معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات غیر برگی - خربزه زمستانی

نویسنده: محبوبه آشناور

تاریخ انتشار: 1393/09/02

خربزه زمستانی (*Benincasa hispida*) گیاهی یک‌ساله و رونده از تیرهٔ کدوئیان است که در فصل گرم رشد می‌کند. **شرایط رشد**: دمای مطلوب حدود 20–30 درجهٔ سانتی‌گراد است و به سرما و یخبندان حساس است؛ رطوبت و آبیاری یکنواخت (به‌ویژه در گلدهی و تشکیل میوه) و خاک با زهکشی خوب را می‌پسندد. **نور**: آفتاب کامل تا نیم‌آفتاب برای رشد و میوه‌دهی بهتر مناسب است. **بومی و زیستگاه**: خاستگاه آن عمدتاً آسیای جنوبی و شرقی است و در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، در زمین‌های زراعی و حاشیهٔ باغ‌ها کشت می‌شود. **ویژگی‌های ظاهری**: ساقه‌های بلند و خزنده با پیچک، برگ‌های بزرگ و نسبتاً کرکدار، گل‌های زرد و درشت؛ میوه‌ها بزرگ و کشیده/بیضی با پوستهٔ سبز که در رسیدگی اغلب پوشش مومی سفیدرنگ پیدا می‌کند. **نام‌ها**: در ایران بیشتر با نام «خربزهٔ زمستانی» شناخته می‌شود؛ در جهان با نام‌های *winter melon*, *wax gourd*, *ash gourd* نیز رایج است. **کاربرد شاخص**: در طب سنتی آسیایی به‌ویژه به‌عنوان گیاه دارویی (با تأکید بر اثرات خنک‌کننده و مدر) شهرت دارد.

خربزه زمستانی

نام علمي

Benincasa hispida

نام لاتين

winter melon

خانواده (تيره)

Cucurbitaceae

دانستنیهای علمی

دانستنیهای علمی :

خربزه زمستانی عموماً در آسیای جنوبی کشت می گردد. امروزه بطور گسترده ای در شرق آسیا نیز کشت می شود.

عنوان خربزه زمستانی یک اسم عمومی برای گروهی از رقم ها برده می شود که به casaba یا honeydew شناخته می شوند.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

مرطوب

دماي مورد نياز

شرایط نیمه گرمسیری

خاک مورد نياز

متوسط تا غنی و زهکش دار

خصوصیات ظاهری :

گیاهی یکساله است. وته خربزه زمستانی رونده بوده که طول آن تا 8 متر بوده و میوه هایی بزرگ تولید می کند. در هنگام رسیدگی بعنوان سبزیجات استفاده می گردد. تنها عضو جنس Benincasa بوده و میوه ها در مرحله جوانی کرکدار هستند.

این میوه در هنگامیکه نابالغ است دارای گوشت سفید محکم و شیرینی است. با رسیدن به مرحله بلوغ ، کرکهای میوه از بین رفته و پوشش واکسی و براقی به خود می گیرد.

عمر قفسه ای آن زیاد است. ممکن است طول آن به 80 سانتی متر برسد. اگرچه اسم آن خربزه است اما میوه ی رسیده هم شیرین نیست. زمان گلدهی آن از ژوئن تا جولای است.رنگ گلها زرد تا طلایی است. .

گل ها تک جنسی بوده و بصورت جداگانه روی بوته ظاهر می شوند. این گلها با حشرات و زنبور عسل گرده افشانی می گردند.

شرایط محیط رشد

شرایط محیط رشد:

خربزه زمستانی نور زیادی نیاز داشته و باید در آفتاب کامل باشد. آبیاری آن در حد متوسطی باشد بطوریکه همیشه خاک کمی مرطوب باشد. این گیاه نیاز به مراقبت خاصی نداشته و مقاوم است.

به سرما نیز مقاوم است . خاک ها متوسط تا سنگین باشد و اگر کمپوست زیاد داشته باشد خوب بوده و از زهکشی خوبی برخوردار باشد تا از غرقابی جلوگیری شود.

در سایه نمی تواند رشد خوبی داشته باشد. به خشکی نیز مقاومت خوبی دارد.

نحوه تکثیر خربزه زمستانی

نحوه تکثیر گیاه :

بذر های خربزه زمستانی را در مارس تا آوریل در گلخانه کشت کرده و حوانه زنی آن سه هفته به طول می انجامد. هنگامیکه به قدر کافی بزرگ شدند آنها را به گلدانها یا بستر اصلی در خارج از گلخانه انتقال می دهند.

دمای شبانه در ابتدای رشد برای گیاهچه ها 10 درجه باشد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردها:

گل ها ، میوه ، برگ ها و بذور آن خوراکی است. میوه نرسیده آن جوشانده شده و بعنوان سبزی استفاده می شود. میوه های رسیده را پوست گرفته و شیرین می کنند.

این میوه را در مربا ، ترشی ، کنسرو و برق انداختن چرم نیز مورد استفاده قرار می دهند. بذور در آجیل کاربرد دارد و طعم دلنشینی دارد. برگ و گل جوان همچون سبزی برگی در مناطق بومی کاربرد دارد.

گوشت میوه سرشار از ویتامین B و C است. عصاره آن در درمان زخم ها مفید بوده و در درمان بیماریهای خونی نیز اثر بخش است. اثرات آنتی اکسیدانی آن ثابت شده است و می تواند ضد سرطان باشد.

عصاره آن می تواند ضد مورفین بوده و در ترک اعتیاد موثر واقع شود. در طب سنتی از آن بعنوان پادزهر استفاده می شده است. در درمان آلزایمر ، کم اشتهایی ، دیابت و قارچها اثرات قابل توجهی دارد.