سلام
اول يه خبر خوب بدم: مشکل شما کاملاً طبيعيه و خيليها همين درد مشترک رو دارن 😊 پس نااميد نشيد. وقتي بذر قرنفل حدود ۱ تا ۱/۵ سانت از خاک مياد بالا و بعد خراب ميشه، تقريباً هميشه پاي «رطوبت زياد و بيماري قارچي» وسطه؛ چيزي که بهش ميگيم «پوسيدگي طوقه» يا همون damping off.
تو اين بيماري، قارچها به قسمت پايين ساقه، همون جايي که از خاک بيرون مياد، حمله ميکنن. ساقه نازک ميشه، حالت نخنخ پيدا ميکنه، سياه يا قهوهاي ميشه و گياه ميافته. معمولاً مشکل از اينا ناشي ميشه: خاک خيلي مرطوب، زهکش بد، بذر آلوده يا محيط خيلي خفه و بدون تهويه.
حالا بريم سراغ کارهايي که ميتونيد انجام بديد تا اينبار موفق بشيد 😉
۱. از خاک سبک و استريل استفاده کنيد
براي سبز کردن بذر قرنفل، بهتره از خاک مخصوص بذر و نشا، يا ترکيب کوکوپيت + پرليت استفاده کنيد. اينها هم سبکاند، هم خوب هوا رد ميکنن، هم کمتر قارچ ميگيرن. خاک باغچه يا خاک سنگين گلدوني معمولي، مخصوصاً اگر قبلاً ازش استفاده شده باشه، ريسک بيماري رو بالا ميبره.
۲. آبياري؛ نه کم، نه در حد شنا!
بزرگترين قاتل نشاها، آب زياده. بايد خاک فقط «مرطوب» باشه، نه خيس. اگر سطح خاک هميشه براق و خيسه، يعني زيادي داريد آب ميديد. بذاريد سطح خاک کمي خشک بشه بعد دوباره خيلي ملايم آبياري کنيد. از پاشيدن آب با فشار روي بذرهاي تازه سبز شده هم خودداري کنيد.
۳. گلدان با زهکش خوب انتخاب کنيد
حتماً زير گلدون سوراخهاي مناسب باشه و آب اضافه سريع خارج بشه. ته گلدان هم ميتونيد يه لايه نازک ليکا يا سنگريزه بريزيد تا آب جمع نشه. ايستابي آب = دعوتنامه رسمي براي قارچها 😄
۴. نور کافي ولي نه آفتاب بسوزون
تا وقتي که بذرها تازه سبز شدن و دو تا برگ کوچيک دارن، نور غيرمستقيم و روشن بهترين حالته. آفتاب مستقيم شديد، مخصوصاً وسط روز، هم ميتونه خشکشون کنه، هم ضعيفشون. وقتي کمي قويتر شدن، کمکم ميتونيد به نور بيشتر عادتشون بديد. سايهي کامل هم خوب نيست؛ نور کم = ساقه نازک و ضعيف و مستعد بيماري.
۵. تهويه هوا رو جدي بگيريد
اگر روي گلدان رو با پلاستيک ميپوشونيد تا رطوبت نگه داريد، به محض اين که بذرها سبز شدن، پلاستيک رو برداريد يا حداقل سوراخدارش کنيد. رطوبت خيلي بالا و هواي راکد، به نفع قارچهاست نه گياه شما.
۶. ضدعفوني ملايم براي پيشگيري از قارچ
ميتونيد قبل از کاشت، خاک رو کمي ضدعفوني کنيد (مثلاً با آب جوش مرطوبش کنيد و بذاريد خنک بشه)، يا بعد از سبز شدن، خيلي کم و هر چند وقت يکبار از قارچکش عمومي طبق دستور مصرف استفاده کنيد. مراقب باشيد زيادهروي نکنيد که خود همين هم ميتونه به نهالها آسيب بزنه.
۷. عمق کاشت و تراکم، مهمتر از چيزيه که فکر ميکنيد
بذر قرنفل خيلي ريز نيست ولي بايد خيلي عميق هم کاشته نشه. معمولاً ۰/۵ تا ۱ سانتيمتر عمق کافيه. اگر بذرها رو خيلي نزديک به هم بکاريد، بعد از سبز شدن، رطوبت بينشون بالا ميمونه و بيماري راحتتر پخش ميشه. کاشت خلوتتر = نشاي سالمتر.
۸. از بذر تازه و مطمئن استفاده کنيد
بذرهاي جمعآوري شده از پارک، هم ممکنه آلودگي قارچي داشته باشن، هم ممکنه درصد جوانهزنيشون پايين باشه. اگر بعد از رعايت نکات بالا باز هم مشکل داشتيد، پيشنهاد ميکنم يه بار هم با بذر بستهبنديشده از جاي مطمئن امتحان کنيد تا بفهميد مشکل از شرايطه يا از خود بذر.
جمعبندي: احتمال خيلي زياد مشکل شما همون بيماري قارچیِ بعد از سبز شدن (damping off) به خاطر رطوبت زياد و خاک نامناسبه. با خاک سبک و استريل، آبياري کنترلشده، نور مناسب و تهويه خوب، شانس موفقيتتون خيلي ميره بالا. دفعه سوم ديگه بذار اين قرنفلها بفهمن با کي طرفن 😎
براي اين که اطلاعاتتون درباره نگهداري، تکثير و مشکلات گياهان مختلف کاملتر بشه، ميتونيد مقالات سايت نارگيل رو هم مطالعه کنيد؛ منبع خوبي براي گياهبازهاست.