سطح چمنكاري، جلوي درختان بدون گل براي پوشاندن تنه آنها و كاشت در حاشيه ها مناسب است.

هشدار - عوارض جانبی

ضررها و عوارض گزارش‌شده

Cytisus scoparius (طاووسی/جارو اسپانیایی) به دلیل داشتن آلکالوئیدهایی مانند اسپارته‌ئین می‌تواند در انسان و حیوانات خانگی سمی باشد. بلع برگ، ساقه یا به‌ویژه بذرها با تهوع، استفراغ، درد شکم، سرگیجه، ضعف و گاهی اختلالات قلبی (تغییر ضربان/آریتمی) همراه گزارش شده است.

در سگ و گربه، خوردن بخش‌های گیاه می‌تواند باعث آبریزش دهان، بی‌حالی، اسهال/استفراغ و در موارد شدید لرزش یا تشنج شود. تماس پوستی معمولاً مشکل‌ساز نیست، اما در افراد حساس می‌تواند تحریک پوستی ایجاد کند. در صورت بلع، تماس فوری با مرکز مسمومیت یا دامپزشک توصیه می‌شود.

سیتیسوس یا طاووسی

آکاسیا پنجه گربه ای بونسای پیچ گلیسین ماش سبز / ماش خلر