نام علمي
Prunus domestica subsp italica var(claudiana)
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
گوجهسبز با نام علمی Prunus domestica subsp. italica var. claudiana در تیرهٔ Rosaceae (گلسرخیان) و سردهٔ Prunus قرار میگیرد؛ سردهای که شامل آلو، زردآلو، هلو و گیلاس نیز هست. این تاکسون در گروه آلوهای اروپایی (P. domestica) جای میگیرد و از دید ریختشناسی و فیزیولوژیک با آلوهای شیرین و ترش خویشاوند نزدیک دارد.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
آلوهای اروپایی—و بهتبع آن گروه ایتالیکا و واریتهٔ کلودیانا—بهطور کلی به اوراسیا نسبت داده میشوند و پیوندهای بومزاد آنها با نواحی قفقاز، آناتولی، فلات ایران و بخشهایی از اروپای جنوبشرقی مطرح است. زیستگاه طبیعی نیاکان این گروه معمولاً حاشیهٔ جنگلها، دامنههای معتدل و درههای دارای خاکهای عمیق و زهکشدار بوده است؛ اما امروزه این گیاه عمدتاً بهصورت باغی در اقلیمهای معتدل کشت میشود.
پیشینهٔ اهلیسازی و گسترش
گونهٔ P. domestica بهعنوان یک آلو اهلی، سابقهای کهن در کشاورزی اوراسیایی دارد و گسترش آن با مسیرهای تبادلات انسانی و کشاورزی در دوران تاریخی تسریع شده است. واریتهٔ claudiana (همخانوادهٔ «رینکلود/Greengage») در اروپا شهرت یافت و سپس به مناطق مختلف مدیترانه و غرب آسیا راه پیدا کرد. تنوع ارقام محلی در ایران بازتاب سازگاری این گروه با شرایط متفاوت خاک، سرما و طول فصل رشد است.
![گوجه سبز]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل
خاک مورد نياز
خاک های غنی از مواد غذایی
|
گوجه سبز گروهی از کولتیوارهای آلوهای اروپایی هستند. این گیاه اولین بار در فرانسه پرورش یافت.
گوجه یا گوجه سبز نام درختی است از تیره ی گل سرخیان که میوه ی آن کوچک و آبدار، دارای پوست نازک به رنگ سبز یا سرخ و یک هسته ی سخت است.
آلوچه نوع کوچکتر گوجه سبز و ترش تر از آن است. بر پایهٔ نوشته های قدیمی، نژاد این گیاه قدمت ۲۰۰۰ ساله دارد. گفته می شود که این گیاه از طریق سوریه یا ایران به یونان آورده شده است.
![Greengage]()
شرایط محیط رشد
درختان گوجه سبز در نواحی معتدل بهترین رشد را دارند و در آب و هوای ملایم به رنگ های ارغوانی، قرمز، نارنجی، زرد و سبز روشن در می آیند. آب و هوای سرد باعث ایجاد رنگ قهوه ای و ظاهر نامطلوب میوهٔ گوجه سبز می شود. این میوه به سرعت می رسد و مدت نگهداری آن در یخچال ۴ روز است.
![Prunus domestica subsp italica var(claudiana)]()
مقابله به آفات گوجه سبز
آفات مهم گوجه سبز
شتهها، کنههای نباتی و کرم میوهخوار از آفات اصلی Prunus domestica subsp. italica var. claudiana هستند. شتهها با مکیدن شیره برگها باعث پیچیدگی، زردی و کاهش رشد میشوند. کنهها لکههای نقرهای و زبری روی برگ ایجاد کرده و ضعف عمومی درخت را بهدنبال دارند. کرم میوهخوار (لارو پروانهها) داخل میوه تونل زده، ریزش زودرس و فساد میوه را سبب میشود.
برای مقابله، هرس بهموقع شاخههای آلوده، جمعآوری و نابودی میوههای کرمخورده و حذف پاجوشها ضروری است. استفاده از تلههای نوری و فرمونی برای ردیابی پروانهها، رهاسازی شکارگرهای طبیعی شته (کفشدوزک، بالتوری) و مصرف روغن ولک در زمستان برای کاهش جمعیت تخم و پورهها توصیه میشود. در صورت طغیان، استفاده هدفمند از حشرهکشهای کمخطر و انتخابشده با نظر کارشناس گیاهپزشکی انجام شود.
بیماریها و مدیریت آنها
بیماریهای لکهبرگی قارچی، پوسیدگی قهوهای میوه و شانکرهای ساقه از مهمترین امراض گوجه سبز هستند. این بیماریها موجب لکههای قهوهای بر برگ، پوسیدگی نرم و قهوهای روی میوه و زخمهای فرورفته روی شاخه میشوند. رطوبت بالا و تهویه ضعیف باغ وقوع بیماری را تشدید میکند.
برای پیشگیری، انتخاب نهال سالم، رعایت فاصله کاشت مناسب و تنظیم آبیاری جهت پرهیز از خیس ماندن طولانی شاخوبرگ اهمیت دارد. جمعآوری برگ و میوه بیمار از کف باغ، هرس و ضدعفونی ابزار، و استفاده از قارچکشهای مسی یا سیستمیک در زمانهای حساس (قبل از شکوفهدهی و بعد از ریزش گلبرگ) بر اساس نظر کارشناس، راهبردهای اصلی مدیریت بیماری هستند.
![گوجه سبز]()
نحوه تکثیر گوجه سبز
تکثیر گوجه سبز از طریق کشت هسته های آن صورت می گیرد.
تولیدمثل در طبیعت
گوجهسبز (Prunus domestica subsp. italica var. claudiana) در طبیعت عمدتاً با گردهافشانی حشرات، بهویژه زنبورها، تولیدمثل میکند. گلها در بهار شهد و گرده فراهم کرده و پس از لقاح، میوه و بذر تشکیل میشود. بذرها پس از عبور از دوره خواب، در شرایط رطوبت و سرمای زمستانی (سرمادهی طبیعی) جوانه میزنند. پراکنش بذر معمولاً توسط پرندگان و پستاندارانِ میوهخوار انجام میشود که با جابهجایی میوه، بذر را در زیستگاههای جدید رها میکنند.
تکثیر در خانه: بذر
برای تکثیر بذری، هستههای سالم را شسته و خشک کنید، سپس برای شکستن خواب بذر، ۸ تا ۱۲ هفته در بستر مرطوب (ماسه/پیت) داخل یخچال قرار دهید. پس از مشاهده ترکخوردگی پوسته، در گلدان با زهکش مناسب و خاک سبک بکارید. تکثیر بذری ممکن است به ناهمگنی صفات و تأخیر در باردهی منجر شود.
تکثیر در خانه: قلمه و پیوند
قلمهگیری از شاخههای نیمهخشبی در اواخر بهار تا تابستان، همراه با هورمون ریشهزا و رطوبت بالا، گاهی موفق است اما در آلوها درصد ریشهدهی متغیر است. روش مطمئنتر برای حفظ رقم، پیوند (مانند شکمی/اسکنه) روی پایههای سازگار آلو است؛ این روش یکنواختی میوه و شروع باردهی سریعتر را فراهم میکند.
![Greengage]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
CULPEPES، گیاه شناس معروف قرن ۱۷ عقیده داشت که مصرف گوجه سبز برای بهبود طعم دهان مفید است و پختن برگ های درخت گوجه سبز در سرکه می تواند در درمان کرم های حلقوی مؤثر باشد.
از خواص دیگر این میوه، خاصیت مسهلی آن است که به خوبی شناخته شده است.
همچنین اثرات منحصر به فرد آن شامل کاهش فشار خون و چربی خون، حذف رسوبات از خون و تنظیم عملکرد معدی - روده ای است.
گوجه سبز باعث تعادل اسید و باز در جریان خون می شود، از این رو می تواند در درمان حالت اسیدی خون مفید باشد.
این میوه اثرات قابل توجهی در جلوگیری از بیماری هایی مانند چربی خون بالا، پیری سلول و سرطان دارد.
اسید بنزوئیک، ترکیبی است که خاصیت ضد میکروبی دارد. این ماده به طور طبیعی در گوجه سبز وجود دارد.
همچنین، بعضی از تحقیقات بیانگر خاصیت ضد قارچی و ضد باکتریایی این میوه هستند.
مطالعات نشان می دهد که این میوه می تواند در درمان تومورها مؤثر باشد. همچنین به دلیل وجود اسید اسکوربیک برای افراد مبتلا به نقرس توصیه می شود.
ارزش غذایی:
گوجه سبز حاوی 8.51 گرم کربوهیدرات، 2.84 گرم چربی، 1.6 گرم پروتئین و 0.5 درصد فیبر خام است.
با مصرف صد گرم گوجه سبز ، 5 درصد ویتامین آ ، 2.1 درصد ویتامین ب1 یا تیامین، 1.9 درصد ویتامین ب2 یا ریبوفلاوین، 2.8 درصد نیاسین ، 13 درصد ویتامین ث، 1.5 درصد کلسیم ، 2.2 درصد فسفر، 5 درصد آهن و 3.6 درصد پتاسیم مورد نیاز در روز تأمین میشود.
گوجه سبز به صورت تازه و پخته در خورش ها مصرف می شود. این میوه غنی از ویتامین ث، اسید مالیک و اسید سیتریک است.
مصرف بیش از حد گوجه سبز باعث نفخ معده می شود. این میوه طعمی ترش دارد و سفت و ترد است و در میان ایرانیان اغلب با نمک به عنوان تنقلات مصرف می شود.
![معرفی گیاهان - گوجه سبز]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس آلو و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره گل سرخیان و جنس های آن